Ruimte voor de rivier

De dijken langs de grote rivieren worden versterkt, maar daarnaast kiest de Rijksoverheid er ook voor om het rivierwater de ruimte te geven. Bijvoorbeeld door uiterwaarden te verdiepen en gebieden aan te wijzen die overtollig water moeten opgevangen.

Steeds minder ruimte

In de afgelopen eeuwen hebben de grote rivieren steeds minder ruimte gekregen. Ze liggen ingeklemd tussen hoge dijken. Het land erachter is juist gedaald. Daarnaast is de ruimte achter de rivierdijken steeds intensiever gebruikt. Er wonen en werken meer mensen en de welvaart neemt toe. Hierdoor nemen de gevolgen van een eventuele overstroming toe.

Nieuwe dijkversterkingen zijn mogelijk. De kans op een overstroming wordt daarmee kleiner, maar als het toch misgaat zijn de gevolgen juist groter. Om Nederland voldoende veilig, leefbaar én aantrekkelijk te houden, heeft het Rijk zijn beleid aangepast: de rivieren krijgen meer ruimte.

Maatregelen om rivieren de ruimte te geven

Het Rijk heeft de maatregelen om rivieren meer ruimte te geven vastgelegd in de Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier. Hiermee krijgt het Nederlandse rivierengebied uiterlijk in 2015 een betere bescherming tegen hoogwater.

In deze planologische kernbeslissing staan 3 doelen:

• In 2015 kan een afvoer van 16.000 kubieke meter water per seconde veilig door de Rijntakken stromen.
• De ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied verbetert door de maatregelen die hiervoor worden genomen.
• Er wordt extra ruimte gereserveerd voor de hogere waterstanden die onder invloed van de klimaatveranderingen worden verwacht.

In de PKB Ruimte voor de Rivier staat welke maatregelen het Rijk wil nemen om de bovenstaande doelen te bereiken. De belangrijkste zijn:

• In het Waalgebied worden kribben verlaagd en obstakels verwijderd. Kribben zijn kleine dijkjes die dwars op de oever staan en de kracht van de golven op die oever verminderen. Daarnaast worden bestaande uiterwaarden (overloopgebieden) verdiept, zodat er meer water in kan.
• In het gebied van de Nederrijn en Lek worden uiterwaarden verdiept, zodat deze meer water kunnen opnemen. De provincies Gelderland en Utrecht zullen ook dijken laten verstevigen.
• Langs de IJssel kunnen slechts 3 uiterwaarden worden verdiept, omdat anders de schade voor de natuur te groot is. Daarom worden op een aantal plaatsen de dijken verlegd om het water meer ruimte te geven. Bij hoogwater kan het water door deze geul stromen.
• In het benedenrivierengebied worden Noordwaard en de Overdiepsche Polder ontpolderd. Verder worden er bijvoorbeeld uiterwaarden verdiept en een kade verlaagd, zodat er meer ruimte is voor het water.

Video: opknapbeurt van uiterwaarden langs de Rijn, Maas, Waal, IJssel en Merwede

In het plan is ruimte gelaten voor alternatieve maatregelen. Lokale en provinciale overheden en marktpartijen kunnen hiervoor ideeën uitwerken. Voorwaarde is wel dat de doelstellingen in 2015 worden gehaald.

Het kabinet heeft een bedrag van ruim € 2,3 miljard beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het basispakket.

Reserveringen voor toekomstige maatregelen

Daarnaast heeft het Rijk een aantal gebieden gereserveerd voor toekomstige ontwikkelingen. Deze gebieden kunnen worden gebruikt als het waterniveau van de rivieren verder stijgt onder invloed van klimaatveranderingen.

Het gaat daarbij om de volgende maatregelen in de volgende gebieden:

• Waal: het graven van overstromingsgebieden bij Rijnstrangen en het verleggen van dijken bij Oosterhout en Slijk-Ewijk, Loenen, Heesselt en Brakelse Benedenwaarden.
• Benedenrivierengebied: dijkverlegging bij Drongelen.
• IJssel: hoogwatergeulen bij Zutphen, Deventer en Kampen en dijkverlegging bij Noorddiep.

Meer informatie: brochure PKB Ruimte voor de Rivier. Ook op de website Ruimte voor de rivier is meer informatie te vinden over de maatregelen.

Schaderegeling voor bewoners

Bewoners van gebieden rond de rivieren kunnen nadeel ondervinden van de maatregelen uit het programma Ruimte voor de rivier. Sommige bewoners wonen straks niet meer achter een dijk, maar in een uiterwaard.

Woningen kunnen hierdoor minder waard worden. Een schaderegeling van het Rijk moet zorgen dat deze bewoners hun huis aan het Rijk kunnen verkopen. Zij krijgen dan een bedrag dat overeenkomt met de prijs die de woning zou hebben gehad als het nog áchter de dijk had gestaan. Mensen die niet meteen willen verhuizen, krijgen de garantie dat tot de verkoop alle schade bij een eventuele overstroming wordt vergoed.

Deelprogramma Rivieren van het Deltaprogramma

In het deelprogramma Rivieren wordt onderzocht hoe het rivierengebied veilig én aantrekkelijk blijft.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn