Uitspraak Raad van State en gevolgen einde PAS

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet meer gebruikt mag worden voor vergunningverlening. Ook vrijstellingen van de vergunningplicht die in het programma waren geregeld, gelden niet meer. Hierdoor kan het zijn dat u een vergunning nodig heeft, terwijl dat onder het PAS niet het geval was.

Verbod Programma Aanpak Stikstof

29 mei 2019 oordeelde de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof dat het niet meer gebruikt mag worden als basis voor toestemming voor activiteiten. Volgens de Raad van State is ‘de passende beoordeling die ten grondslag lag aan het PAS in strijd met Europese Habitatrichtlijn’. Het PAS maakte het kort gezegd mogelijk om stikstof uitstotende activiteiten toe te laten, vooruitlopend op de positieve effecten van PAS-maatregelen. Zo’n toestemming ‘vooraf’ mag niet.  

Gevolgen uitspraak Raad van State

De uitspraak van de Raad van State heeft verschillende gevolgen. Zowel voor toestemmingverlening en vergunningen, als voor activiteiten die met het PAS waren vrijgesteld van de vergunningplicht.

Definitieve vergunning via PAS

Natuurvergunningen die definitief zijn en dus niet meer bij de rechter kunnen worden aangevochten, zijn nog steeds geldig. U kunt gebruik blijven maken van deze vergunning.

Bent u al met uw activiteit gestart, voordat de vergunning definitief werd? Dan heeft u dit op eigen risico gedaan. Als uw vergunning vernietigd wordt door de Raad van State of de rechtbank, krijgt u ongeveer een half jaar om de situatie te herstellen.

Ontwerpbesluiten PAS

Ontwerpbesluiten die ter inzage liggen, maar waarover nog geen definitief besluit is genomen, worden in beginsel door de bevoegde instanties ingetrokken. Voor het besluit kan geen gebruik meer worden gemaakt van het PAS en dit moet daarom op een andere manier worden onderbouwd. Bijvoorbeeld met een individuele ecologische onderbouwing waaruit blijkt dat de activiteit geen negatieve effecten heeft op de beschermde natuur in het Natura 2000 gebied. Als een omgevingsvergunning nog niet definitief is, is de zogenoemde verklaring van geen bezwaar niet meer van toepassing.

Vergunningaanvraag PAS nog in behandeling

Heeft u een vergunningaanvraag ingediend en is deze nog in behandeling? Dan blijft uw aanvraag vooralsnog in behandeling. Voor uw aanvraag kan geen gebruik meer worden gemaakt van het PAS en daarom moet u deze op een andere manier onderbouwen. Dat kan met een individuele ecologische onderbouwing, waaruit blijkt dat er geen toename van stikstof in Natura 2000-gebieden plaatsvindt.

Besluit waartegen beroep is aangetekend

Wanneer beroep is aangetekend tegen een besluit gebaseerd op het PAS, maar dat besluit is nog niet vernietigd, kunt u  de onderbouwing van het aspect stikstofdepositie (uitstoot en neerslag van stikstof) vervangen voor een individuele ecologische beoordeling. Het bevoegd gezag kan daarna een wijzigingsbesluit vaststellen.

Vernietigde vergunningen

Wordt uw vergunning vernietigd door de rechter? Dan heeft u een nieuwe vergunning nodig om de eerder aangevraagde activiteiten alsnog mogelijk te maken. Het bevoegd gezag stelt u hierover op de hoogte.

Vergunningvrije activiteiten PAS

Activiteiten waarbij de stikstofdepositie onder de grenswaarde bleef (in beginsel 1 mol/ha/j), waren met het PAS vrijgesteld van de vergunningplicht. In dat geval gold voor bepaalde activiteiten in de sectoren landbouw, industrie, woningbouw en infrastructuur een meldingsplicht. Door de uitspraak van de Raad van State is voor alle activiteiten die waren vrijgesteld van de vergunningplicht alsnog een vergunning nodig. Het kabinet streeft ernaar om in het najaar een aanpak te presenteren die helder maakt of en hoe deze activiteiten alsnog een vergunning kunnen krijgen.

Beweiden en bemesten

Het weiden van vee (het laten grazen van vee op een stuk grond) en het gebruik van meststoffen was in provinciale verordeningen vrijgesteld van de vergunningplicht. De Raad van State heeft de provinciale verordeningen op dit punt onverbindend  verklaard. Dit betekent dat voor beweiden en bemesten een vergunning nodig is. Beweiden zal daarnaast als onlosmakelijk onderdeel van de veehouderij beoordeeld en vergund moeten worden. Tijdens het huidige beweidings- en bemestingsseizoen zal de overheid niet actief handhaven op de vergunningplicht. De inzet is om vóór aanvang van het volgende beweidings- en bemestingsseizoen  een aanpak beschikbaar te hebben gericht op de legalisering van beweiden en bemesten.

Bron- en herstelmaatregelen

De uitspraak bevestigt het belang van bron- en herstelmaatregelen. Bronmaatregelen zijn maatregelen die er bij de bron voor zorgen dat er minder stikstof wordt uitgestoten. Bijvoorbeeld door andere filters in een stal te gebruiken. Dergelijke maatregelen dragen bij aan het behoud van de natuur. Minder ammoniak is tevens van belang om te voldoen aan de NEC-richtlijn en voor de gezondheidsdoelen uit het Schone Lucht Akkoord.

Herstelmaatregelen zijn erop gericht om de natuur weerbaarder te maken tegen een overbelasting van stikstof. De overheid heeft besloten om door te gaan met de uitvoering van de bron- en natuurherstelmaatregelen en te zoeken naar extra bronmaatregelen in diverse sectoren.

Helpdesk Stikstof

Heeft u een vraag over stikstof? Of over het aanvragen van een vergunning? Dan kunt u terecht bij de Helpdesk Stikstof van BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de twaalf provincies. De helpdesk is het eerste aanspreekpunt voor burgers, agrariërs en ondernemers.