Videoserie: Energie van de Toekomst

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie. Er komen verschillende technieken bij die nu nog verder doorontwikkeld moeten worden, zoals aardwarmte en restwarmte. In elke aflevering staat steeds één techniek centraal.

Energie-infrastructuur

Samen met bedrijven en netbeheerders wil de Rijksoverheid zorgen voor een gunstig en groen investeringsklimaat in Nederland.

Energie-infrastructuur

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie.
Hoe komt de energie van punt A naar punt B?

Deze video gaat over de energie-infrastructuur.
Wat is onze opgave?

De energieproductie in Nederland verandert.
Vroeger werd energie alleen op centrale plekken opgewekt.
Tegenwoordig wordt het steeds vaker lokaal
en op verschillende plekken opgewekt.

Het opwekken gebeurt vanuit duurzame energiebronnen:
zo wordt minder CO2 uitgestoten.
De energie-infrastructuur in ons land moet op
het gebruik van duurzame energiebronnen worden aangepast.
En de basisindustrie moet productieprocessen
aanpassen én investeringen doen.

Bijvoorbeeld hier in de Eemshaven in Groningen.
Eén van de industriële hotspots van Nederland.

Tot kort geleden gebruikte Nederland alleen maar
aardgas en elektriciteit uit kolen en gascentrales.
Maar nu investeren we volop in schonere energiebronnen.

De Noordzee is heel geschikt voor 
het grootschalig opwekken van windenergie.
Bovendien kan het overschot aan elektriciteit uit wind op zee,
als het heel hard waait omgezet worden naar waterstof.

Al deze nieuwe vormen van energie 
zorgen ook voor nieuwe uitdagingen:
Als de energie opgewekt is, moet het naar de gebruikers toe.
En als er veel wind en zon is, maar weinig vraag,
moet de energie tijdelijk opgeslagen kunnen worden.

Daarvoor is een nieuw systeem van kabels, 
leidingen en opslag nodig.
Groen gas, restwarmte en aardwarmte kunnen
lokaal omgezet worden in warmte voor huizen.

Het is belangrijk dat we de klimaatdoelen halen en
dat we een duurzamere industrie in Nederland krijgen.
Een deel van de energie komt terecht bij huizen,
maar een groot deel gaat naar de industrie.
De industrie moet dus aangesloten worden 
op de nieuwe energiebronnen.

Samen met bedrijven en netbeheerders willen we
een gunstig en groen investeringsklimaat in Nederland creëren.
Voor nu, en voor in de toekomst.

Zo zorgen we voor de infrastructuur in Nederland.
Voor groei en duurzame energie voor iedereen.

Meer weten?
Kijk op rijksoverheid.nl

Waterstof

Waterstof is een gas dat je kunt omzetten naar elektriciteit.

Waterstof

Tot 2030 zullen we van waterstof waarschijnlijk niet
heel erg veel merken maar we moeten wel nu
beginnen want anders zijn we er in 2030 niet klaar
voor als het echt een bijdrage moet leveren.

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie.
In deze serie laten we je de nieuwe energiebronnen zien.

Vandaag behandelen we de energiedrager: waterstof.

We zijn te gast bij Nedstack in Arnhem.
Zij houden zich bezig met ontwikkelen en
realiseren van innovatieve brandstofcellen.

Wat is waterstof?
Dat is best een technisch verhaal.
Waterstof is een gas dat je kunt omzetten naar elektriciteit.
Water kan gesplitst worden in waterstof 
en zuurstof door elektrolyse.
Dat is een proces waarbij je water onder stroom zet.
Als de waterstof vervolgens weer in
aanraking met zuurstof gebracht wordt
komt er heel veel energie vrij.

Zoveel energie dat je er bijvoorbeeld
een auto mee kunt laten rijden of
een huis mee kunt verwarmen.

Voor de industrie is waterstof in grote hoeveelheden nodig.
Op het ogenblik gebruiken we 
in de industrie al heel veel waterstof.
En die waterstof wordt geproduceerd met aardgas.
Daar komt CO2 bij vrij
en op het ogenblik laten we die nog gewoon
de lucht in en dan spreken we van grijze waterstof.

We kunnen die CO2 ook afvangen en
proberen onder de grond op te slaan
dan spreken we van blauwe waterstof.
En dan heb je ook nog waterstof
die je kunt produceren door splitsen
van water met behulp van elektriciteit.
En als je daar nu hernieuwbare elektriciteit voor neemt,
duurzame elektriciteit, dan heb je
een schone bron waterstof, je hebt schone energie.
En de waterstof die daarbij vrij komt
noemen we groene waterstof.

Ik denk dat je in zijn algemeenheid wel kan zeggen dat we
waarschijnlijk zonder waterstof nooit
helemaal fossielvrij kunnen raken.
Uiteindelijk is het een intermediair tussen
de nieuwe bronnen, zon en wind met name
en onze behoefte aan energie.

Zon en wind leveren nu alleen elektriciteit
maar die hebben een variabel aanbod
dus om er voor te zorgen dat we ook zon en wind
in feite op afroep beschikbaar kunnen hebben
moet je die energie zien te bufferen en richting
de toekomst ook grootschalig opslaan
en dan heb je ook waterstof nodig.
En die kun je ook veel makkelijker transporteren
in grote hoeveelheden dan elektriciteit.

Op het ogenblik is die groene waterstof nog te duur.
Ze moeten sowieso het produceren ondersteunen.
Het verschil tussen grijze waterstof en de kosten van
groene waterstof moet ergens opgebracht worden.
En afhankelijk van hoe breed we die waterstof
gaan gebruiken, of we het ook
in de gebouwde omgeving en voor vervoer
gaan gebruiken hebben we
wellicht een publieke infrastructuur nodig.

Net als dat we nu een aardgasnet
en een elektriciteitsnet hebben.
Daar ligt ook een rol voor de overheid om die
infrastructuur te realiseren, om die mogelijk te maken.

Nu hebben we in Nederland een hele grote aardgassector.
Waarschijnlijk kunnen we veel van die
infrastructuur ook gebruiken voor waterstof
en al die bedrijven die zich daar nu mee bezig houden
en producten voor maken die moeten ook naar
nieuwe producten en nieuwe markten.
En daar kan waterstof bijvoorbeeld een uitzicht voor zijn.
Als we een schone industrie willen dan
zal waterstof daar een grote rol in spelen.

We hebben het nodig, we weten waar we
naar toe moeten en we moeten nu aan de slag.

Meer weten?
Kijk op rijksoverheid.nl.

Restwarmte

In verschillende sectoren verspreid over heel Nederland komt warmte vrij uit installaties of processen. Als die warmte niet meer gebruikt kan worden in het eigen bedrijf spreken we over restwarmte. 

Restwarmte

Restwarmte is, zou je kunnen zeggen, de bron van de toekomst en dat betekent ook dat
restwarmte overal is. De enige truc is nu dat we die restwarmte gaan vangen en gaan hergebruiken.

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie.
In deze serie laten we je de nieuwe energiebronnen zien.
Welke bronnen worden echt belangrijk in de toekomst? Vandaag: restwarmte.

We zijn te gast bij Mijnwater.
Zij leveren via een circulair energienetwerk duurzame energie, warmte en koelte aan
kantoren, bedrijfspanden en woningen.

Mijnwater koppelt verschillende bronnen van duurzame energie.
Je kunt dan denken aan windenergie en restwarmte.
In verschillende sectoren verspreid over heel Nederland
komt warmte vrij uit installaties of processen.

Als die warmte niet meer gebruikt kan worden
in het eigen bedrijf spreken we over restwarmte.
Vaak wordt die restwarmte geloosd maar het kan ook
gebruikt worden in bijvoorbeeld de glastuinbouw of
voor het verwarmen van gebouwen.

Zo kan restwarmte bijdragen aan een klimaatneutrale
warmtevoorziening voor de gebouwde omgeving.
Bij industriële processen komt heel veel warmte vrij
maar ook vanuit datacenters en koel- en vrieshuizen.
De warmte die hier bij vrij komt is dus
heel goed te gebruiken voor andere toepassingen.
De overheid stimuleert het gebruik van restwarmte.

Er wordt door regio's en gemeenten gekeken
naar beschikbare restwarmtebronnen en
hoe die zo goed mogelijk gebruikt kunnen worden.

De voordelen van het gebruik van restwarmte
zijn uiteraard dat het volledig CO2 vrij is.
Die restwarmte zouden we normaal gewoon
in de lucht spuiten en nu gaan we
hem gebruiken om op een later moment of
op hetzelfde moment de warmte ergens anders af te leveren.
En dat is het unieke in Nederland dat we via warmtenetten, 
door het aanleggen van warmtenetten kunnen we alle bronnen
van warmte die er zijn, bijvoorbeeld uit de supermarkt,
allemaal aan elkaar knopen en met elkaar uitwisselen.

Restwarmte in Nederland heeft een enorme potentie.
Er zijn berichten dat er ongeveer 100 petajoule
aan warmte over is in Nederland dat gebruikt kan
worden in warmtenetten en een van de
gedachten erbij is, is dat die warmte ook lange termijn
beschikbaar is.

Denk bijvoorbeeld aan een supermarkt die producten moet koelen.
Dat zal in de lengte van dagen nodig zijn voor
de goede voedselvoorziening en dus zal die
warmte ook altijd beschikbaar blijven en
die is ook 24/7 beschikbaar.

Zoals het hier in Heerlen gebeurt is niet alleen
dat je warmte verplaatst en restwarmte verplaatst
maar je kunt je ook voorstellen dat in de zomer,
en zeker de afgelopen zomer was het heel warm in huizen,
dat je jouw huis kunt koelen met zo'n net want
dan komt er ook warmte uit jouw huis
en ook die wordt weer hergebruikt en
ook dat is restwarmte.

Het gebruik van restwarmte wordt door de overheid
enorm gestimuleerd omdat het natuurlijk een hele
duurzame manier is van huizen verwarmen.
En bedrijven worden gestimuleerd

om restwarmte in te zetten en om
warmtenetten aan te leggen
en om te innoveren, het koppelen van meerdere bronnen van restwarmte
op één warmtenet en het regelen daarvan.

Maar ook stimuleert de overheid de nieuwe modellen
om restwarmte bij de burgers te krijgen.
Bijvoorbeeld door het introduceren van coöperaties
of andere manieren van besturen van je warmtenet
en dat veel meer in handen van burgers te geven.

Meer weten?
Kijk op rijksoverheid.nl.

Groen gas

Groen gas is gas uit biomassa dat is verbeterd tot aardgaskwaliteit. Het is op veel plekken inzetbaar, maar beperkt beschikbaar.

Groen Gas

Als je gaat kijken naar groen gas en je vergelijkt het met aardgas.
Dan is de CO2 besparing daarvan in de basis 100%.

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie.
In deze serie laten we je de nieuwe energiebronnen zien.
Welke bronnen worden echt belangrijk in de toekomst? Vandaag: groen gas.

We zijn te gast bij Wabico.
Dat is een project voor het opwekken van duurzame energie op het Ecopark in Waalwijk.

Wat is groen gas precies?
Groen gas is gas uit biomassa dat is verbeterd tot aardgaskwaliteit.
Biomassa bestaat bijvoorbeeld uit plantenresten, algen of mest.

Groen gas kan via het bestaande gasnet naar onze woningen toe.
Als eindgebruiker merk je het verschil tussen aardgas en groen gas niet.
Er zijn zelfs geen aanpassingen in gastoestellen nodig.

Groen gas is op veel plekken inzetbaar zoals voor zwaar transport, in de industrie en in de gebouwde omgeving.
Maar groen gas is beperkt beschikbaar wat het nu nog niet mogelijk maakt om massaal over te schakelen.

Daarom moet groen gas alleen worden ingezet als andere energiebronnen te duur zijn of
als die technisch niet haalbaar zijn.


Als deze installatie vol draait, dus echt 100 % van de tijd aanstaat
kan die op jaarbasis 10 miljoen kuub groen gas maken.

Als je uitgaat van een gemiddeld huishouden die ongeveer 1500 kuub op jaarbasis verbruikt in Nederland
dan zou je hiermee ongeveer 6700 huishoudens van hun aardgas kunnen voorzien het hele jaar door.

In de toekomst kan groen gas heel goed gebruikt worden in de gebouwde omgeving,
bijvoorbeeld in die gebieden waar er geen warmtenet is omdat er bijvoorbeeld geen warmte beschikbaar is
of in die woningen die niet helemaal geïsoleerd kunnen worden.
Laten we zeggen, de oude stadskernen. De binnenstad van Den Bosch of de binnenstad van Zwolle.
Dan is groen gas een heel mooi alternatief om toch te zorgen dat je bij het verwarmen van je woning
een duurzaam product, namelijk groen gas kunt inzetten.

De overheid speelt een cruciale rol bij de ontwikkeling van groen gas.
Omdat er subsidies nodig zijn op dit moment nog om het prijsverschil met aardgas te overbruggen.

Ook wat betreft het beleid rondom groen gas. Wat mag nou wel in zo'n groen gas productie worden gebruikt en wat niet?
En als we dan kijken op lokaal niveau, bijvoorbeeld de gemeenten, die zijn nodig in de vergunningverlening om te zorgen dat
je dit soort plannen kunt realiseren.
En ik denk ook dat de gemeente een hele actieve rol kan innemen door te zeggen
wij hebben bijvoorbeeld een rioolwaterzuivering binnen onze grenzen. We kunnen dat ook combineren
met een biomassa verwerking naar groen gas bijvoorbeeld door ons gft daar in te zetten.

Dus uiteindelijk betekent dit dat de burger, bedrijven en de overheid gezamenlijk er voor
moeten zorgen dat groen gas een succes kan worden. En ze hebben alledrie die sleutel in handen.

Meer weten?
Kijk op rijksoverheid.nl

Aardwarmte

Aardwarmte is warm water dat uit de diepere ondergrond van de aarde wordt opgepompt. Deze warmtetechniek is weersonafhankelijk en seizoensonafhankelijk.

Aardwarmte

Het zit diep in de grond. Daar zat het al miljoenen jaren.
Nu kunnen we het eruit halen.

Nederland werkt aan een toekomst met duurzame energie.
In deze serie laten we je de nieuwe energiebronnen zien.
Welke bronnen worden echt belangrijk in de toekomst? Vandaag: aardwarmte.

We zijn te gast bij het ECW Netwerk. Dit is een particuliere netbeheerder voor
gas, elektra, warmteproductie en warmtetransport.
ECW is door bedrijven rond de Agriport A7
in Noord-Holland opgericht om hun energielevering te optimaliseren en te verduurzamen.

Wat is ‘aardwarmte’ eigenlijk?
De naam zegt het al: aardwarmte is warm water
dat uit de diepere ondergrond van de aarde wordt opgepompt.
Voor een aardwarmteinstallatie worden diepe putten geboord.

De installatie bestaat uit 2 putten:
een productieput en een injectieput.

Hoe dieper, hoe warmer het water wordt.
Op 2 tot 3 kilometer diepte zit water van wel 60-90 graden Celsius!
De gewonnen warmte komt via een warmtenet bij de warmtewisselaar.
Een pomp zorgt er vervolgens voor dat het afgekoelde water weer terugstroomt in de aardlaag
waar het water weer opwarmt.

De warmte van het water wordt nu vooral gebruikt in de glastuinbouw,
maar kan in de toekomst ook een rol spelen in de verwarming van huizen, kantoren en de industrie.

Aardwarmte is een warmtetechniek die weersonafhankelijk en seizoensonafhankelijk is.
Op dit moment zijn er in Nederland 20 à 25 installaties.
En die besparen met elkaar zo'n 160 miljoen kuub aardgas.
Dat is ongeveer 300.000 ton CO2.

Aardwarmte is nu nog een betrekkelijk kleine sector.
Ik denk dat er nu enkele honderden mensen werkzaam zijn in de aardwarmte sector.
Omdat het ook de bedoeling is dat het 10, 20, 30 keer zoveel gaat worden om
aan de duurzame warmtevraag te kunnen voldoen is het natuurlijk ook zo dat de sector sterk zal groeien
en dan wel voor duizend mensen of meer werk zal genereren.

Het is belangrijk dat de overheid in deze fase nauw bij de ontwikkeling van geothermie betrokken blijft.
Dat is ze al door de subsidie die er verleend wordt op aardwarmteprojecten
Daarnaast is het stimuleren van innovatie erg belangrijk.

De decentrale overheden, die hebben een belangrijke rol omdat zij moeten zorgen dat die warmtetransitie
ook écht vorm krijgt door wijken aan te wijzen waar dergelijke warmtenetten zullen worden aangelegd.

Het is heel erg leuk om mee te maken dat een sector die vijftien jaar geleden het eerste project had
dat die nu zo sterk groeit en professionaliseert en zo zijn bijdrage kan leveren aan de verduurzaming in Nederland.

Meer weten?
Kijk op rijksoverheid.nl.