Stemmen en verkozen worden

Iedere Nederlander van 18 jaar of ouder kan stemmen (actief kiesrecht) en zich verkiesbaar stellen (passief kiesrecht) voor de verkiezingen. Het is niet verplicht om te stemmen. Nederlanders die in het buitenland wonen, kunnen alleen stemmen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement.

Volgende verkiezingen

De data voor de eerstvolgende verkiezingen zijn:

Ongeveer 1 maand voor de verkiezingen kondigt de overheid aan op welke dag u naar de stembus kunt. Dit gebeurt via radio- en tv-spotjes van Postbus 51, advertenties in kranten en op internet. Uiterlijk 2 weken voor een verkiezing krijgt u een oproepkaart of stempas thuisgestuurd.

U leest alles over de komende verkiezingen op externe link: uheefthetvoorhetzeggen.nl (deze site is ongeveer 6 weken voor de dag van de stemming actief).
Heeft u een vraag over de verkiezingen, bel of mail dan naar het externe link: Informatiepunt Verkiezingen.

Uw stem uitbrengen

Sinds 2007 wordt de stemcomputer niet meer gebruikt en is overal het rode potlood terug. Hoe u kunt stemmen, leest u in de veelgestelde vragen. Of kijk op de website van de Kiesraad voor externe link: meer informatie over stemmen.

Stemmen vanuit het buitenland

Om te kunnen stemmen, moeten Nederlanders die in het buitenland wonen zich voor elke verkiezing opnieuw registreren bij de gemeente Den Haag. Na registratie ontvangen zij per post de stembescheiden.

Wijzigingen Kieswet

Stemmen vanuit het buitenland moet makkelijker worden. Ook wil het kabinet de gemeenteraadsverkiezingen verschuiven, zodat ze niet meer op Aswoensdag vallen. Voor onder meer deze aanpassingen is wijziging van de Kieswet nodig.

Het wetsvoorstel ligt voor advies bij de Raad van State. Naar verwachting is de wet voor de verkiezing van het Europees Parlement (2014) gewijzigd.

Verkiezingen Tweede Kamer

De externe link: Tweede Kamer bestaat uit 150 leden. De zetels worden verdeeld naar het aantal stemmen. Een partij die 10% van de stemmen haalt, krijgt dus ook circa 10% van het aantal zetels. Dit noemen we evenredige vertegenwoordiging.

U kunt stemmen en u kunt zich verkiesbaar stellen voor de verkiezing van leden van de Tweede Kamer als u Nederlander bent en 18 jaar of ouder. Nederlanders die op Aruba, Curaçao of Sint Maarten wonen, moeten langer dan 10 jaar in Nederland gewoond hebben om te kunnen stemmen voor de Tweede Kamer. Inwoners van Bonaire, Saba en Sint Eustatius kunnen sinds de staatskundige hervormingen gewoon deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen.

Verkiezingen Eerste Kamer

De externe link: Eerste Kamer bestaat uit 75 leden en wordt ook wel senaat genoemd. De Eerste Kamer wordt gekozen door de leden van de provinciale staten. Dit zijn zogenoemde indirecte verkiezingen.

De verkiezing van de leden van de Eerste Kamer zijn in hetzelfde jaar als de verkiezingen van de Provinciale Staten. Iedere Nederlander van 18 jaar of ouder kan zich verkiesbaar stellen voor de Eerste Kamer.

Verkiezingen Provinciale Staten

Het aantal leden in de Provinciale Staten hangt af van het aantal inwoners van de externe link: provincie. De dichtstbevolkte provincie, Zuid-Holland, heeft 83 Statenleden. De provincie met het minste aantal inwoners, Flevoland, heeft er 43.

U mag kiezen en kunt verkozen worden als u Nederlander bent, 18 jaar of ouder en in de betreffende provincie woont.

Verkiezingen gemeenteraad

De grootte van gemeenteraden varieert van 9 tot 45 leden, afhankelijk van het aantal inwoners in de gemeente.

U mag kiezen en verkozen worden als u:

  • Nederlander en 18 jaar of ouder bent en in de betreffende gemeente woont;
  • uit de Europese Unie komt en in Nederland woont;
  • 5 jaar onafgebroken legaal in Nederland verblijft.

Verkiezingen Europees Parlement

Het externe link: Europees Parlement bestaat uit 736 leden. Voor Nederland zijn er 25 vertegenwoordigers.

U mag stemmen voor het Europees Parlement als u:

  • Nederlander bent van 18 jaar of ouder;
  • uit de Europese Unie (EU) komt en in Nederland woont. U heeft de keus om in Nederland te stemmen of in uw land van herkomst. Stemt u in Nederland, dan telt uw stem voor de Nederlandse zetels in het Europees Parlement;
  • Nederlander bent en in een andere EU-lidstaat woont. U kunt dan stemmen in Nederland of in het land waar u woont.

U kunt zich verkiesbaar stellen voor het Europees Parlement als u:

  • Nederlander bent van 18 jaar of
  • uit een andere lidstaat van de EU komt en in Nederland woont. U moet dan wel kiesrecht hebben in uw eigen land.

Waterschapsverkiezingen

De besturen van de waterschappen worden gekozen door de inwoners van het verzorgingsgebied van het waterschap. Het kabinet wil dat de besturen voortaan door gemeenteraadsleden gekozen worden. Hiertoe heeft het kabinet op 18 november 2011 een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel regelt ook dat de waterschapsverkiezingen in 2012 vervallen. De eerstvolgende verkiezingen vinden dan plaats in 2014.