Wetgevingskwaliteit

Voldoet de wet aan de grondwet en aan internationale verplichtingen? Is de wet uitvoerbaar en handhaafbaar? Deze en andere vragen zijn onderdeel van het wetgevingskwaliteitsbeleid van het ministerie van Veiligheid en Justitie. 

Verantwoordelijheid van alle ministers

Iedereen heeft te maken met wetgeving. Wanneer de kwaliteit van een wet niet goed is, kan dit dus gevolgen hebben voor de hele samenleving. Met kwaliteit van wetgeving wordt bedoeld dat de wetgeving voldoet aan eisen van rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, doorzichtigheid, consistentie, effectiviteit, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid.

De kwaliteit van de wetgeving is de verantwoordelijkheid van alle ministers en het kabinet. De minister die de eerste ondertekenaar is van de wet of het wetsvoorstel is verantwoordelijk. Daarnaast is de minister van Veiligheid en Justitie algemeen verantwoordelijk voor het hele wetgevingskwaliteitsbeleid. In dit kader heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie een aantal taken:

• wetsvoorstellen toetsen;
• instrumenten ontwikkelen om de kwaliteit van wetgeving te verbeteren;
• interdepartementale samenwerking rond wetgevingsaangelegenheden bevorderen;
• kennisuitwisseling via het Kenniscentrum Wetgeving.

Wetgevingskwaliteitsbeleid omvat alle levensfasen van een wet. Van het proces van opstellen van een wetsvoorstel tot de uitvoering en evaluatie van wetten. Dit staat vastgelegd in de nota ‘Vertrouwen in wetgeving, een programma voor een integraal wetgevingsbeleid’.

Wetgevingstoets

Voordat een ‘voorstel van wet’ of ‘concept-algemene maatregelen van bestuur’ naar de ministerraad wordt gezonden, onderwerpt het ministerie van Veiligheid en Justitie de tekst eerst aan een wetgevingstoets. Dit is bepaald in de Aanwijzingen voor de regelgeving.

De wetgevingstoets wordt verricht aan de hand van de kwaliteitscriteria uit de nota Zicht op Wetgeving (Aanwijzing 254). De criteria zijn verder uitgewerkt in aanwijzingen, handleidingen, checklists en andere documenten. Deze vindt u onder documenten en publicaties. 

Veiligheid en Justitie controleert bijvoorbeeld of een wet voldoet aan de grondwet en of ze duidelijk, doeltreffend, uitvoerbaar en toegankelijk is.

Instrumenten om de kwaliteit van wetgeving te verbeteren

Om de kwaliteit van de wetgeving te verbeteren heeft het ministerie van Veiligheid Justitie het programma Legis opgezet. Twee belangrijke doelen van Legis zijn:

• een betere samenwerking tussen beleid, wetgeving en uitvoering;
• technologische mogelijkheden (zoals werksjablonen op computers, gelijktijdig in een document werken en reactiemogelijkheden voor burgers) slimmer gebruiken.

Internetconsultatie en het Integraal Afwegingskader zijn voorbeelden van Legis producten.

Internetconsultatie: reageren op wetsvoorstellen

Mede dankzij het programma Legis kunnen burgers nu via internet reageren op bepaalde wetsvoorstellen. Burgers, ondernemers en professionals vinden op de website het wetsvoorstel en informatie over het onderwerp. Denk daarbij aan het doel en de verwachte effecten van de regeling. Via een contactformulier kunt u uw mening over het wetsvoorstel geven.

Integraal afwegingskader (IAK)

Voorbereiding van beleid en regelgeving vraagt om een afweging van alle belangen die spelen en de effecten van mogelijke oplossingen. Om de benodigde informatie goed te verzamelen, te beoordelen en de gemaakte keuzes te verantwoorden, is het IAK ontwikkeld. Alle informatie en instrumenten die gebruikt worden bij de voorbereiding van beleid en regelgeving (zoals toetsen, handleidingen en kabinetsstandpunten) zijn verzameld en systematisch geordend in één digitaal toegankelijk systeem.

Om het IAK toe te passen in een specifiek beleids- of wetgevingstraject kunnen alle rijksambtenaren vanaf 11 oktober 2010 gebruik maken van het IAK Afwegingsdossier.

