Wetsvoorstel Zorg en Dwang ingediend

Alle mensen met dementie of een verstandelijke beperking krijgen straks betere rechtsbescherming als zij door zorgverleners in hun vrijheid worden beperkt of tegen hun zin zorg moeten ondergaan.

Die bescherming geldt niet alleen in instellingen, maar bijvoorbeeld ook in kleinschalige woonvormen of thuis. Het wetsvoorstel Zorg en Dwang, dat aangeboden is aan de Tweede Kamer, introduceert daarvoor een uitgebreide procedure.

Ook extramurale zorg

Nu valt de zorgverlening en dwangbehandeling voor mensen met dementie of met een verstandelijke beperking nog onder de Wet Bopz. Die wet is echter vooral gericht op psychiatrische behandelingen in een psychiatrisch ziekenhuis. De wet Zorg en Dwang sluit qua termen en procedures beter aan bij die doelgroepen mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Ook mensen die hun wil niet meer kunnen uiten, worden daardoor beschermd.
Voor de zorgverlener wordt er een helder wettelijk kader gecreëerd, want soms kan het zorginhoudelijk toch nodig zijn om in te grijpen in de persoonlijke vrijheid van iemand.

Onvrijwillige zorg een uitzondering

In de wet staat centraal dat onvrijwillige zorg een uitzondering is. Toepassing daarvan mag alleen als er sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt zelf of voor anderen. Denk bijvoorbeeld aan iemand die nog thuis woont en zichzelf zo verwaarloost, dat hij tegen zijn wil onder de douche gezet moet worden.

Zorgplan

De wet regelt dat dit soort maatregelen altijd in een zorgplan te vinden moeten zijn. Opnemen in het zorgplan mag alleen als is aangetoond dat er sprake is van ernstig nadeel. Uit het zorgplan moet blijken welke situatie dwang rechtvaardigt en waarom andere, minder ingrijpende middelen niet toereikend zijn. Als het daadwerkelijk tot uitvoering van onvrijwillige zorg komt, moet een zorgverlener controleren of er op een verantwoorde manier toezicht op de cliënt kan worden gehouden.

Ook regelt de wet onder welke condities mensen tegen hun zin kunnen worden opgenomen. Dat kan via een procedure bij de rechter. In noodsituaties kan de burgemeester een maatregel voor 3 dagen treffen.

Trajecten Zorg voor Beter

De wet Zorg en Dwang is een vangnet voor als het echt niet anders kan; het inzetten van onvrijwillige zorg is altijd een laatste redmiddel. Om deze cultuur over te brengen bij zorgaanbieders is Zorg voor Beter gestart met een serie trajecten waarin zorgverleners leren zoeken naar alternatieven voor onvrijwillige zorg.