Overheidsfinanciering onderwijs

De Rijksoverheid verdeelt in 2016 bijna € 29 miljard over alle onderwijssectoren. Onderwijsinstellingen krijgen van de overheid 1 budget voor alle kosten die zij maken. Dit bedrag heet de lumpsum. Daarnaast krijgen onderwijsinstellingen extra geld om het onderwijs te verbeteren.

Verdeling bedragen over soorten onderwijs in 2016

Het meeste geld gaat naar primair onderwijs (€ 9,9 miljard) en voortgezet onderwijs (€ 7,6 miljard). Daarna volgen Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, en wetenschappelijk onderwijs (beide € 4 miljard). Hoger beroepsonderwijs krijgt € 2,6 miljard.

Hoogte lumpsum

Hoe hoog de lumpsum is, hangt af van het aantal leerlingen, hun leeftijd en het soort onderwijs. Hoe meer leerlingen, hoe groter het bedrag dat de school ontvangt.

Uitgaven per leerling

In de begroting van het ministerie van OCW staat welk bedrag het ministerie per leerling uitgeeft. Zo is er in 2015 bijvoorbeeld gemiddeld € 6.500 beschikbaar per leerling in het basisonderwijs. In het voortgezet onderwijs is in 2015 gemiddeld € 7.863 per leerling beschikbaar.  

Meer bestedingsvrijheid scholen

Schoolbesturen beslissen zelf waaraan ze hun budget uitgeven. Zo kan een school bezuinigen op bijvoorbeeld meubilair en meer geld  besteden aan personeel.

Schoolbesturen leggen in het jaarverslag uit waaraan ze hun geld uitgeven. De Inspectie voor het Onderwijs is de externe toezichthouder aan wie ze verantwoording afleggen. 

Prestatiebox: extra budget

De overheid heeft de prestatiebox ingevoerd voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. In 2016 is voor de prestatiebox in het basisonderwijs € 151 miljoen gereserveerd. Het budget voor de prestatiebox in het voortgezet onderwijs is in 2016 € 201 miljoen.

Bovenop de lumpsum krijgen scholen een bedrag dat ze kunnen inzetten voor onder meer:

  • taal en rekenen;
  • wetenschap en techniek; 
  • cultuureducatie in het basisonderwijs;
  • talentontwikkeling; 
  • professionalisering van leerkrachten en schoolleiders.

Kwaliteitsafspraken: extra budget voor betere prestaties mbo

Naast de lumpsum ontvangen instellingen in het middelbaar beroepsonderwijs een bijdrage voor individuele kwaliteitsafspraken. De kwaliteitsafspraken gaan onder andere over:

  • professionalisering van leraren en schoolleiders;
  • studiesucces;
  • de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming;
  • voortijdig schoolverlaten.

Prestatiebekostiging in hoger onderwijs

Rijksoverheid als zij bepaalde prestaties halen. Dit is de prestatiebekostiging. Hiervoor is 7% van het onderwijsbudget beschikbaar. Onderwijsinstellingen kunnen zich bijvoorbeeld richten op 2-jarige Associate Degrees.

Private activiteiten van bekostigde onderwijsinstellingen

Wat mag een bekostigde onderwijsinstelling aan private activiteiten ondernemen? Overheidsgeld dat voor het onderwijs bestemd is mag niet weglekken en onderwijsgeld mag ook geen oneerlijke concurrentie veroorzaken. Daarom bestaat er al langer wet- en regelgeving voor private activiteiten van bekostigde onderwijsinstellingen.

Meer informatie over de voorwaarden staat op de website van de onderwijsinspectie. Ook is meer informatie te vinden in de handreiking over publiek-private activiteiten. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft deze handreiking gemaakt voor mbo- en ho-opleidingen.