Elk ministerie past in 2010 bij minimaal 2 beleidstrajecten het IAK toe. Tegelijkertijd wordt het IAK inhoudelijk en technisch doorontwikkeld. Op basis van de opgedane ervaringen, neemt de overheid in de eerste helft van 2011 een besluit over het wel of niet structureel invoeren van het IAK.

Rijksbrede samenwerking

Er bestaan verschillende (rijksbrede) platformen om de kwaliteit van wetgeving te ondersteunen:

ICER

De Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER) coördineert het standpunt van de Nederlandse ministeries voor de voorbereiding en uitwerking van het Europese beleid. Alle onderwerpen die Europeesrechtelijke aspecten bevatten komen aan de orde. Van de behandeling van specifieke Hofarresten, tot de behandeling van algemene onderwerpen. De ICER staat onder voorzitterschap van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie.

De ICER heeft de volgende taken:

• De coördinatie van het Nederlandse standpunt over de juridische aspecten van Europees beleid in voorbereiding, wetgeving en rechtspraak.
• De coördinatie van een inhoudelijk, organisatorisch en procedureel adequate uitvoering van het Europees recht in Nederlands beleid, wetgeving, rechtspraak en rechtspraktijk. 
• Het zorgdragen voor onderlinge afstemming van deze beide activiteiten, ter bevordering van een goede doorwerking van het Europees recht in de Nederlandse rechtsorde.

ICCW

De Interdepartementale commissie voor constitutionele aangelegenheden en wetgevingsbeleid (ICCW) bereidt besluiten voor die in de Raad voor Veiligheid en Rechtsorde worden genomen over belangrijke wetgeving en beleidsonderwerpen op het terrein van algemeen wetgevingsbeleid en algemene constitutionele aangelegenheden. Daarnaast adviseert de ICCW over onderwerpen op het gebied van algemeen wetgevingsbeleid en juridische aangelegenheden die bij meerdere departementen spelen. Dit doet de commissie op verzoek of uit eigen beweging.

In het kader van het Programma Vernieuwing Rijksdienst hebben de directeuren Wetgeving en Juridische Zaken van de departementen samengewerkt aan de versterking van de  juridische functie binnen de rijksoverheid. Het eindrapport van dit Programma verscheen in maart 2010.

IWB

Het Interdepartementaal wetgevingsberaad (IWB) behandelt onderwerpen op het gebied van  algemeen wetgevingsbeleid Dat gebeurt op verzoek, of uit eigen beweging. Verder bereidt het IWB de onderwerpen voor waarover het ICCW advies uitbrengt.

Kenniscentrum Wetgeving (KCW)

Het doel van het Kenniscentrum Wetgeving (KCW) is een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de wetgeving.

Het Kenniscentrum Wetgeving (KCW) ondersteunt wetgevingsjuristen die werkzaam zijn bij de departementen, Raad van State, Eerste Kamer, Tweede Kamer, Kabinet der Koningin, op Aruba, op de Nederlandse Antillen en in Suriname. Het KCW biedt een forum waar de uitwisseling van kennis en vaardigheden onder wetgevingsjuristen eenvoudig kan plaatsvinden. Ook zorgt het KCW voor kennisontwikkeling en kennisoverdracht over wetgeving en het wetgevingsproces.

Het kenniscentrum richt zich ook op het toegankelijk en beschikbaar maken van kennis over wetgeving en het wetgevingsproces ten behoeve van anderen binnen de Rijksoverheid. Met het intrgrale wetgevingsbeleid is de nadruk de laatste jaren ook komen te liggen op de relatie tussen wetgeving, beleid en uitvoering. Daarnaast heeft het kenniscentrum haar deuren geopend voor de wetenschap vanuit de behoefte aan wetenschappelijke informatie in de wetgevingspraktijk. 

Wetgevingsjuristen komen in aanmerking voor een account dat toegang geeft tot de gehele website www.-kc-wetgeving.nl en de daarbij behorende voordelen. De volgende groepen komen in aanmerking voor een account dat toegang geeft tot het grootste deel van de website:

• universitaire docenten op het gebied van wetgeving
• medewerkers van de bestuursdepartementen
• uitvoeringsorganisaties die deel uitmaken van de Manifestgroep
• rijksinspecties

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn