Vragen over dieren en het coronavirus

De kans is erg klein dat honden, katten, kippen of varkens besmet raken met het nieuwe coronavirus. Wel zijn er wereldwijd en in Nederland enkele gevallen bekend van dieren die besmet zijn geweest. Op deze pagina leest u meer informatie over de gevolgen van de uitbraak van het coronavirus en de gevolgen voor uw dieren.

Huisdieren

Kunnen huisdieren besmet raken met het nieuwe coronavirus?

De kans is erg klein dat huisdieren besmet raken met het coronavirus. Op dit moment zijn er enkele meldingen van honden en katten in Hongkong, New York en België die positief getest zijn op het virus. Ook in Nederland zijn een hond en enkele katten besmet geweest met het virus. Daarnaast zijn er experimentele onderzoeken gedaan waarbij dieren opzettelijk zijn besmet met het virus. Het is gebleken dat naast honden en katten ook fretten, hamsters en konijnen geïnfecteerd kunnen raken. Er zijn nog geen natuurlijke besmettingen van fretten, hamsters of konijnen bekend.

Zijn er in Nederland (huis)dieren besmet met het coronavirus?

In Nederland zijn er een paar gevallen bekend van dieren met het coronavirus. Bij 1 hond zijn antistoffen tegen het virus aangetroffen. Dit betekent dat de hond besmet is geweest met het virus. Daarnaast is het virus aangetroffen bij enkele nertsenbedrijven waar dieren luchtweg- en darmklachten hadden. Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe de dieren op de bedrijven besmet zijn geraakt. Ook bij enkele katten die aanwezig waren op 1 van deze bedrijven zijn antistoffen tegen het virus aangetroffen.

Hoe kunnen huisdieren het virus oplopen?

Het is onbekend hoe huisdieren het virus kunnen oplopen. De 2 honden in Hongkong en de katten in België en New York waren van COVID-19-patiënten. Ook de hond in Nederland was van een patiënt met het coronavirus. De Nederlandse katten waren aanwezig op het nertsenbedrijf waar eerder besmettingen bij nertsen waren gevonden. Het is niet bekend hoe zij de infectie hebben opgelopen

Kunnen (huis)dieren het virus overdragen naar dieren of mensen?

In Nederland wordt onderzoek gedaan naar mogelijke dier-op-mensbesmettingen. Deze besmettingen hebben plaatsgevonden op nertsenbedrijven waar nertsen besmet waren met het virus. Medewerkers van de bedrijven hebben de nertsen verzorgd toen nog niet bekend was dat de dieren besmet waren. Mogelijk hebben enkele medewerkers via de nertsen het virus opgelopen. Inmiddels worden medewerkers van besmette nertsenbedrijven geadviseerd persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken.

De kans dat dieren in huishoudens besmet raken met het virus en een rol spelen in de verspreiding van het virus is heel klein. En op dit moment veel kleiner dan de kans dat mensen elkaar besmetten.

Wat zijn de ziekteverschijnselen van het coronavirus bij huisdieren?

Het aantal dieren dat het coronavirus heeft is zo klein, dat het onbekend is wat de ziekteverschijnselen kunnen zijn. De enkele zieke dieren waarbij het virus is vastgesteld hadden benauwdheids- en/of diarreeklachten.

Kan ik mijn zieke huisdier laten testen op het coronavirus?

Wordt uw huisdier ziek en heeft het dier contact gehad met een patiënt met het coronavirus? Neem dan telefonisch contact op met uw dierenarts. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit besluit in samen met de dierenarts of er extra onderzoek wordt gedaan.

Kan mijn huisdier behandeld worden door de dierenarts?

Hiervoor geldt de algemene regel: als uw huisdier ziek is neemt u eerst telefonisch contact op met uw dierenarts.

Moet een huisdier met het coronavirus euthanasie krijgen? 

Nee, euthanasie vanwege besmettingsgevaar hoeft niet. Heeft u klachten die passen bij het coronavirus en is uw huisdier ook ziek? Vermijd zoveel mogelijk het contact met uw zieke huisdier en laat het huisdier buiten niet los rondlopen. Neem zo nodig telefonisch contact op met de dierenarts.

Wordt er in Nederland onderzoek gedaan naar het coronavirus bij huisdieren?

De Universiteit Utrecht doet onderzoek naar infecties bij katten van COVID-19-patiënten. Uit eerder onderzoek is namelijk gebleken dat katten vatbaar zijn voor het coronavirus. 

Adviezen voor de omgang met huisdieren

Ik en mijn huisdier hebben geen klachten. Hoe kan ik voorkomen dat mijn huisdier het virus oploopt?

U hoeft geen maatregelen te nemen. Volg de standaard hygiëneregels: was uw handen regelmatig en in ieder geval nadat u een dier heeft aangeraakt. Het dier mag gewoon naar buiten.

Mijn huisdier is ziek, maar ik heb geen klachten. Wat moet ik doen?

Dan is de kans zeer klein dat uw dier corona heeft. U hoeft geen maatregelen te nemen. Volg de standaard hygiëneregels: was uw handen regelmatig en in ieder geval nadat u een dier heeft aangeraakt. Het dier mag gewoon naar buiten. Overleg zo nodig met de dierenarts.

Ik heb klachten passend bij het coronavirus, maar mijn huisdier is niet ziek. Wat moet ik doen?

De kans is klein dat uw dier ziek wordt. Uit voorzorg worden enkele adviezen gegeven. Als u klachten heeft passend bij het coronavirus (neusverkoudheid, keelpijn, hoesten en/of koorts), blijf dan thuis en vermijd intensief knuffelen en contact met het dier (aaien mag wel). Laat als mogelijk iemand voor het dier zorgen. Goede hygiëne is en blijft belangrijk. Het huisdier mag gewoon naar buiten. Honden van mensen met bij COVID-19 passende klachten kunnen gewoon uitgelaten worden door mensen zonder klachten. De honden mogen tijdens het uitlaten in contact komen met andere honden.  

Ik heb klachten passend bij het coronavirus en mijn huisdier is wel ziek. Wat moet ik doen?

Dan bestaat er een kleine kans dat het om een infectie van het coronavirus gaat bij het dier. Blijf thuis en vermijd intensief knuffelen en contact met het dier. Ook uw huisgenoten moeten uit voorzorg intensief contact met het zieke dier vermijden. Laat zo mogelijk een iemand anders voor het dier zorgen. Goede hygiëne is extra belangrijk. Laat het dier buiten niet los rondlopen. Honden moeten zo kort mogelijk (door iemand anders) worden uitgelaten. Als het dier ernstige benauwdheids- en/of diarreeklachten heeft, neem dan telefonisch contact op met de dierenarts. Die beoordeelt of de klachten van het dier passen bij het coronavirus.

Mag mijn kat nog naar buiten? 

Katten en andere dieren kunnen gewoon naar buiten. Alleen zieke huisdieren van mensen met klachten of bevestigde COVID-19-patiënten moeten binnenblijven. De kans dat katten besmet raken met het virus en een rol spelen in de verspreiding van het virus onder mensen, wordt zeer klein geacht. Het grootste risico zit in de overdracht door contact tussen mensen onderling. 

Kan ik de hond uitlaten?

Als u géén klachten heeft passend bij het coronavirus (keelpijn, verkoudheidsklachten, hoesten en/of koorts) kunt u gewoon de hond uitlaten. Als u wel een van deze klachten heeft, vraag dan iemand anders om uw hond uit te laten. Voor iedereen die de hond uitlaat geldt de basisregel om tenminste 1,5 meter afstand tot andere mensen te houden. Honden mogen tijdens het uitlaten in contact komen met andere honden.

Als uw hond ziek is en u heeft klachten passend bij corona, dan kan de hond kort worden uitgelaten voor het doen van zijn behoefte. Hierbij moeten de hygiënemaatregelen in acht worden genomen. U moet 1,5 meter afstand houden van andere personen. En u moet zorgen dat niemand uw zieke hond aanraakt. 

Kan ik nog knuffelen met mijn huisdier?

Als u zelf geen klachten heeft kunt u gewoon met uw huisdier knuffelen. Als u verkoudheidsklachten heeft of wanneer u corona hebt kunt u beter niet met uw dier knuffelen. Als in deze situatie ook uw huisdier ziek is, moeten ook alle huisgenoten het contact met dit zieke dier zo veel mogelijk vermijden.

Ik ben corona-patiënt en word opgenomen in het ziekenhuis. Wat moet ik doen met mijn huisdier?

 U kunt uw huisdier door anderen laten verzorgen. Het is voldoende als zij zich houden aan de algemene hygiënemaatregelen voor omgang met huisdieren, zoals regelmatig handen wassen en niet laten likken. Als het niet mogelijk is dat anderen voor uw huisdier zorgen, breng uw huisdier dan onder in een dierenpension of zorg voor opvang ergens anders.

Is er een meldingsplicht voor COVID-19 bij huisdieren?

Om een goed beeld te krijgen van verdenkingen van COVID-19 bij dieren en testuitslagen bij dieren worden dierenartsen en laboratoria gevraagd om verdenkingen en positieve testuitslagen bij de NVWA te melden.

Nertsen

Op basis van nieuwe onderzoeksresultaten uit het lopende onderzoek naar Covid-19 besmettingen op nertsenbedrijven, is het aannemelijk dat er besmettingen hebben plaatsgevonden van nerts op mens. 

Hoe hebben de besmettingen van nerts op mens plaatsgevonden?

De besmettingen hebben plaatsgevonden op nertsenbedrijven waar nertsen besmet waren met SARS-CoV-2. De betreffende medewerkers hebben tussen de nertsen gewerkt in de periode dat nog niet bekend was dat de nertsen op het bedrijf besmet waren. Er gold toen nog geen advies voor persoonlijke beschermingsmiddelen. 

Hoe is de besmetting van nerts op mens vastgesteld?

Onderzoekers hebben de genetische code van de virussen die zijn aangetroffen bij nertsen vergeleken met de genetische code van de virussen die zijn aangetroffen bij de medewerkers van de besmette nertsenbedrijven. Op basis daarvan is een stamboom gemaakt. Daaruit kan een beeld worden gekregen van de manier waarop mensen en dieren in tijd en plaats zijn besmet. Op grond daarvan is geconcludeerd dat enkele medewerkers van de besmette nertsenbedrijven het virus waarschijnlijk van nertsen hebben opgelopen.

Hoe zeker is het dat de besmetting van nerts op mens heeft plaatsgevonden?

Het is niet met 100% zekerheid te zeggen hoe de besmetting heeft plaatsgevonden. Er zal verder onderzoek gedaan worden om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de meest waarschijnlijke besmettingsroutes.

Moeten mensen met huisdieren zich nu zorgen maken?

Hoewel er incidentele besmettingen van een nerts op de mens is geweest, is het advies voor de omgang met huisdieren niet veranderd. De kans dat dieren in huishoudens besmet raken met het virus en een rol spelen in de verspreiding van het virus wordt zeer klein geacht. Patiënten met (klachten passend bij) COVID-19 vermijden uit voorzorg contact met hun dieren. Zieke dieren van patiënten met (klachten passend bij) COVID-19 blijven zo veel mogelijk binnen. Mensen die vermoeden dat hun dier COVID-19 heeft, adviseren we telefonisch contact op te nemen met hun dierenarts. De NVWA besluit samen met de dierenarts of aanvullend onderzoek nodig is.

Vormen deze nertsenbedrijven nu een risico voor de volksgezondheid?

