Wetenschap in debat

Wetenschap doorbreekt de grenzen van onze kennis. Wat de maatschappelijke effecten daarvan zijn, brengt de overheid waar nodig in (publiek) debat.

Ethische vragen rond wetenschap

Onderzoeken zoals dat naar erfelijkheid, ‘genomics’, en het onderzoek naar de kleinste deeltjes van de materie met nanotechnologie bieden kansen voor duurzamere landbouw, schonere productiemethoden en betere gezondheidszorg. De overheid wil deze kansen graag benutten, maar daarbij moeten natuurlijk veiligheid, transparantie van de besluitvorming, keuzevrijheid voor de burger en ethische aanvaardbaarheid worden gewaarborgd.

Een aantal organisaties houdt zich mede namens de overheid bezig met ethische en maatschappelijke vragen rond wetenschap en technologie:

Het Rathenau Instituut

Het externe link: Rathenau Instituut is een onafhankelijke organisatie die zich bezighoudt met vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, technologie en samenleving en die de politiek daarover informeert. Het instituut heeft twee kerntaken:

  1. Maatschappelijk debat en politieke oordeelsvorming stimuleren. Technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen roepen soms meer vragen op dan ze beantwoorden. Het Rathenau Instituut maakt zichtbaar welke betekenis deze ontwikkelingen hebben voor mens en maatschappij. Wat zijn de mogelijkheden, maar ook de risico’s? In jargon heet dit ‘technology assessment’ (TA).
  2. Het Nederlandse wetenschapssysteem in kaart brengen. Het Rathenau Instituut onderzoekt de dynamiek van de wetenschappelijke en technologische ontwikkeling zelf: hoe is het wetenschapssysteem georganiseerd, hoe reageert het op wetenschappelijke, maatschappelijke en economische ontwikkelingen en tot welke inhoudelijke wetenschappelijke ontwikkelingen leidt dit? Deze taak heet ‘science system assessment’ (SciSA).

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

De externe link: Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) is een genootschap van wetenschappers, bevordert met haar activiteiten de wetenschapsbeoefening, adviseert de overheid en is de koepelorganisatie voor een aantal wetenschappelijke onderzoeksinstituten.

De KNAW houdt zich ook bezig met de ethische aspecten van wetenschappelijk onderzoek door het organiseren van bijeenkomsten over onderwerpen als klonen en onderzoek met proefdieren, door het tot stand brengen van publicaties, door het actief participeren in maatschappelijke debatten en door te adviseren over aspecten van wetenschappelijke integriteit en onafhankelijkheid.

Centre for Society and Genomics

Het externe link: Centre for Society and Genomics (CSG) analyseert, beoordeelt en verbetert de relatie tussen de samenleving en genomics-onderzoek, de wetenschap die zich met erfelijkheid en dna bezighoudt. Het CSG speelt in op de verwachtingen en vragen van de samenleving. Hierbij gaat het om vragen als: hoe staan burgers tegenover het opnemen van hun dna-gegevens in een database? Wat betekent het patenteren van genen voor zowel ontwikkelingslanden als Westerse innovatie? Hoe betrekken we genomics-onderzoekers bij maatschappelijke discussies rond hun vakgebied?