Overheidsfinanciering onderwijs

Onderwijsinstellingen krijgen van de overheid 1 budget voor alle kosten die zij maken. Dit bedrag heet de lumpsum. Daarnaast krijgen onderwijsinstellingen extra geld om het onderwijs te verbeteren.

Verdeling bedragen over soorten onderwijs in 2018

Het meeste geld gaat naar primair onderwijs (€ 10,5 miljard) en voortgezet onderwijs (€ 8,1 miljard). Daarna volgen Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (€ 4,3 miljard) en wetenschappelijk onderwijs (€ 4,5 miljard). Het hoger beroepsonderwijs krijgt € 3,0 miljard.

Hoogte lumpsum

Hoe hoog de lumpsum is, hangt af van het aantal leerlingen, hun leeftijd en het soort onderwijs. Hoe meer leerlingen, hoe groter het bedrag dat een schoolbestuur ontvangt.

Uitgaven per leerling in 2018

In de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) staat welk bedrag het ministerie per leerling beschikbaar stelt. Zo is er in 2018 gemiddeld € 6.900 beschikbaar per leerling in het basisonderwijs. En in het voortgezet onderwijs is in 2018 gemiddeld € 8.500 per leerling beschikbaar. 

Grote bestedingsvrijheid scholen

Schoolbesturen beslissen zelf waaraan ze hun lumpsumbudget uitgeven. Het overgrote deel hiervan gaat naar de salarissen van leraren en ander personeel. Van het overige deel kopen scholen bijvoorbeeld meubels en (digitale) leermiddelen.

Vroeger werkte het ministerie heel anders. Toen moesten scholen voor al hun uitgaven een bonnetje inleveren. Het kostte scholen en het ministerie veel tijd om die administratie te doen. Bovendien hadden de scholen daardoor veel minder vrijheid in hun keuzes. Daarom is besloten om de lumpsum in te voeren.

Controle door de Inspectie voor het Onderwijs

Schoolbesturen leggen in het jaarverslag uit waaraan ze hun geld uitgeven. De Inspectie voor het Onderwijs is de externe toezichthouder aan wie ze verantwoording afleggen.

De onderwijsinspectie stelt in de Financiële Staat van het Onderwijs 2016 dat scholen het goed doen. De scholen geven elk jaar bijna hun hele budget uit aan het onderwijs. Ook kunnen ze sparen voor investeringen om het onderwijs te verbeteren.

Leerlingen presteren beter

Scholen weten zelf het beste waar ze hun geld aan moeten uitgeven om goed onderwijs te bieden aan hun leerlingen. Zij maken daarin verschillende keuzes. De ene school zet in op digitale vaardigheden en koopt ict-middelen. De andere school kiest voor vakleerkrachten voor gym of handvaardigheid. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) presteren leerlingen beter als scholen die vrijheid hebben.

Prestatiebox: extra budget voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs

Bovenop de lumpsum krijgen scholen van de overheid een bedrag per leerling dat ze kunnen inzetten voor onder meer:

  • taal en rekenen;
  • wetenschap en techniek;
  • cultuureducatie in het basisonderwijs;
  • talentontwikkeling;
  • professionalisering van leerkrachten en schoolleiders.

Dit bedrag wordt de prestatiebox genoemd. In 2018 is voor de prestatiebox in het basisonderwijs € 282 miljoen beschikbaar. Het budget voor de prestatiebox in het voortgezet onderwijs is in 2018 € 296 miljoen.

Kwaliteitsafspraken: extra budget voor betere prestaties mbo

Naast de lumpsum ontvangen instellingen in het middelbaar beroepsonderwijs een bijdrage voor individuele kwaliteitsafspraken. De kwaliteitsafspraken gaan onder andere over:

  • professionalisering van leraren en schoolleiders;
  • studiesucces;
  • de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming;
  • voortijdig schoolverlaten.

Private activiteiten van bekostigde onderwijsinstellingen

Overheidsgeld dat voor het onderwijs bestemd is, mag niet weglekken. Onderwijsgeld mag ook geen oneerlijke concurrentie veroorzaken. Daarom bestaat er al langer wet- en regelgeving voor private activiteiten van bekostigde onderwijsinstellingen.

De Inspectie van het Onderwijs weet de voorwaarden voor private activiteiten.

OCW heeft een handreiking over publiek-private activiteiten van mbo- en ho-opleidingen gemaakt. Deze staat op de website van de Inspectie van het Onderwijs.