Sociale zekerheid

Een zelfstandige kan zich verzekeren tegen inkomensverlies door bijvoorbeeld ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dit is niet verplicht. De overheid mengt zich zo min mogelijk in de keuze van zzp’ers.

Eigen risico

De overheid ziet het risico op loonverlies door ziekte en/of arbeidsongeschiktheid als een ondernemersrisico. Het is de verantwoordelijkheid van de ondernemer om te zorgen voor een eigen inkomen en in te schatten welke risico’s hij loopt.
Ondernemers die zich willen beschermen tegen loonverlies, hebben een aantal opties:

• zelf geld reserveren;
• een verzekering afsluiten op de particuliere markt;
• een ‘individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering tegen collectieve voorwaarden’ afsluiten via de branche- of beroepsorganisatie;
• een vrijwillige verzekering voor ziekte en/of arbeidsongeschiktheid afsluiten bij het UWV. Alleen zzp’ers die starten vanuit een dienstverband of een uitkering op basis van werknemersverzekeriningen komen hiervoor in aanmerking;
• geen voorzieningen treffen.

Vangnetverzekering

Een particuliere verzekeraar is niet verplicht iedere zzp’er te accepteren voor een verzekering. Ondernemers met moeilijk verzekerbare risico’s (zoals medische problemen) worden in sommige situaties afgewezen. In dat geval is de vangnetverzekering een alternatief. De vangnetverzekering staat open voor ondernemers die korter dan 15 maanden werken als zelfstandige.

Zwangerschapsuitkering voor zelfstandigen

Jonge moeders moeten volgens de overheid de gelegenheid krijgen zich optimaal voor te bereiden op de bevalling. De eerste weken daarna moeten zij helemaal aan hun kind kunnen wijden. Vrouwen die werken hebben recht op betaald zwangerschaps- en bevallingsverlof. Dit geldt ook voor zzp’ers. Zo beschermt de overheid de gezondheid van een moeder en haar kind.

De Zelfstandig en Zwanger-regeling (ZEZ) duurt 16 weken. De zwangerschapsuitkering start 4 tot 6 weken voor de dag na de vermoedelijke bevallingsdatum. De bevallingsuitkering begint op de dag na de bevalling en duurt minimaal 10 weken. De hoogte van de uitkering hangt af van het inkomen dat de zzp’er heeft verdiend in het jaar voor haar verlof, maar is nooit hoger dan 110 % van het wettelijk minimumloon.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen

Soms loopt een onderneming niet zoals iemand hoopt. Bijvoorbeeld omdat de zzp'er door een economische crisis geen opdrachten krijgt. Of omdat de verkoop tegenvalt. In principe zijn zzp’ers verantwoordelijk om zichzelf en hun gezin te onderhouden. Maar in sommige gevallen lukt dit niet.

Een zzp’er kan dan een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Dit is een regeling waarmee de overheid voorkomt dat zzp’ers in de bijstand terecht komen. Het Bbz geeft steun aan ondernemers met tijdelijke financiële problemen, terwijl ze doorwerken in hun onderneming.

Een zzp’er moet, om in aanmerking te komen voor het Bbz, eerst het grootste deel van zijn eigen vermogen gebruiken. Of een ondernemer hiervoor in aanmerking komt, bepaalt de gemeente. Daarvoor gelden dezelfde regels en uitgangspunten als bij de bijstand.

De vorm van de financiële steun verschilt per situatie. De regeling kan bijvoorbeeld bestaan uit een aanvulling van het inkomen van de ondernemer tot het sociaal minimum of  een bedrijfskapitaal van maximaal €  181.234. Dit is een rentedragende lening.

Starters vanuit de bijstand

Ondernemers die starten vanuit de bijstand kunnen gebruikmaken van twee mogelijkheden van de Bbz als zij een levensvatbaar ondernemersplan hebben. Zij kunnen een rentedragend krediet krijgen van maximaal €32.905 om noodzakelijke investeringen te financieren.

Daarnaast kunnen zij in aanmerking komen voor een periodieke uitkering tot bijstandsniveau. Deze bijstand is bedoeld voor levensonderhoud en wordt vooraf vastgesteld voor een aantal maanden. Het gaat om een renteloze lening. Tijdens die periode krijgen zij maandelijks een bedrag uitbetaald.  Na het eind van het boekjaar wordt de hoogte van de bijstand definitief vastgesteld. Daarna kan deze worden omgezet in een (renteloze) lening. Dit is afhankelijk van het inkomen  van de ondernemer. De bijstand die de ondernemer al heeft gekregen, wordt verrekend met het eigen inkomen.

Deze bijstand op basis van de Bbz kan worden verlengd tot  maximaal 36 maanden. Als daar medische of sociale redenen voor zijn, kan deze periode verder worden verlengd.  

Bedrijf moet levensvatbaar zijn

Om een lening te krijgen, moet de zzp’er aantonen dat het bedrijf na de bijstand weer levensvatbaar is. Dit wil zeggen dat de inkomsten uit het bedrijf genoeg zijn voor de ondernemer om zijn gezin te onderhouden en om zijn bedrijf in stand te houden. Omdat het vaak gaat om grote bedragen, zou het niet verantwoord zijn te investeren in bedrijven die na de bijstand alsnog failliet gaan.

Voor zzp’ers die ouder zijn dan 55 jaar maakt de Bbz-uitkering een uitzondering. Deze ondernemers kunnen tot hun 65e een aanvulling op hun inkomen krijgen, ook als het bedrijf niet meer levensvatbaar is. Er geldt wel een inkomenseis.

Bekendheid Bbz vergroten

De Sociaal-Economische Raad adviseert om de bekendheid van de mogelijkheden van Bbz te vergroten. Het kabinet is het hiermee eens en neemt het initiatief om een digitaal informatieloket voor zzp’ers op te zetten. Hier worden alle regels en faciliteiten vanuit de overheid gepresenteerd. Het loket wordt aangeboden op www.antwoordvoorbedrijven.nl/zzp.

Bewustzijn risico's bij zzp'ers

Het kabinet vindt het belangrijk dat zelfstandigen zich meer bewust worden van hun risico’s bij ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Om ondernemers beter te informeren is www.verzekerenvoorzelfstandigen.nl gelanceerd. Deze website is opgezet door de Kamer van Koophandel, verzekeraars, FNV Zelfstandigen en Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO).

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn