Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Strafrecht en sanctierecht

Mensen, bedrijven, stichtingen en verenigingen moeten zich volgens bepaalde regels gedragen. Welke regels dat zijn, bepaalt het strafrecht. De meeste regels staan in het Wetboek van Strafrecht, zoals regelgeving op het gebied van discriminatie, kinderpornografie, mensensmokkel en euthanasie. Ook het verkeersstrafrecht en economisch strafrecht horen hierbij.

Strafrecht en strafprocesrecht

Het Wetboek van Strafrecht vormt samen het Wetboek van Strafvordering de basis van het Nederlandse strafrecht. In het Wetboek van Strafrecht is omschreven welke gedragingen strafbaar zijn. Verder bepaalt het Wetboek van Strafrecht welke straf of maatregel kan worden opgelegd aan de dader van een strafbaar feit.

Wetboek van Strafvordering

Het Wetboek van Strafvordering regelt de opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten. Het geeft bevoegdheden aan de politie, bepaalt de rechten van verdachten en omschrijft hoe een rechtszaak dient te verlopen.

De minister van Veiligheid en Justitie is verantwoordelijk voor het goede functioneren van de wetboeken. De minister van Veiligheid en Justitie zorgt ervoor dat de wetboeken actueel zijn en overeenstemmen met de eisen die voortvloeien uit de rechtspraak en internationale regelgeving. Medewerkers van het ministerie van Veiligheid en Justitie nemen deel aan onderhandelingen over de totstandkoming van internationale regelgeving, onder andere in het verband van de Europese Unie en de Verenigde Naties.

Sanctierecht

Het sanctierecht bestaat uit drie onderdelen: het penitentiair recht, het ordeningsstrafrecht en de ontnemingswetgeving.

Penitentiair recht

Het penitentiair recht beschrijft:

de duur en zwaarte van een straf of maatregel;
de uitvoering van het vonnis (tenuitvoerlegging)
de rechtspositie van degene aan wie de sanctie is opgelegd;
de reclassering.

Het penitentiair recht omvat niet alleen regels voor de oplegging en tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen, maar ook van geldboetes, ontzegging van de rijbevoegdheid en taakstraffen. De belangrijkste regels van het penitentiair recht zijn opgenomen in het Wetboek van Strafrecht en de Penitentiaire Beginselenwet.

Ordeningsstrafrecht

Wetten met de thema’s economie, ruimtelijke ordening, milieu en gezondheid bevatten allerlei voorschriften die bij overtreding soms een strafbaar feit opleveren. Deze feiten vallen onder het zogenoemde ordeningsstrafrecht. De belangrijkste wet in dit verband is de Wet op de economische delicten (WED). Via de WED is de overtreding van meer dan 800 voorschriften uit allerlei wetten strafbaar gesteld.

De minister van Veiligheid enJustitie zorgt ervoor dat de politie, de bijzondere opsporingsdiensten, het openbaar ministerie en de rechter met het ordeningsstrafrecht uit de voeten kunnen. Daarnaast waakt de minister van Veiligheid en Justitie voor overbelasting van het strafrechtelijk apparaat. Er moet altijd worden bekeken of er geen andere alternatieven zijn voordat wordt overgegaan tot handhaving van voorschriften via het strafrecht..

Ontnemingswetgeving

Dankzij de ontnemingwetgeving kan het Openbaar Ministerie criminelen die zijn veroordeeld kaal ‘plukken’, door de winsten die zij hebben behaald met het plegen van strafbare feiten af te pakken. Dit wordt gedaan onder regie van het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM). Het kan om allerlei vormen van criminele winsten gaan, zoals geld, huizen, kunst of sieraden. Het BOOM is zowel in Nederland als in het buitenland actief.