Sneltesten in het voortgezet onderwijs

In de Tweede Kamer is afgesproken om te beginnen met sneltesten in het voortgezet onderwijs. De sneltest is een test om, als iemand besmet is met het coronavirus, snel te zien wie er nog meer besmet is geraakt. Het gaat om risicogericht testen, waarbij iedereen wordt getest die minimaal één lesuur in dezelfde ruimte verbleef als een besmette persoon.

Door leerlingen en onderwijspersoneel uit te nodigen voor een sneltest, kunnen besmettingen vroegtijdig worden opgespoord. Personen met een positieve testuitslag gaan direct naar huis en in quarantaine. Zo kan een uitbraak sneller worden ingedamd.

Doel sneltest

Het doel van sneltesten is om een uitbraak van het COVID-19 virus onder leerlingen en onderwijspersoneel op school zo snel mogelijk te signaleren en te isoleren. De sneltest is een aanvulling op de bestaande maatregelen binnen de school, zoals de regels rond afstand houden en het gebruik van mondkapjes.De sneltest vervangt daarmee dus niet de test van de GGD. Iedereen die klachten krijgt die kunnen wijzen op het coronavirus, wordt verzocht direct een afspraak te maken om zich te laten testen bij de GGD. Er wordt gestart op een beperkt aantal scholen, met de leerlingen, docenten en andere medewerkers die gedurende de lockdown fysiek op school zijn. Bekijk de video Waarom komen er sneltesten in het voortgezet onderwijs? op YouTube.

Gebruik sneltest

Op het moment dat bekend wordt dat iemand op school besmet is met het coronavirus, wordt iedereen die minimaal één lesuur met de positief geteste persoon in dezelfde ruimte heeft gezeten uitgenodigd om een sneltest te laten afnemen (dit is de testpopulatie). Dit geldt zowel voor leerlingen als onderwijspersoneel in de school. In de onderbouw betreft dit meestal één klas; in de bovenbouw gaat het om meer leerlingen van het gehele leerjaar door de wisselende klassensamenstelling per vak. Bekijk de video Wat gebeurt er als een leerling besmet is? op YouTube.

Meewerken aan de sneltest

Deelnemen aan de sneltest is vrijwillig. Scholen informeren de ouders/verzorgers over de start met het sneltesten op school. Daarbij is vooraf expliciet om toestemming gevraagd aan ouders/verzorgers van leerlingen in de leeftijd t/m 16 jaar. Leerlingen ouder dan 16 jaar mogen zelf bepalen of zij meewerken aan de afname van een sneltest. Ook aan hen wordt expliciet om toestemming gevraagd.

Bij goedkeuring van de ouders/verzorgers, is het op het moment van de test alsnog aan de leerling zelf om wel/niet deel te nemen. Deelname aan de sneltest is dus niet verplicht, ook niet als er al eerder toestemming is gegeven. Leerlingen hebben altijd het recht om deelname te weigeren, zonder dat dit gevolgen heeft.

Geen reactie ouders/verzorgers voor toestemming

Als een reactie van (een van) de ouders/verzorgers uitblijft, wordt de betreffende leerling niet getest. Er wordt altijd toestemming van beide ouders/verzorgers gevraagd en zij worden ook beiden in de gelegenheid gesteld om deze te geven. Bij een incompleet formulier wordt de ouder/verzorger waarvan de handtekening ontbreekt, nogmaals gevraagd om te reageren.

Onderwijspersoneel en sneltest

Deelnemen aan de sneltest is vrijwillig, dus een medewerker van de school beslist zelf of hij/zij wil meewerken aan de sneltest. Wanneer iemand besluit niet deel te nemen aan de test, zal dit geen gevolgen hebben voor de betreffende medewerker. In het proces wordt bewaakt dat medewerkers niet onder druk worden gezet om tegen hun zin in toch deel te nemen aan een test. Er wordt niet in het personeelsdossier vastgelegd of een medewerker toestemming geeft voor de sneltest. Ook de uitslag van de sneltest (in geval dat de medewerker wel toestemming geeft) wordt niet vastgelegd in het personeelsdossier.

Testaanbieder en uitvoering test

De uitvoering van de sneltesten gebeurt door een bedrijf (testaanbieder) dat gespecialiseerd is in het afnemen van sneltesten. De sneltesten worden afgenomen door medewerkers die hiervoor zijn opgeleid. Zij worden aangestuurd door een erkende arts met BIG-registratie. Het bedrijf voldoet aan alle criteria die worden gesteld aan het afnemen van testen op COVID-19 (waaronder antigeen sneltesten) buiten GGD-testlocaties, zoals gesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het bedrijf staat onder toezicht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd.

Betrouwbaarheid sneltest

Uit onderzoek is gebleken dat de sneltest in 80% van de gevallen kan helpen om mensen met een coronabesmetting te vinden die anders ‘onder de radar’ zouden zijn gebleven.

