Ontstaan en gevolgen watertekort

Een watertekort wordt veroorzaakt door langdurige warme en droge weersomstandigheden, waarbij de vraag naar zoet water groter is dan het aanbod. De gevolgen kunnen groot zijn voor tal van gebruikers.

Omdat het weer maar 10 dagen vooruit kan worden voorspeld, is het moeilijk te voorzien wanneer een watertekort optreedt. Laat staan dat kan worden aangegeven hoe ernstig een watertekort is en wanneer het einde van een droge periode in zicht is. Een tekort ontstaat dus vaak sluipenderwijs. 

Wanneer spreken we van een watertekort?

Nederland krijgt zoet water aangevoerd via de rivieren Rijn en Maas en in de vorm van regen, hagel en sneeuw. In het lage deel van Nederland kan relatief eenvoudig water worden aangevoerd naar onder meer de landbouwgebieden. Dit kan bijvoorbeeld met water uit het IJsselmeer. In de hogere delen van Nederland is dat lastiger. Water kan immers niet naar boven stromen. Wanneer er onvoldoende water kan worden aangevoerd om in alle behoeften te voorzien, spreken we van een watertekort.

Gevolgen van een watertekort

De gevolgen van een watertekort kunnen groot zijn voor tal van gebruikers. Zo kan bijvoorbeeld de winning van drinkwater in gevaar komen, kan de landbouw met besproeiingsverboden te maken krijgen, de scheepvaart met beperkte vaardieptes en de industrie met een beperkte productie. Een uiterste consequentie is dat er (financiële) schade ontstaat.

Optreden bij een watertekort

Om snel te kunnen optreden in geval van een watertekort, is een speciale commissie ingesteld: de externe link: Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW). Deze commissie bestaat uit vertegenwoordigers van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de Unie van Waterschappen en het Interprovinciaal Overleg (IPO).

De leden komen bijeen zodra de hoeveelheid voorbijstromend water (rivierafvoer) in de Rijn bij Lobith en in de Maas bij Maastricht-Sint Pieter onder een bepaalde waarde komt. Voor de Maas is deze waarde het hele jaar door 25m3 per seconde. Voor de Rijn is deze waarde afhankelijk van de watervraag door de landbouw en daarmee van de tijd van het jaar:

  • januari - april: 1000m3/s
  • mei: 1400m3/s
  • juni: 1300m3/s
  • juli: 1200m3/s
  • augustus: 1100m3/s
  • september - december: 1000m3/s

De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling brengt advies uit aan Rijkswaterstaat over te nemen maatregelen. Rijkswaterstaat is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu en verantwoordelijk voor de waterhuishouding in de grote rivieren, het IJsselmeergebied en de grote wateren in Zuid-Holland en Zeeland.

Verdroging van natuur door watertekort

Nederland is een waterrijk land. Toch kampen diverse delen van de natuur met verdroging. De grondwaterstand is dan te laag om de oorspronkelijke natuur in stand te houden. Wanneer hier niets tegen wordt gedaan, gaat natuur achteruit in kwaliteit en kunnen bomen, planten en dieren zich niet (goed) ontwikkelen. Daardoor gaat de verscheidenheid achteruit. Klimaatverandering vormt daarbij een extra gevaar omdat de kans op extreem droge zomers is toegenomen. Rijksoverheid en provincies hebben voor zo'n 300 gebieden afspraken gemaakt om verdroging tegen te gaan.