Er is van begin af aan rekening gehouden met de mogelijkheid dat nertsen medewerkers van het bedrijf kunnen besmetten. Daarom wordt deze medewerkers geadviseerd om persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken. Deze bevinding heeft geen invloed op het risico voor omwonenden. In luchtmonsters genomen buiten de stallen is geen virus gevonden. Er is daarom geen reden om aan te nemen dat het virus zich over grote afstanden zal verspreiden. Op dit moment wordt onderzocht of het virus op de besmette nertsenbedrijven kan blijven circuleren. Dit kan een risico zijn voor de volksgezondheid. Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt in de eerste week van juni een besluit genomen over de maatregelen die nodig zijn om dit risico te vermijden. Alle denkbare maatregelen zullen daarbij worden overwogen.

Is er een verband tussen de bedrijven waar het virus is aangetroffen?

Er zijn voor zover bekend geen contacten geweest tussen de drie aparte bedrijven. De drie locaties van hetzelfde bedrijf hadden uiteraard wel een verband. Op vier locaties is overdracht van mens op dier waarschijnlijk. Er wordt nog verder onderzoek verricht naar mogelijke besmettingsroutes van de bedrijven. 

Hoe is vastgesteld dat de nertsen besmet zijn?

De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) heeft monsters genomen van overleden nertsen en deze met een PCR test onderzocht. Daaruit bleek een besmetting met COVID-19. Deze is inmiddels ook bevestigd door het nationale referentielaboratorium Wageningen Bioveterinary Research (WBVR).

Welke maatregelen neemt de overheid?

Naar aanleiding van de gevonden besmettingen op nertsenbedrijven hebben minister De Jonge en minister Schouten de volgende maatregelen aangekondigd. 

  • Er is een meldplicht ingesteld voor symptomen die kunnen wijzen op een Covid-19 besmetting bij nertsen.
  • Omdat het virus op nertsenbedrijven aanwezig kan zijn zonder dat de dieren verschijnselen hebben, zullen alle nertsenbedrijven in Nederland verplicht gescreend worden.
  • In ieder geval zolang de uitslag van de screening nog niet bekend is, gelden voor alle nertsenbedrijven extra voorzorgsmaatregelen, zoals een bezoekersverbod en hygieneprotocol. 
  • Medewerkers van de besmette nertsenbedrijven worden geadviseerd persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken.
  • Medewerkers van nertsenbedrijven met klachten passend bij Covid-19 worden geadviseerd zich te laten testen en niet in de stal te komen tot uit de test blijkt dat er geen sprake is van Covid-19. Dit geldt ook voor nertsenhouders en -verzorgers van wie huisgenoten klachten hebben passend bij Covid-19. 
  • Hoewel er incidentele besmettingen van dier op mens zijn geweest, is het advies voor de omgang met huisdieren niet veranderd. De kans dat dieren in huishoudens besmet raken met het virus en een rol spelen in de verspreiding van het virus wordt zeer klein geacht.

Op dit moment wordt onderzocht of het virus op de besmette nertsenbedrijven kan blijven circuleren. Dit kan een risico zijn voor de volksgezondheid. Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt in de eerste week van juni een besluit genomen over de maatregelen die nodig zijn om dit risico te vermijden. Alle denkbare maatregelen zullen daarbij worden overwogen.

Waarom neemt de overheid niet het zekere voor het onzekere door de besmette bedrijven te ruimen?

Het ruimen van bedrijven is een zeer zware maatregel en wordt alleen gedaan als er geen andere mogelijkheid bestaat om de ziekte te controleren of de volksgezondheid te beschermen. De besmettingen van dier op mens hebben waarschijnlijk plaatsgevonden in de stallen voordat er persoonlijke beschermingsmiddelen werden gebruikt. Inmiddels worden deze beschermingsmiddelen wel gebruikt. Buiten de stallen is geen virus aangetroffen. Volgens het RIVM vormen de besmette bedrijven daarom geen risico voor de omgeving.

Hoe lang gaat het onderzoek op de besmette bedrijven duren? 

