Extra maatregelen voor preventie Afrikaanse varkenspest

De kans op Afrikaanse varkenspest in Nederland kan volgens de Deskundigengroep Dierziekten worden verkleind door het aantal wilde zwijnen te verlagen. Provincies geven aan dat de reguliere methoden die zij daarvoor tot hun beschikking hebben, onvoldoende effectief zijn. Zij verzoeken om extra maatregelen voor populatiebeheer. Dat heeft ertoe geleid dat minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit een vorm van jacht, namelijk beperkte bewegingsjacht tijdelijk toestaat. Dit staat in de brief aan de Tweede Kamer die vandaag is verstuurd.

We moeten er alles aan doen om het risico op Afrikaanse varkenspest in Nederland zo klein mogelijk te houden. De provincies die verantwoordelijk zijn voor het populatiebeheer van wilde zwijnen hebben mij gevraagd om extra maatregelen om toename van wilde zwijnen buiten de aangewezen leefgebieden tegen te kunnen gaan. Het advies van de Deskundigengroep Dierziekten, samen met het verzoek van de betrokken provincies hebben ertoe geleid dat ik gebruik maak van een uitzonderingsbepaling in de wet en sta ik een tijdelijke beperkte bewegingsjacht op wilde zwijnen toe.

Minister Schouten

Reguliere methoden onvoldoende effectief

Uit het advies van de Deskundigengroep Dierziekten blijkt dat hoe lager het aantal wilde zwijnen is, hoe lager de kans op introductie van Afrikaanse varkenspest. Het risico dat een wild zwijn in contact komt met door de mens achtergelaten besmette voedselresten wordt daarmee kleiner. Provincies en belangenorganisaties geven aan dat de reguliere methoden niet effectief genoeg zijn om de populatie wilde zwijnen substantieel te verlagen. Bij de vorm van jacht die nu wordt toegestaan wordt de “bewegingsmethode” toegepast. Bij deze methode beweegt een beperkte groep mensen (maximaal zes personen) met aangelijnde honden (maximaal drie) de zwijnen op een rustige manier richting de jagers (maximaal zes personen). De jachtwijze mag uitsluitend worden toegepast door jagers die in de desbetreffende provincie aan populatiebeheer doen en is uitsluitend toegestaan buiten de drie gebieden waar wilde zwijnen mogen voorkomen.

Ontheffingen voor geluiddemper

Op verzoek van de provincies wordt ook bekeken of er een uitbreiding van de ontheffing voor geluiddempers kan komen. Voor het gebruik van een geluiddemper bij het afschieten van wilde zwijnen is een ontheffing nodig op grond van de Wet wapens en munitie. Nu beschikken alleen jagers in dienst van grote terreinbeheerders over een dergelijke ontheffing. Om een reductie van het aantal wilde zwijnen buiten de leefgebieden effectief te laten zijn, is het zeer gewenst dat ook andere jagers die betrokken zijn bij het verkleinen van de populatie wilde zwijnen over een dergelijke ontheffing beschikken. Hierover wordt overleg gevoerd met het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Alertheid blijft geboden

In Nederland is op dit moment geen Afrikaanse varkenspest vastgesteld, noch bij wilde zwijnen noch bij gehouden varkens. Om de kans op een uitbraak zo laag mogelijk te houden zijn er eerder al verschillende maatregelen genomen. Zo worden de vervoersmiddelen die gebruikt zijn voor vervoer van onder andere varkens naar landen waar Afrikaanse varkenspest bij varkensbedrijven voorkomt extra gereinigd en gedesinfecteerd bij terugkomst in Nederland. Ook worden de afgeschoten wilde zwijnen steekproefsgewijs getest op Afrikaanse varkenspest. Er zijn informatieborden over Afrikaanse varkenspest geplaatst op parkeerplaatsen langs snelwegen en bij natuurgebieden. Op de borden worden transporteurs, reizigers en recreanten opgeroepen om geen etensresten achter te laten in de natuur. Provincies krijgen borden aangeleverd om langs provinciale wegen te plaatsen. Er zijn afspraken gemaakt met Rijkswaterstaat over het reinigen van de vuilnisbakken. De vuilnisbakken zijn ‘wild zwijn’-bestendig en worden regelmatig geleegd. Ook zullen weginspecteurs op drukke parkeerplaatsen extra controleren of deze schoon zijn.

Minister Schouten::
De Afrikaanse varkenspest is een paar weken geleden geconstateerd in onder andere België.
Ik heb daarop een deskundige groep gevraagd wat Nederland moet doen om het risico dat de Afrikaanse varkenspest naar Nederland komt, zoveel mogelijk te beperken. Zij hebben aangegeven dat één van de maatregelen die goed zou zijn, het beperken van het aantal wilde zwijnen is. En daarom heb ik in overleg met de provincies gekeken naar wat voor mogelijkheden we hebben om die populatie te beperken.

Minister Schouten geeft provincies tijdelijk de mogelijkheid om de zwijnenpopulatie buiten de aangewezen leefgebieden met bewegingsjacht te verkleinen. Dit houdt in dat een groep van maximaal 6 mensen met maximaal 3 aangelijnde honden door het bos lopen om de zwijnen op rustige wijze richting de groep van maximaal 6 jagers te sturen. 

Minister Schouten:
Op deze manier kunnen we op een rustige manier toch zorgen dat de we populatie van het aantal zwijnen gaan beperken. Dat is ook belangrijk om te voorkomen dat de varkenspest in de houderijen terechtkomt. Ik denk dat we allemaal de beelden herinneren van de varkenspest die een aantal jaren geleden in Nederland was. Dat is vreselijk. Dat willen we voorkomen. En daarom zijn dit soort maatregelen ook nodig.

Interviewer:
We nemen als provincie natuurlijk al maatregelen. We zijn verantwoordelijk voor populatiebeheer en voor bewegingsjacht. Vaak is dat niet de meest efficiënte manier die we mogen hanteren. Maar nu het ministerie met bewegingsjacht meer mogelijkheden geeft aan de provincie om de populatie te beheren, daar zijn we heel blij mee.

Minister Schouten:
Het is een tijdelijke maatregelen en dat doen we om echt de risico te beperken dat de Afrikaanse varkenspest naar Nederland komt. Daar is alles op gericht. En ik ben blij dat we dat ook goed met de provincies hebben kunnen afspreken.