Recht op verlof

Zonder wettelijke maatregelen zouden verlofregelingen te veel afhankelijk zijn van de bedrijfstak en het economische klimaat. Hierdoor zouden veel werknemers niet het recht op verlof hebben bij belangrijke situaties, zoals calamiteiten, zwangerschap en bijvoorbeeld zorg. Werknemers kunnen hierdoor de arbeidsmarkt verlaten of minder gaan werken. 

Daarom heeft de Rijksoverheid een aantal verlofregelingen in de wet vastgelegd, zoals onbetaald verlof en calamiteitenverlof. Werkgevers en werknemers hebben vaak wel de vrijheid om aanvullende of afwijkende afspraken te maken in een cao of een regeling van de ondernemingsraad of personeelsvereniging.

Verlofregelingen afhankelijk van bedrijfstak

Belangrijke verlofregelingen worden lang niet altijd in alle bedrijfstakken en bedrijven aangeboden. Het ontstaan van verlofregelingen in overleg tussen werkgevers en werknemers is afhankelijk van bijvoorbeeld het aantal vrouwen dat werkzaam is binnen een sector. De noodzaak van verlofregelingen is in sectoren waar veel mannen werken kleiner dan in sectoren waar veel vrouwen werken.

Ook de economie heeft grote invloed op de afspraken die worden gemaakt tussen sociale partners. Als het economisch goed gaat is er vaak ruimte voor verlofregelingen. Maar zodra het economisch minder gaat, dreigen die regelingen te verdwijnen.

Internationale richtlijnen en Nederlandse wetgeving

Het recht op verlof is in de Nederlandse wet vastgelegd in de externe link: Wet arbeid en zorg. In deze wet worden de rechten en de plichten van de werknemer en werkgever vastgelegd. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de duur van het verlof en het recht op doorbetaling van het loon.

De Nederlandse verlofwetgeving is deels gebaseerd op Europese richtlijnen, zoals de EU-Zwangerschapsrichtlijn. Daarnaast zijn er in verschillende verdragen van de Verenigde Naties (VN) richtlijnen vastgelegd. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het VN-vrouwenverdrag, het verdrag voor Economische, Sociale en Culturele rechten, het ILO-verdrag en het verdrag voor de Rechten van het kind.

Wetsvoorstel flexibeler verlof en werktijden

Werknemers kunnen straks makkelijker voor korte tijd meer of juist minder uren gaan werken, in overleg met de werkgever. Hiervoor is het wetsvoorstel modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden in augustus 2011 naar de Tweede Kamer gestuurd. Bestaande wettelijke regelingen (de Wet arbeid en zorg en de Wet aanpassing arbeidsduur) worden hiervoor aangepast.

Documenten en publicaties

Wat is de overheid van plan met het zorgverlof en het aanpassen van werktijden?

Werknemers kunnen straks makkelijker zorgverlof opnemen, zoals ouderschapsverlof en adoptieverlof. Ook wordt het simpeler om ...

Vraag en antwoord | 16-08-2011

Kamp maakt aanpassing werkweek en opname verlof flexibeler voor werkende ouders en mantelzorgers

Het wordt makkelijker om werk te combineren met zorg voor kinderen of naasten. Zo wordt het simpeler om een werkweek aan te passen ...

Nieuwsbericht | 11-08-2011 | SZW