In week 22 wordt het onderzoek op de eerste drie besmette locaties afgerond. Daarna wordt een inschatting gemaakt over de mogelijkheid dat het virus blijft circuleren op de besmette nertsenbedrijven. Op basis van deze inschatting wordt beoordeeld of er een risico is voor de volksgezondheid. In de eerste week van juni neemt het kabinet een besluit over de maatregelen die nodig zijn om mogelijk risico’s te vermijden.

De nertsbedrijven moeten sowieso in 2024 stoppen, waarom worden de werkzaamheden nu niet alvast stilgelegd?

De besmetting van nertsen met het coronavirus en het verbod op de pelsdierhouderij staan los van elkaar. Het overgangsrecht tot 1 januari 2024 blijft voor alle pelsdierhouders van kracht.

Wat betekent de vondst van COVID-19 bij het nertsenbedrijf voor omwonenden van het bedrijf? Moeten zij zich zorgen maken?

Er is geen reden om aan te nemen dat het virus zich over grotere afstanden zal verspreiden. Het virus is niet aangetroffen in luchtmonsters die zijn genomen buiten de stallen. Daarom is het oorspronkelijke advies voor omwonenden om in een straal van 400 meter rond een besmet nertsenbedrijf niet te wandelen of fietsen, ingetrokken.

Zijn er andere gevallen bekend van dieren die mensen besmetten?

Dit lijkt nu het eerste geval waar een mens door een dier is besmet, afgezien van de initiële infectie in Wuhan.

Landbouwdieren

Kunnen landbouwdieren het virus bij zich dragen en verder verspreiden?

Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat landbouwdieren als koeien, varkens en kippen geïnfecteerd kunnen worden met het coronavirus, of dat ze een infectiebron voor mensen vormen. Bij experimentele onderzoeken waarbij varkens, kippen en eenden opzettelijk zijn besmet, bleken deze dieren niet geïnfecteerd te worden. Wel zijn bij Nederlandse nertsenbedrijven meerdere nertsen positief getest op het virus.

Uit voorzorg adviseert het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit dat mensen met COVID-19 of met klachten die passen bij COVID-19 het contact met de dieren vermijden. En dat zij de verzorging van hun dieren aan anderen (zonder klachten) over laten. U komt dus ook niet in de stal. 

Mensen die op besmette nertsenbedrijven werken worden geadviseerd gebruik te maken van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Is er een meldingsplicht voor COVID-19 bij (landbouw)dieren?

Alleen nertsenhouders, dierenartsen en onderzoeksinstellingen moeten symptomen die kunnen wijzen op een COVID-19 besmetting bij nertsen, zoals ademhalingsproblemen en verhoogde sterfte bij nertsen melden bij de NVWA. Dit naar aanleiding van de vastgestelde besmettingen op nertsenbedrijven in Nederland. Omdat andere landbouwdieren niet gevoelig lijken voor het coronavirus is hiervoor geen meldplicht.

In Noord-Brabant zijn relatief veel mensen besmet met het coronavirus. In deze provincie wordt ook veel vee gehouden. Is er een relatie tussen het aantal coronabesmettingen en de veehouderij in dit gebied?

Waarschijnlijk niet. Er zijn geen aanwijzingen dat vee, zoals varkens en kippen, geïnfecteerd kan raken met het nieuwe coronavirus. Wel zijn nertsen bij meerdere nertsenbedrijven besmet geraakt. Hierbij hebben mensen waarschijnlijk in eerste instantie het virus overgedragen op de nertsen, die wel geïnfecteerd kunnen worden met het nieuwe coronavirus. Of er andere factoren, zoals de luchtkwaliteit waar de veehouderij invloed op heeft, een rol spelen is nog onbekend. Daarom zal worden verkend welk onderzoek er gedaan kan worden om de relatie tussen luchtkwaliteit, veehouderij en COVID-19 te onderzoeken.

Bekijk ook: