Interview: 11 kritische vragen over tieners en coronavaccinatie aan kinderarts en OMT-lid Illy

Er gaan veel onjuiste verhalen rond over vaccinatie bij kinderen. Vooral over het nut en de mogelijke bijwerkingen. Als ouder en kind weet je soms niet meer wat waar is, en wat niet. Kinderarts en OMT-lid Károly Illy geeft duidelijkheid op een paar belangrijke thema’s rond coronavaccinatie van 12- tot 18-jarigen.

Foto OMT-lid Karoly Illy

Károly Illy is kinderarts in het Ziekenhuis Rivierenland Tiel, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en lid van het Outbreak Management Team (OMT).

1. Kunnen tieners nu wel of niet ziek worden van het coronavirus?

“Kinderen tussen 12 en 18 jaar kunnen wel degelijk corona krijgen. Gemiddeld worden ze er minder erg en minder vaak ziek van, vergeleken met ouderen. Maar deze groep kan ook heel erg ziek van corona worden. Kinderen kunnen ook met ernstige Covid op de Intensive Care belanden. Ook Long-Covid (langdurige Covid, een verzameling van symptomen die nog lang, na de coronavirusinfectie zelf, aanhouden, red) heeft alleen al in Nederland enkele honderden kinderen getroffen. Dat zien we bij kinderen vanaf een jaar of 9. Long-Covid kan zelfs ontstaan als een kind van de infectie zelf niet of nauwelijks ziek was. Kortom: tieners zijn niet onkwetsbaar.”

2. Is voor kinderen vaccinatie tegen corona juist niet riskanter dan het coronavirus oplopen?

“Nee, integendeel. Aan de ene kant van de weegschaal zitten de kinderen die – ongevaccineerd – enigszins of zelfs ernstig ziek worden van corona, of van Long-Covid. Tel daarbij op het effect van alle coronamaatregelen op kinderen. We zien grote mentale schade onder een hele generatie jongeren die in lockdown zat. Deze groep is veel groter. De kans dat we dat soort maatregelen blijven krijgen wordt kleiner naarmate de vaccinatiegraad omhooggaat en het virus zich minder kan verspreiden.

Daartegenover staat dat vaccinatie slechts een kleine kans op ernstige bijwerkingen geeft. De vervelendste, een ontsteking van het hartzakje (pericarditis) of van de hartspier (myocarditis), komt voor bij 1 op de 15.000 gevaccineerde jongens van 12 tot 18 jaar. De meeste van hen die dit kregen, zijn, eventueel met medicijnen, weer helemaal hersteld.

Dit alles nam de Gezondheidsraad mee in haar afweging en kwam zo tot het advies om kinderen van 12 tot 18 de mogelijkheid te geven om voor vaccinatie te kiezen.”

"De Gezondheidsraad nam ook het effect van alle coronamaatregelen op kinderen mee in haar afweging en kwam zo tot het advies om kinderen van 12 tot 18 de mogelijkheid te geven om voor vaccinatie te kiezen.”

3. Welke ‘normale’ bijwerkingen krijgen kinderen van coronavaccinatie?

“Kinderen hebben dezelfde kans op dezelfde gangbare bijwerkingen na coronavaccinatie als volwassenen. Denk aan spierpijn, een beurse arm, soms koorts, je niet lekker voelen. Vervelend, maar ook een teken dat je immuunsysteem aan het werkt is: het vaccin slaat dus aan.”

4. Hoe zit het met de kans op het krijgen van auto-immuunziekten?

“Mijn collega-kinderartsen die ook immunoloog zijn, zeggen: er is geen reden om te denken dat er een verband is tussen het Pfizer-vaccin (wat tieners in Nederland krijgen, red) en het ontwikkelen van een auto-immuunziekte.

"Dit virus is nieuw voor ons, maar er is wel voldoende reden om vast te stellen dat we veilige vaccins hebben, ook op de lange termijn."

5. Zijn er andere lange-termijnbijwerkingen?

“Dit virus is nieuw voor ons. We hebben niet de lange ervaring die we met andere virussen en andere vaccins wel hebben. Niemand is dus superdeskundige op dit gebied, simpelweg omdat het nog onontgonnen gebied is. Gaandeweg ontdekken en leren we meer, en dat doen we zo zorgvuldig mogelijk. De onderzoekers, vaccinfabrikanten en het Europees Medicijnagentschap (EMA) zetten al hun kennis en kunde in, dus op basis van alle internationale onderzoeken is er wel voldoende reden om vast te stellen dat we veilige vaccins hebben, ook op de lange termijn.”

6. Klopt het dat het Pfizer-vaccin op maar 1.100 kinderen is getest?

“Deze zomer keurde EMA het Pfizer-vaccin goed voor kinderen van 12 tot 18 jaar. Dat oordeel baseerde het EMA op een onderzoek onder 1.100 kinderen in die leeftijdsgroep. Ik begrijp het als mensen dat wat karig vinden. Maar inmiddels hebben miljoenen kinderen van die leeftijd (onder meer in de Verenigde Staten en Canada) het vaccin gekregen. En op basis daarvan is er daarom nog meer reden om vast te stellen dat het Pfizer-vaccin veilig is.”

"De inzet van het Pfizer-vaccin is géén experiment. Pfizer is een voor gezonde kinderen veilig bevonden vaccin."

7. Zou u het Pfizer-vaccin ‘experimenteel’ noemen?

“Nee, dat vind ik gevaarlijk en heel onverstandig. ‘Experimenteel’ wekt de indruk bij ouders en kinderen dat er sprake is van een experiment. Maar de inzet van het Pfizer-vaccin is géén experiment. Pfizer is een voor gezonde kinderen veilig bevonden vaccin. Wat men – geheel onterecht - met ‘experimenteel’ bedoelt, is dat er voor dit vaccin een voorlopige registratie is afgegeven. De definitieve registratie volgt nog. In de VS werd die definitieve registratie op 23 augustus afgegeven. Het verschil tussen de voorlopige en de definitieve registratie is puur administratief. Ik begrijp niet dat er dokters zijn die dit vaccin daarom ‘experimenteel’ noemen. Heel betreurenswaardig. Zij zouden beter moeten weten.”

8. Zijn gevaccineerde kinderen tegen alle varianten van het coronavirus beschermd?

“Dat weten we niet zeker. Vaccinatie beschermt kinderen nu, net als volwassenen, tegen de huidige wijdverspreide varianten van het coronavirus. Als je bent gevaccineerd, dan kun je nog steeds Corona oplopen en er ziek van worden, alleen de kans dat je er erg ziek van wordt of zelfs op de Intensive Care terecht komt, is heel veel kleiner. Maar virussen veranderen nu eenmaal. Er kunnen varianten komen waar de bestaande vaccins ons niet of minder goed tegen beschermen. Dat moeten we afwachten.”

9. Vindt u het nodig om ook jongeren te vaccineren, en waarom?

“Ik vind het voor tieners ontzettend belangrijk dat onze maatschappij zo snel mogelijk weer kan functioneren zoals in februari 2020. Zolang de vaccinatiegraad te laag blijft, zoals nu nog het geval is, zal dat niet kunnen omdat het virus blijft circuleren. Dat betekent druk op de reguliere zorg, dichtslibbende IC’s, en grote mentale schade bij jongeren. Ik zie het dagelijks in mijn praktijk: tieners met neerslachtigheid, depressiviteit, gameverslaving, eetverslaving; allemaal door alle maatregelen. Ik gun ons allemaal de kans om deze ellende zo klein mogelijk te maken. Daarom zeg ik: iedereen zo snel mogelijk vaccineren.”

"Je beslissing over vaccinatie tegen corona is belangrijk voor je gezondheid, de mensen om je heen en voor de hele maatschappij, nu en straks."

10. Waarom raden sommige artsen vaccinatie van tieners dan af?

“Dat vind ik een onverstandig advies. Onbegrijpelijk én gevaarlijk voor de volksgezondheid en het welzijn van kinderen.”

“Wat hier vaak speelt is een mening over de snelle ontwikkeling van de coronavaccins. Die snelheid roept vragen op. En als het om kinderen gaat, willen we natuurlijk extra voorzichtig zijn. Bij twijfel niet inhalen, denkt men dan. Maar artsen zouden moeten weten hoe deze vaccins zijn ontwikkeld, dat er geen enkele stap of test is overgeslagen en dat ontwikkelaars wereldwijd juist intensief hebben samengewerkt om sneller dan gewoonlijk goede en veilige vaccins af te leveren. Twijfel is dus ongegrond.”

11. Wie moet je als ouder en kind nog geloven?

“Ik begrijp dat dat heel lastig is, als artsen het oneens lijken te zijn. Wat helpt, is om dit in perspectief te zien. Nederland telt tienduizenden artsen. Ik schat dat 99 procent van hen achter het advies van de Gezondheidsraad en dus achter vaccinatie van kinderen van 12 tot 18 jaar staat. Daar tegenover staan misschien enkele tientallen artsen, waaronder homeopathisch artsen, die dat niet doen. Deze mensen laten wel luid van zich horen, waardoor het onterecht een grote groep lijkt.”

“Mijn advies, als je twijfelt over vaccinatie: praat erover met je huisarts, of de kinder- jeugd- of schoolarts, bijvoorbeeld. Die kan je vragen beantwoorden. Je beslissing over vaccinatie tegen corona is belangrijk voor je gezondheid, de mensen om je heen en voor de hele maatschappij, nu en straks.”