Interview: Het Janssen-vaccin is veilig en effectief: waarom wordt het niet meer standaard gegeven?

Onlangs besloot het kabinet om het Janssen-vaccin alleen nog aan bepaalde groepen te geven. Marc Bonten, arts-microbioloog, legt uit waarom dit een logische beslissing was. En dat iedereen die het Janssen-vaccin heeft gekregen gerust kan zijn. Niet voor niets kan elke 18-plusser die dat wil nu zelf voor het vaccin van Janssen kiezen.

Marc Bonten
©UMC Utrecht
Prof. dr. Marc Bonten

Prof. dr. Marc Bonten is arts-microbioloog, hoogleraar Moleculaire Epidemiologie van Infectieziekten bij het UMC Utrecht. Ook is hij lid van het Outbreak Management Team (OMT) en betrokken bij onderzoek naar coronavaccins, waaronder dat van Janssen.

Marc Bonten adviseert Janssen Vaccines over de ontwikkeling van een vaccin voor bacteriële infecties en hij leidt in het UMC Utrecht onderzoeken met COVID-19 vaccins van Janssen en van CureVac.

"“Tot voor kort was er grote schaarste aan vaccins. Daarom hebben we ook ingezet op meerdere soorten."

Waarom wordt het vaccin van Janssen niet meer standaard gegeven?

“Het Janssen-vaccin geeft een héél kleine kans op een ernstige vorm van trombose. De vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna geven geen kans op die zeldzame aandoening. Nu we veel van die laatstgenoemde vaccins geleverd krijgen, is het dus logisch om dat te geven aan mensen die nu aan de beurt zijn met vaccineren. Aan het Janssen-vaccin is dus niets nieuws ontdekt.”

Hoe komt het dat het Janssen-vaccin een grotere kans op die vorm van trombose geeft?

“Dat wordt nog onderzocht. Mogelijk heeft het te maken met de manier waarop het vaccin het eiwit van het coronavirus in je lichaam aflevert. Die is hetzelfde als van het vaccin van AstraZeneca.”

"Wie al een prik met Janssen heeft gekregen, kan gerust zijn."

Waarom hebben we dan niet alleen BioNTech/Pfizer of Moderna gebruikt?

“Tot voor kort was er grote schaarste aan vaccins. Daarom hebben we ook ingezet op meerdere soorten. Alle vier de vaccins zijn beoordeeld en goedgekeurd door het Europees geneesmiddelen bureau, het EMA. Wie al een prik met Janssen heeft gekregen, kan gerust zijn.”

Waarom geven andere landen Janssen helemaal niet meer, of alleen boven de 40 jaar?

“Deze keuze hangt af van het verschil in de risico’s van de daar beschikbare soorten vaccins. Als een bepaalde groep een kleinere kans heeft op ernstig ziek worden van corona dan op een ernstige bijwerking van een vaccin, én er is een alternatief, dan is het niet logisch om dat vaccin aan die groep te geven. Die beslissing maakt elk land zelf. Denemarken had al eerder besloten om alleen nog maar BioNTech/Pfizer- of Modernavaccins te geven, omdat het aantal infecties al sterk afgenomen was en ze voldoende van deze vaccins hadden. Nu is dat ook in Nederland het geval. Maar als we alleen maar AstraZeneca hadden, dan zouden we alleen maar AstraZeneca aanbieden.”

Werkt het Janssen-vaccin wel even goed?

“In onderzoeken naar de vaccins die door het EMA zijn goedgekeurd, lijken ze onderling te verschillen in effectiviteit. Maar alle vaccins verkleinen van de kans op ernstig ziek worden en ziekenhuisopname ongeveer even goed.”

Wat wordt met ‘effectiviteit’ bedoeld?

“Uit onderzoek blijkt dat het Janssen-vaccin 67% effectief is. Dat betekent dat je 67% minder kans hebt dat je na vaccinatie het coronavirus oploopt en daar klachten van hebt, vergeleken met de deelnemers die een placebo, of nepvaccin, kregen. Als je kijkt naar de kans op ernstige ziekte met ziekenhuisopname of zelfs overlijden, dan lijkt het Janssen-vaccin even goed te zijn als de andere vaccins die in Nederland zijn goedgekeurd.”

"Het Janssen-vaccin is een goed en veilig vaccin, en zonde om op de plank te laten liggen."

Wie krijgt nu nog het Janssen-vaccin?

“De leeftijdsgroepen die al een afspraak voor een prik met het Janssen-vaccin hadden staan, kunnen het gewoon nog krijgen. Ze mogen ook kiezen voor het vaccin van BioNTech/Pfizer of Moderna. Een groot voordeel van het Janssen-vaccin is dat je er maar één prik van nodig hebt. Daarom wordt het ook gegeven aan groepen bij wie dat handig is: dak- en thuislozen en mensen die in de scheepvaart zitten bijvoorbeeld.

En, alle 18-plussers die dat willen, kunnen nu zelf een afspraak voor het Janssen-vaccin maken. Of hun bestaande afspraak omzetten. Het is een goed en veilig vaccin, en zonde om op de plank te laten liggen. Minister de Jonge raadt wel aan om bestaande afspraken met een ander vaccin te laten staan. Hoe eerder je gevaccineerd bent, hoe beter.”