Bij personen die klachten hebben bij een coronainfectie, is het virus al enkele dagen voordat de klachten ontstaan aanwezig in de neus-keelholte. In deze fase van de infectie kan het virus ook al worden doorgegeven. Ongeveer 50% van de tieners die besmet is met het coronavirus heeft geen of hele milde klachten. De besmetting wordt daardoor niet altijd herkend. Maar deze kinderen kunnen het virus wel doorgeven aan hun omgeving. Door het inzetten van sneltesten, kunnen ongeveer 80% van mogelijk besmette mensen zonder of met hele milde klachten opgespoord worden.

Veiligheid sneltest

Het afnemen van de test is veilig en wordt gedaan in een daarvoor speciaal ingerichte ruimte binnen de school die voldoet aan alle door het RIVM gestelde eisen. In deze ruimte wordt zowel het afnemen van de test uitgevoerd, als de analyse van de resultaten gedaan. De resultaten van de test zijn tussen de 30 en 60 minuten na afname bekend.

De sneltest wordt afgenomen door hiervoor opgeleide mensen van de testaanbieder. Zij worden aangestuurd door een erkende arts met BIG-registratie. De testaanbieder staat onder toezicht van de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd.

Gevalideerde sneltesten

Op dit moment zijn er twee type sneltesten gevalideerd voor gebruik bij mensen zonder klachten (94e advies van het OMT). Dit zijn de antigeensneltesten en de LAMP-test. Op scholen wordt gebruik gemaakt van de antigeensneltest.

Bijwerkingen sneltest

Er zijn geen negatieve bijwerkingen. De test kan alleen even een beetje vervelend aanvoelen.

Resultaten test

De testen worden afgelezen door een daartoe opgeleide medewerker. De resultaten van de test zijn tussen de 30 en 60 minuten na afname bekend. De testaanbieder geeft de uitslag van de test door aan de geteste persoon (en zijn ouders /verzorgers bij leerlingen tot 16 jaar). De school krijgt de uitslag van de sneltest niet te horen en legt daar niets over vast.

Positieve testuitslag

Als een persoon positief test op het coronavirus, dan is de testaanbieder verplicht de positieve uitslag te melden aan de GGD. De GGD start vervolgens bron- en contactonderzoek op. De testaanbieder geeft de positieve uitslag daarnaast door aan de betreffende persoon (en aan de ouders/verzorgers bij leerlingen tot 16 jaar). De school krijgt de uitslag niet te horen. De persoon (of de ouders/verzorgers namens de leerling) meldt zich vervolgens ziek bij de school en gaat thuis in quarantaine. De besmette persoon wordt gevraagd om zelf aan de school te melden dat hij/zij besmet is met het coronavirus. Met deze informatie kan de school het risico onderzoeken dat mogelijk andere leerlingen of medewerkers besmet zijn geraakt met het coronavirus. Als dat nodig is start de school een nieuwe sneltestprocedure op.

Negatieve testuitslag

Bij een negatieve testuitslag heeft de sneltest geen infectie gevonden. De persoon blijft dan gewoon op school. Belangrijk daarbij is dat iedereen zich aan alle coronaregels moet houden, zoals afstand houden en het gebruik van een mondkapje. Dit geldt ook bij een negatieve testuitslag.

De sneltest is minder fijngevoelig dan de standaard PCR-test die door de GGD wordt afgenomen. Dat betekent dat er een kans is van ongeveer 20% dat een infectie toch niet wordt opgemerkt en een persoon onterecht een negatieve uitslag krijgt.

Aan de geteste persoon wordt duidelijk uitgelegd wat de betekenis is van een negatieve testuitslag en dat hij of zij zich bij het ontstaan van klachten (die kunnen wijzen op het coronavirus) direct moet laten testen bij de GGD.

Geldigheid testuitslag

De uitslag van de sneltest is 48 uur geldig. Daarna kunnen er alsnog klachten ontstaan. Daarom is het belangrijk om bij een negatieve testuitslag de test na een aantal dagen te herhalen. Iedereen met een negatieve testuitslag wordt 3 tot 5 dagen na de eerste test nog een tweede keer getest. Leerlingen en onderwijspersoneel ontvangen hiervoor een oproep van de school.

Veiligheid persoonsgegevens

De sneltesten op de middelbare scholen worden afgenomen door een private partij. Deze testaanbieder garandeert door middel van een getekend Security Statement dat persoonsgegevens veilig worden opgeslagen en dat hier zorgvuldig mee wordt omgegaan. Met het Security Statement heeft de aanbieder aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap onder andere inzicht gegeven in de procedures en werkwijzen, de technische infrastructuur en de beveiliging van hardware en software.

Coronamaatregelen op school naast de sneltest

Ondanks het inzetten van sneltesten blijft het van groot belang dat leerlingen en onderwijspersoneel zich zowel op school als in de vrije tijd blijven houden aan de landelijk geldende maatregelen. Bij het ontstaan van klachten is het noodzakelijk dat men zich direct laat testen bij de GGD (conform landelijk testbeleid).