Interview: Waarom het belangrijk is om gezonde tieners te vaccineren

‘Bij het vaccineren van jongeren worden meer ziektegevallen door corona voorkomen dan er bijwerkingen optreden’, zegt kinderarts Patricia Bruijning-Verhagen van het UMC Utrecht. ‘Bovendien kan vaccinatie van deze groep eraan bijdragen dat er dit najaar geen andere maatregelen nodig zijn’.

Beeld: ©Patricia Bruijning / Patricia Bruijning

Patricia Bruijning-Verhagen is verbonden aan het Julius Centrum van het UMC Utrecht en hoofddocent Infectieziekten en Epidemiologie. Zij bestudeert veel voorkomende kinderinfecties, vaccinatie en opkomende infectieziekten waaronder COVID-19. 

Jongeren vaccineren tegen het coronavirus: over welke leeftijdsgroep hebben we het dan?  

Het gaat om jongeren van 12 tot en met 17 jaar. Voor deze leeftijdsgroep is het Pfizer-vaccin in Europa goedgekeurd. Inmiddels zijn er al meerdere landen begonnen met vaccineren van deze leeftijdsgroep en hebben wereldwijd miljoenen tieners hun eerste en tweede prik gehad.

Waarom krijgen sommige tieners nu al de coronavaccinatie?

Het zijn vooral de jongeren met onderliggende aandoeningen die risico lopen om ernstig ziek te worden van het coronavirus. Deze jongeren met een kwetsbare gezondheid krijgen daarom nu al een vaccinatie aangeboden, terwijl gezonde jongeren dat tot nu nog niet kregen.

Hoe zit dat dan bij gezonde jongeren?

Voor gezonde jongeren zijn de risico’s om ziek te worden veel kleiner. Bij de meeste jongeren verloopt besmetting met het coronavirus mild. Het komt heel zelden voor, maar af en toe zijn er jongeren die ernstig ziek worden en met coronaverschijnselen in het ziekenhuis belanden. Ook zijn er jongeren die door het coronavirus MIS-C (Multiple Inflammatory Syndrome in Children) ontwikkelen. Dat is een ernstige ontstekingsreactie in verschillende organen en in bloedvaten. Dat kan je voorkomen met vaccineren. Omdat corona dus in zeldzame gevallen toch ernstig kan zijn voor gezonde jongeren, krijgen zij ook een vaccinatie aangeboden. We vaccineren wel vaker tegen zeldzame ziekten, denk bijvoorbeeld aan hersenvliesontsteking.

Waarom is jongeren vaccineren belangrijk?

Allereerst beschermen we jongeren op deze manier tegen de zeldzame ernstige infecties. Vaccinatie kan daarnaast ook helpen om andere maatregelen die het virus indammen, overbodig te maken. Veel van deze maatregelen raken jongeren heel erg in hun welzijn. We noemen dat indirecte gezondheidsschade. Niet naar school of naar feestjes kunnen gaan, het sluiten van sportclubs en kroegen, dat raakt tieners enorm. Juist om dat soort schade te voorkomen is vaccinatie een goed idee, want dan wordt de kans op nieuwe maatregelen veel kleiner. Als derde punt kan vaccinatie bijdragen aan de groepsimmuniteit. Dat is belangrijk nu de besmettelijkere deltavariant van het coronavirus steeds meer rondgaat.

Nu is het zomer en kunnen we een beetje ontspannen. Hoe zal het in het najaar gaan?

We hadden allemaal een beetje gehoopt: als de volwassenen gevaccineerd zijn dan gaat het virus niet meer rond. En jongeren hebben er dan ook geen last meer van. Maar nu is er die nieuwe deltavariant, die nóg besmettelijker is. Vaccinatie van alleen volwassenen is dan waarschijnlijk niet voldoende om het virus dit najaar te onderdrukken. De kans dat er dan nieuwe maatregelen nodig zijn, is groot. Als we ook jongeren vanaf 12 jaar gaan vaccineren, wordt die kans veel kleiner.

Zijn er onderzoeken gedaan naar het effect van vaccineren bij de jongeren vanaf 12 jaar?

Aan het onderzoek deden ruim 2.000 jongeren mee en het vaccin is effectief bevonden. Het vaccin werkt zelfs nog beter dan bij volwassenen!

Welke prik krijgen jongeren? En krijgen ze er ook twee?

Jongeren krijgen in Nederland alleen maar het Pfizer-vaccin, omdat dit al is beoordeeld en goedgekeurd in Europa voor jongeren van 12 jaar en ouder. Ze krijgen net als volwassenen twee prikken, tenzij ze al corona hebben gehad. Net als volwassenen die corona gehad hebben, krijgen ze er dan maar één.

Is het vaccin wel veilig voor jongeren?

In het onderzoek werden geen ernstige bijwerkingen gevonden. Voor het opsporen van hele zeldzame bijwerkingen is zo’n onderzoek alleen niet groot genoeg. Daarom wordt er ook continu naar bijwerkingen gezocht als het vaccin eenmaal op grote schaal wordt gebruikt. Inmiddels gebeurt dat al in een aantal landen, bijvoorbeeld in de VS en Israël. Zo is een uiterst zeldzame, tijdelijke ontsteking van de hartspier aan het licht gekomen. De ontsteking komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes. Bij jongens naar schatting met een kans van 1 op de 15.000, bij meisjes minder dan 1 op 100.000.

Het goede nieuws is dat jongeren die deze bijwerking kregen, goed herstelden na een paar dagen in het ziekenhuis. Wel komen ze een tijdje onder controle van een cardioloog en mogen ze even niet sporten. Let wel, de kans dat een jongen die gevaccineerd wordt deze bijwerking krijgt, is kleiner dan de kans dat hij in het ziekenhuis terecht komt door corona. Die kans is namelijk ongeveer 1 op de 5.000. Deze afweging moeten ouders en jongeren voor zichzelf maken: de kans dat je iets krijgt door het vaccin is nog altijd kleiner dan de kans dat je iets krijgt door corona.

Worden de jongeren ziek van vaccineren? Moeten ze thuisblijven na vaccinatie?

Nee, jongeren hoeven niet thuis te blijven. Een stijve of pijnlijke arm kun je krijgen, dat zien we vaak bij jongeren na vaccinatie. Zowel na de eerste als na de tweede prik. Ook zijn er jongeren die een dag koorts hebben. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat na de tweede prik zo’n 1 op de 5 jongeren een dagje niet lekker is en niet naar school kan. Het is goed om hier rekening mee te houden: plan dus geen dagje Efteling erna! Gelukkig gaat het snel weer over.

We zien bij jongeren dat hun afweersysteem extra hard werkt als ze het vaccin krijgen. Ze maken veel meer antistoffen. Dat is niet slecht, sterker nog, het is het teken dat het lichaam bezig is zich te wapenen tegen het virus. In je jeugd is je afweersysteem nou eenmaal krachtiger dan op latere leeftijd.

Wat zou je tegen ouders zeggen die twijfelen om hun jongeren te laten vaccineren?

Het vaccin geeft gewoon een extra stukje bescherming. De kans voor jongeren om corona te krijgen is klein, en met het vaccin is die kans nog kleiner, zo simpel is het. Ten tweede: we willen met zijn allen dat de jeugd niet nóg eens zo in haar vrijheid beperkt zal worden. Vaccineren gaat ons daarbij helpen.

Hoe zit het met de vaccinatie van jongeren jonger dan 12 jaar?

Onderzoeken naar de veiligheid en werking van vaccinatie bij jongeren tot 12 jaar zijn nog niet afgerond. Daarom wordt deze vaccinatie nu sowieso nog niet ingezet bij jongeren onder de 12. Als deze studies zijn afgerond, zal beoordeeld worden of vaccinatie van jongere jongeren ook wenselijk is. Jonge jongeren hebben net als tieners meestal heel weinig last van de infectie. Bovendien dragen zij minder bij aan de verspreiding van het coronavirus dan oudere jongeren. Het is dan ook mogelijk dat vaccinatie van jongere jongeren uiteindelijk niet nodig blijkt.