In memoriam Ella Vogelaar (1949-2019): 'Een vechter die doorging en alles wilde geven'

Veel BZK-collega's hebben herinneringen aan oud-minister Ella Vogelaar, die op 7 oktober op 69-jarige leeftijd is overleden. Van 22 februari 2007 tot 13 november 2008 was ze minister van Wonen, Wijken en Integratie. "Een gepassioneerde sociaaldemocratische vrouw, die met een groot hart Nederland beter wilde maken", aldus Sicco Louw, voormalig directeur Communicatie van VROM, het departement waar zij als minister zonder portefeuille onder viel.

Ella Vogelaar wordt algemeen herdacht als een sociaaldemocraat in hart en nieren, met veel empathie voor de mensen in de wijken, waarop zij zich als minister richtte. Kort na haar aantreden, kwam ze met een lijst van 40 wijken die langdurig aandacht en investeringen nodig hadden. Ze noemde ze al gauw Krachtwijken, herinnert zich Maurice Cramers, die destijds één van haar beleidsadviseurs was. "Als minister wilde ze alle veertig wijken zelf bezoeken. We hadden het aanvankelijk over probleemwijken, maar bewoners herkenden zich daar vaak niet in. Daar stond ze voor open en dus introduceerde ze de term Krachtwijken. Ik heb haar ondersteund bij Kamerdebatten en ben mee geweest op een aantal werkbezoeken. In Den Haag sprak ze de taal van politici, maar tijdens de werkbezoeken de taal van de bewoners. Ze kon een brug slaan tussen die twee werelden. Ze was veeleisend voor iedereen, maar ik heb de sfeer van de overleggen met haar altijd heel prettig gevonden en ze liet veel ruimte voor de ambtelijke inbreng."

Nicole Leijendeckers, politiek bestuurlijk beleidsadviseur van minister Vogelaar, herinnert zich haar als een vrouw met stevige principes, die de lat hoog legde. "Ze kon heel direct zijn, maar ook warm en zeer persoonlijk. Ze maakte het persoonlijke politiek en het politieke persoonlijk. Als minister stond ze onder grote druk, maar ze was een vechter die doorging en alles wilde geven. Een sociaaldemocraat, voor wie woorden zoals verheffen, onderwijs, zorg voor de zwakkeren in de samenleving belangrijk waren."

Betrokken en warm

"Voor ambtenaren kon ze pittig en streng zijn", zegt Hank Hendriks, die hielp bij de organisatie van die vele wijkbezoeken. "Ze was een workaholic, die goed wist waar ze het over had. Ze was ook niet bang voor confrontaties, ooit liep tijdens een wijkbezoek een man dreigend en schreeuwend op haar af en daar ging ze vol tegenin. Ze wilde alle problemen oplossen, we hadden lijsten met toezeggingen die ze in de wijken had gedaan. En als burgers brieven schreven, behandelden we die altijd zelf. Ook wij hadden daardoor extra veel contact met gemeenten, woningcorporaties en de bewoners. Ze was zeer betrokken en een warm persoon."

Met wijkbewoners had ze echt een klik, die hebben haar op handen gedragen

Josien Kuiper was als projectleider bewonersparticipatie bij de werkbezoeken betrokken. "Er waren dan ook wethouders en bestuurders van woningcorporaties aanwezig, maar ze wilde per se bewoners spreken. Ze wilde met de voeten in de klei staan en was wars van gedoe of poespas. Met wijkbewoners had ze echt een klik, die hebben haar op handen gedragen."

Krachtwijken

Dat beeld herkent ook Elaine de Boer, die hoofd persvoorlichting en woordvoerder van minister Vogelaar was. "Mensen voelden zich eindelijk gehoord. Politici kwamen voor verkiezingen wel langs in die wijken, maar voor de bewoners was zij iemand die echt naar hen luisterde en oplossingen zocht. Mede door haar gingen woningcorporaties meer in sociale projecten investeren en werd bedrijvigheid gestimuleerd. Voor Prinsjesdag bestelde ze een jurk in één van de wijken, daar was ze trots op: ze kunnen wel wat in zo'n wijk."

Sicco Louw: "De aanzet die minister Winsemius voor haar had gedaan, pakte zij met beide handen aan. Het kan niet zo zijn in welvarend Nederland dat er achterstandswijken zijn, zo stelde ze ferm en terecht. In het politieke mijnenveld had deze minister het moeilijk. Ze bleef trouw aan haar idealen en bracht die ook over aan de ambtenaren die nauw met haar samenwerkten."

Ella Vogelaar is ook voor directeur-generaal Chris Kuijpers een inspiratiebron gebleven: "Ze bracht het Rijk in contact met de praktijk om het voor mensen beter te maken. Dat was best complex maar is nog altijd actueel. Of het nu gaat over de aanpak van ondermijning of het toekomstperspectief van kwetsbare groepen, de aanpak van Vogelaar leert ons veel. Laten we dat naar de toekomst meenemen!"