Privaatrecht

Iedereen heeft te maken met privaatrecht. Dit recht beschrijft regels voor de onderlinge verhoudingen tussen burgers en/of bedrijven. Denk daarbij aan de rechten van een consument. Maar ook aan regels voor rechtsvormen van ondernemingen, zoals de besloten vennootschap (bv) en de naamloze vennootschap (nv). Of regels rondom de echtscheiding. 

Burgerlijk wetboek

In het Burgerlijk wetboek staan regels voor de verhoudingen tussen burgers. Zo bepaalt het burgerlijk wetboek dat mensen die met elkaar trouwen verplicht zijn om voor elkaar te zorgen. Andere bekende voorbeelden zijn voorwaarden om een voornaam of achternaam te veranderen, regels om het gezag te krijgen over een kind, de rechten die iemand heeft als consument, hoe je een huis koopt, of de regels voor de arbeidsovereenkomst: wat je wel en niet mag afspreken als je bij iemand gaat werken.

Het Burgerlijk Wetboek bestaat uit 10 delen, boeken genoemd. In Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek staan de regels voor personen. Denk daarbij aan de regels voor een naam, huwelijk, voogdij en curatele. Boek 4 gaat over het erfrecht: hoe werkt een testament en wie erft van wie? Belangrijk zijn ook de Boeken 6 en 7. Deze boeken gaan over contracten, aansprakelijkheid en schadevergoeding. Zo regelt boek 7 de bedenktijd bij de aankoop van een huis en de regels voor ontslag. In boek 6 staat welke algemene voorwaarden een winkelier wel en niet mag gebruiken als u bijvoorbeeld een wasmachine bij hem koopt.

Een flink deel van onze regels komt uit Europa. Zo is Europees afgesproken dat er een bedenktijd van 7 dagen is bij Internetaankopen en moeten grote bedrijven in Europa dezelfde jaarrekeninginformatie geven.

Burgerlijk procesrecht

Wanneer mensen een juridisch geschil hebben, bepaalt het burgerlijk procesrecht hoe er geprocedeerd moet worden. Bijvoorbeeld of iemand naar de rechtbank of de kantonrechter moet, hoe een dagvaarding er uit ziet, en welke regels er gelden als iemand in hoger beroep wil. Ook hoe je er voor zorgt dat de andere partij het oordeel van een rechter (vonnis genaamd) naleeft, staat in dat wetboek. Tegenwoordig kiezen steeds meer mensen er voor het probleem onder begeleiding van een bemiddelaar (mediator) op te lossen. In het procesrecht staan ook regels voor een andere wijze van geschiloplossing, arbitrage. Dat wordt veel gebruikt door bedrijven.

Auteursrecht

Het auteursrecht is een apart onderdeel van het privaatrecht, niet geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Auteursrecht bevat de regels voor het publiceren en verspreiden van boeken, muziek en films. De hoofdregel is dat degene die iets heeft gemaakt, daarover de baas is. Zo mag je een boek dat door iemand anders geschreven is niet zomaar op het Internet zetten. Auteursrecht bepaalt ook of films en dergelijke mogen worden gekopieerd en of daarvoor moet worden betaald, en regelt dat boeken tegen een kleine vergoeding kunnen worden geleend.

Internationaal privaatrecht

Steeds meer mensen brengen een deel van hun leven in het buitenland door, en steeds meer mensen kopen over de grens. Binnen Europa gelden vaak dezelfde regels, bijvoorbeeld voor internetaankopen. Waar dat niet zo is, biedt het internationaal privaatrecht uitkomst. Denk aan twee Nederlanders die in Frankrijk een huis hebben. Een van hen overlijdt. Geldt dan het Franse recht of het Nederlandse? Het ipr bepaalt welke rechter bevoegd is om over een geschil te oordelen, en welk recht moet worden toegepast.

Adviescommissies voor privaatrecht

Wetmakers vragen bij de invulling van een aantal wetten om advies van commissies. De adviescommissies adviseren de minister over de wetsvoorstellen die door het Ministerie zijn gemaakt om een gesignaleerd probleem op te lossen. De commissies geven geen advies over beleid, maar zijn technisch van aard. Er zitten bijvoorbeeld hoogleraren, rechters en advocaten in. De commissies hebben ook geen politieke of maatschappelijke taak. Er zijn momenteel 5 commissies betrokken bij privaatrecht: