Europese bankenunie

Sinds het najaar van 2014 staan de grootste Europese banken onder direct toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB). Een bankenunie draagt bij aan financiële stabiliteit in Europa en sterkere banken. Met gelijke regels voor alle banken in de eurolanden, centraal toezicht en afspraken over ingrijpen bij banken met problemen. Verder kunnen sterkere banken burgers en bedrijven beter helpen. Bijvoorbeeld met betalingsdiensten en mogelijkheden om te sparen.

Reden oprichting Europese bankenunie

Veel Europese banken werken grensoverschrijdend. Bovendien zijn Europese banken en landen financieel sterk met elkaar verweven. 

Als een bank in de problemen komt, draaien de aandeelhouders en crediteuren op voor de verliezen. Zij profiteren immers in goede tijden ook van de winst die door de bank gemaakt wordt. Hiermee is de kans dat overheden moeten betalen voor de problemen bij banken flink beperkt.

Als grote, grensoverschrijdende banken in de problemen komen, moet snel en effectief worden ingegrepen. Mede daarom is besloten om een bankenunie op te richten. Hiermee willen de lidstaten ook de negatieve wisselwerking tussen problemen bij banken en overheden afzwakken.

Afspraken over Europese bankenunie

De Europese leiders hebben besloten dat alle banken de komende jaren hun buffers moeten versterken. Zo kunnen ze tegenslagen beter opvangen. Dit geldt ook voor de kleinere banken. Daarnaast moeten eerst aandeelhouders en obligatiehouders de financiële tekorten opvangen als een bank dreigt om te vallen. De risico’s van banken liggen in de eerste plaats bij de banken zelf.

VOICE-OVER: Europese bankenunie. Risico's anders verdelen.

(Een animatie.)

In Europa zijn banken financieel sterk met elkaar verbonden.
Als ergens in Europa een bank in de problemen kwam konden ook andere, bijvoorbeeld Nederlandse banken, geraakt worden.
Om te voorkomen dat zo'n problemenbank omvalt steunde de overheid deze bank met publiek geld geld van de belastingbetalers.
Om nu te voorkomen dat belastinggeld wordt gebruikt om banken te helpen hebben de Europese lidstaten de bankenunie opgericht.
De bankenunie omvat de volgende onderdelen.
Voor alle banken in de eurolanden gaan dezelfde regels gelden.
Banken moeten grotere geldbuffers aanhouden.
Er wordt ook centraal Europees toezicht gehouden op alle grote banken.
Dat doet de Europese Centrale Bank.
Een Europese autoriteit wordt ingericht die bepaalt hoe om te gaan met een probleembank.
Er komt een noodfonds dat door banken gevuld wordt tot 55 miljard.
Als er ondanks grotere buffers, scherpere regels en toezicht toch iets misgaat met een bank dan kan worden geprobeerd de bank weer overeind te krijgen.
Eerst worden de aandeelhouders en de crediteuren van de bank aangesproken.
In het ergste geval wordt geld uit het noodfonds gebruikt om de bank te helpen.
Maar er kan ook op Europees niveau besloten worden de bank niet te redden.
Andere banken zullen hier geen risico's van ondervinden en kunnen blijven bestaan.
De gedachte achter de Europese bankenunie is dat risico's anders worden verdeeld.
Om te voorkomen dat de overheid moet ingrijpen en opdraait voor de kosten komen risico's bij de banken zelf te liggen.
De Europese bankenunie. Risico's anders verdelen.

(Beeldtekst: Europese Banken Unie. Het Nederlandse wapenschild op een blauwe achtergrond. Beeldtekst: Dit was een productie van de Rijksoverheid.)

AFSLUITENDE MUZIEK

Onderdelen Europese bankenunie

De belangrijkste onderdelen van de bankenunie zijn:

  • geharmoniseerde regels voor alle banken in de eurolanden. Dit is de basis voor de bankenunie.
  • Een centrale toezichthouder op de bankenunie gevormd door de Europese Centrale Bank (ECB) samen met nationale toezichthouders. 
  • Een Europees Resolutiemechanisme. 
  • Een Permanent Europees noodfonds ESM (European Stability Mechanism). Dit fonds leent geld aan eurolanden met financiële problemen om de financiële stabiliteit in Europa te garanderen.

Alle landen die de euro voeren, doen mee aan de bankenunie. EU-landen die geen lid zijn van de muntunie, kunnen zich aansluiten bij de bankenunie.

Dezelfde regels voor alle banken

Geharmoniseerde regels voor banken vormen de basis voor een goed functionerende bankenunie. Belangrijke stappen hierin zijn de recente Europese afspraken over kapitaalseisen en regels over de herstel en afwikkeling van probleembanken. Ook moeten lidstaten ervoor zorgen dat deposito’s onder de € 100.000 gedekt worden door een nationaal garantiestelsel.

 

 

Europees toezicht op banken

Toezicht is een belangrijk onderdeel van een bankenunie. Het toezichtmechanisme (SSM) bestaat uit nationale toezichthouders ( de Nederlandsche Bank in Nederland) en de Europese Centrale Bank (ECB) als centrale toezichthouder.

De ECB houdt toezicht op de grote Europese banken. Deze banken werken veelal grensoverschrijdend en zijn van groot belang voor de stabiliteit van het Europese financiële stelsel.

Nationale toezichthouders, zoals De Nederlandsche Bank, houden toezicht op middelgrote en kleinere banken. De ECB stelt hiervoor de basis vast, het zogenaamde toezichtraamwerk. De ECB kan, als dit nodig is, ook kleinere banken onder direct toezicht plaatsen.

Europees resolutiemechanisme

In het voorjaar van 2014 bereikten de lidstaten van de Europese Unie overeenstemming over een Europees Resolutiemechanisme. Komt een bank ondanks scherp toezicht in ernstige problemen? Dan worden deze problemen op ordentelijk opgelost om zo de cruciale functies van een bank overeind te houden. Dit betalen de banken allereerst zelf, niet zomaar meer de belastingbetaler. 

U kunt hier de onderstaande infographic downloaden als .pdf.  

Afspraken eurolanden over banken in financiële problemen. Ingrijpen bij een bank: noodfonds. Bescherming voor belastingbetaler. Snelle afwikkeling binnen 48 uur.