Veelgestelde vragen over apps en digitale middelen

Apps en digitale middelen die helpen het coronavirus bestrijden, moeten aan strenge eisen voldoen. Onder andere op het gebied van veiligheid, privacy en toegankelijkheid.

Welke apps worden er ontwikkeld en waar zijn ze voor?

De apps zijn bedoeld om het coronavirus maximaal te controleren en te bestrijden. Hiervoor moeten we veel testen enveel  mensen met corona kunnen bereiken. Daarom willen we werken met 2 slimme digitale hulpmiddelen. 1 waarmee je kunt zien of je in de buurt bent geweest van iemand met corona. Mocht dat zo zijn dan kun je met een 2e app in de gaten houden of je klachten ontwikkelt en meteen medisch advies krijgen. Door de apps kan de GGD sneller en adequater onderzoek doen.

Hoe ziet het proces van de ontwikkeling van de apps eruit?

In de zoektocht naar een geschikte app hebben we in een marktconsultatie iedereen met een idee over de app gevraagd een voorstel te doen. We kregen honderden reacties; van thuis-programmeurs, maar ook van grote bedrijven. Tussen al deze aanmeldingen zaten er 7 die mee mochten doen aan de 'appathon'. In de appathon werden de 7 apps gepresenteerd. Ook werden ze beoordeeld op het feit of ze bijdragen aan het werk van de GGD en voldoen aan hoge eisen op het gebied van bijvoorbeeld privacy en beveiliging. Dit is allemaal terug te zien op het YouTube-kanaal van VWS

Geen van de 7 apps bleek al aan de strenge eisen te voldoen. Daarom is besloten om geen van deze apps direct te kiezen. In plaats daarvan gaan we aan de hand van 4 vervolgstappen de komende weken bekijken of en hoe we verder gaan met de app:

  1. De GGD gaat met een taskforce verder uitwerken wat hun eisen zijn voor de digitale ondersteuning van het contactonderzoek. 
  2. Er wordt een groep mensen bij elkaar gebracht om te werken aan een goed werkende, veilige en privacy vriendelijke app. Deze app wordt open source.  
  3. Verschillende betrokken organisaties worden, ook in het vervolg, vanuit hun expertise betrokken bij het ontwikkelen van de app. Denk hierbij aan experts op het gebied van privacy, informatieveiligheid, grondrechten, nationale veiligheid en toegankelijkheid. 
  4. Omdat het van belang is dat zoveel mogelijk mensen de app gebruiken en omdat een app invloed kan hebben op het gedrag van mensen, wordt in een taskforce van gedragswetenschappers bekeken hoe we ervoor kunnen zorgen dat de app zoveel mogelijk en goed gebruikt wordt.  

In de week van 18 mei zal het kabinet bekend maken of en hoe een app ingezet zal worden om de GGD te ondersteunen bij het traceren van contacten van mensen die besmet zijn met het coronavirus.
 
Daarnaast zijn er een aantal zelfmonitorings-apps al in gebruik in verschillende de ziekenhuizen en bij huisartsen. Er wordt nog gekeken op welke manier dit het werk van de GGD kan ondersteunen. Ook hier wordt in de week van 18 mei meer over bekend gemaakt.

Wat gaat het kosten?

De kosten zijn nog niet bekend. Dit is afhankelijk van de nog te kiezen app.

Hoe gaat de overheid ervoor zorgen dat voldoende mensen gebruik maken van de app?

Door harde eisen te stellen aan een mogelijke app op het gebied van privacy, informatieveiligheid, grondrechten, nationale veiligheid en toegankelijkheid. We betrekken hierbij experts op deze gebieden en werken zo transparant mogelijk. Hiermee hopen we duidelijk te maken dat de app alleen gebruikt zal worden voor het doel waar het voor gemaakt is én voldoet aan alle eisen. 

Als je weigert gebruik te maken van de app, mag je dan bijvoorbeeld straks wel naar je werk of van het openbaar vervoer gebruik maken?

Het gebruik van de app is vrijwillig.

Naar aanleiding van de adviezen van de Autoriteit Persoonsgegevens en het College voor de Rechten van de Mens wordt bekeken of dit ook wettelijk geregeld moet worden. Dit zou kunnen door het gebruik van de apps door derden (zoals werkgevers en het openbaar vervoer) te verbieden.

Hoe kunnen de apps werken als er nog steeds een tekort aan testen is?

De apps zijn bedoeld om het bron- en contactonderzoek van het de GGD te ondersteunen en aan te vullen. Het bron- en contactonderzoek leidt tot een advies aan degene die besmet is geraakt of risico op besmetting heeft gelopen. Dat kan gaan over de eigen gezondheid in de gaten houden, beschermende maatregelen nemen of thuisblijven, en ook over het laten testen. Er is op dit moment sprake van een gericht testbeleid op bepaalde doelgroepen. Er is binnen het huidige testbeleid geen tekort aan testen.

Hoe wordt voorkomen dat gegevens niet gelekt/gehackt kunnen worden?

We stellen hoge eisen aan informatieveiligheid. Een app moet voldoen aan alle relevante beveiligings- en privacy-standaarden. We betrekken experts in het nader uitwerken van deze eisen en bij de verdere ontwikkeling. Er wordt geen app in gebruik genomen als niet aan de hoge eisen wordt voldaan. 

Wordt er rekening gehouden met mensen die geen smartphone hebben en mensen die minder digitaal vaardig zijn, zoals mensen met een beperking?

De app is bedoeld om het bron- en contactonderzoek van de GGD te ondersteunen. Het reguliere bron- en contactonderzoek blijft gewoon bestaan.

Op welke manier zijn privacy en datasecurity gewaarborgd? 

Waarborging van privacy en datasecurity is een harde eis voor het in gebruik nemen van een app. Experts van binnen en buiten de overheid gaan na of de voorgestelde apps aan de gestelde voorwaarden voldoen. Als een app niet aan alle eisen voldoet, wordt die niet gebruikt. 

Door wie en wanneer wordt besloten over de afsluiting van apps als die niet langer nodig zijn? 

De oplossing is alleen bedoeld ter ondersteuning van de GGD in de bestrijding van het coronavirus. Het Outbreak Management Team (OMT) zal beslissen tot wanneer de app bijdraagt aan het bestrijden van de pandemie. Zodra de app geen toegevoegde waarde meer heeft wordt deze afgesloten. De gebruiker kan er daarnaast altijd voor kiezen om de app van zijn smartphone te verwijderen waarmee ook de gegevens verwijderd worden.

In hoeverre maken we gebruik van de ervaring uit het buitenland en de Europese richtlijn?

5 landen in Europa hebben een app bij bron- en contactonderzoek ingezet (Oostenrijk, Noorwegen, Tsjechië, IJsland en Cyprus). Veel andere landen zijn aan het onderzoeken of en hoe een app ingezet kan worden.
De afgelopen tijd hebben de lidstaten, inclusief Nederland, hun ervaringen gedeeld in het Europees eHealth Netwerk. Nederland brengt daar haar ervaringen in en de Europese aanpak is mede gebaseerd op onze voorstellen. Er is een Europese toolbox waarin Europese standaarden zijn opgesteld. Daarbij is in de uitgangspunten onder meer aangesloten bij PePP-PT.

Bekijk ook: