Kwaliteit afvalwater

Afvalwater (afkomstig van woningen en bedrijven) bevat allerlei verontreinigende stoffen. Om een goede waterkwaliteit te garanderen is zuivering noodzakelijk.

Bronnen van afvalwater

Elke dag produceren we per persoon ruim 120 liter afvalwater. Water dat is gebruikt voor de wc, de badkamer, de wasmachine, de keuken en andere huishoudelijke werkzaamheden. Ook regenwater dat van huishoudens afstroomt (van daken en andere verharde oppervlakken, zoals een betegelde tuin) wordt beschouwd als afvalwater.

Bij bedrijven komt ook bedrijfsafvalwater vrij. Bedrijven gebruiken water bijvoorbeeld als schoonmaakwater, bij de fabricage van producten zelf en als koelwater. Afhankelijk van het soort bedrijf kan het afvalwater met verschillende stoffen zijn verontreinigd. In de industrie bijvoorbeeld met oliën, zuren en vetten, bij agrarische bedrijven met meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen.

Andere bronnen van afvalwater zijn bijvoorbeeld regenwater van wegen, afvalwater van schepen (pleziervaart, rondvaartboten) of uit treinen, of grondwater bij de ontwatering van gronden.

Afvoer en zuivering afvalwater

Inzameling en transport van het afvalwater van huishoudens naar rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi's) gebeurt door rioolstelsels (de openbare vuilwaterriolen). In Nederland ligt ruim 90.000 km vuilwaterriool. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten.

In de rioolwaterzuiveringsinstallaties wordt het vervuilde water weer gezuiverd. Dit is de verantwoordelijkheid van de waterschappen. Nederland telt 25 waterschappen, die samen ongeveer 350 rwzi's beheren.

Ook een groot deel van het bedrijfsafvalwater komt via het riool bij rwzi's. Vaak wordt het afvalwater door bedrijven eerst voorgezuiverd.

Er bestaan uitzonderingen: een klein deel van de burgers zuivert het afvalwater zelf, omdat het niet doelmatig is om in hun gebied een vuilrioolstelsel aan te leggen. Bijvoorbeeld omdat ze ver van de bebouwde kom wonen.

Verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven

Het afvalwatersysteem kan niet alles aan, ondanks de inspanningen van gemeenten en waterschappen. Burgers en bedrijven hebben een eigen verantwoordelijkheid om milieurisico's aanvaardbaar te houden. Voor huishoudens betekent het vooral nadenken over wat wel en niet via de riolering wordt afgevoerd. Olie, frituurvet, vochtige doekjes, kattenbakkorrels, verfresten, etensresten, medicijnen of andere chemicaliën horen niet in het riool. Ze kunnen verstoppingen veroorzaken of de zuivering verstoren.

De regels voor het lozen van huishoudelijk afvalwater staan in het Besluit lozing afvalwater huishoudens. Dit besluit is vooral van belang voor de huishoudens die zelf het afvalwater zuiveren, omdat daarin staat waaraan die eigen zuivering moet voldoen.

Bedrijven moeten hun water zo schoon mogelijk maken, voordat het in het riool wordt gebracht. Ook moeten ze maatregelen nemen om zo min mogelijk water te vervuilen. De regels hiervoor staan in de vergunning van het bedrijf, of in algemene regels, zoals het Activiteitenbesluit, het Besluit landbouw milieubeheer en het Besluit glastuinbouw.

De regels voor het lozen van afvalwater dat afkomstig is van bijvoorbeeld wegen of schepen, worden bijeengebracht in het Besluit lozen buiten inrichtingen. 

Aparte afvoer van regenwater

Behalve afvalwater stroomt ook veel regenwater het riool in. Eigenlijk is dat zonde. Regenwater is (relatief) schoon water, dus transport naar en zuivering in rwzi's is niet zinvol. Om die reden wordt in steeds meer nieuwbouwwijken regenwater niet meer via riolen afgevoerd. In plaats daarvan zijn burgers en bedrijven aangesloten op een systeem dat het regenwater rechtstreeks afvoert naar meren en sloten of grondwater. Ook kunnen gemeenten via een afzonderlijk rioolstelsel (hemelwaterstelsel) het water afvoeren. Dit heet afkoppeling van regenwater.

Door afkoppeling van regenwater is bij hevige regenval de kans kleiner dat riolen overstromen, waardoor een deel van het rioolwater terechtkomt in meren en kanalen of wateroverlast op straat ontstaat. Ook werken de rwzi's efficiënter, doordat het afvalwater niet meer verdund wordt door regenwater.

Kosten van inzameling en zuivering afvalwater

Voor de inzameling en zuivering van afvalwater betalen burgers en bedrijven de rioolheffing en zuiveringsheffing. Per huishouden bedragen de heffingen bij elkaar gemiddeld ongeveer € 300 per jaar.

De overheid besteedt jaarlijks ongeveer € 2,25 miljard aan inzameling en zuivering van afvalwater. € 1,5 miljard hiervan bestaat uit investeringen, met name vervanging van versleten riolen. Door de verwachte gevolgen van klimaatverandering zullen de kosten de komende jaren stijgen. De overheid hoopt deze kostenstijging op te vangen door efficiënter te zuiveren.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn