Vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor

Goederenvervoer per spoor bestaat voor ongeveer 10% uit gevaarlijke stoffen. Voor vervoer van gevaarlijke stoffen gelden strenge eisen aan de veiligheid. Deze eisen zijn door de EU opgesteld. Daarbovenop gelden in Nederland aanvullende afspraken over veiligheid. Deze afspraken zijn er voor vervoer over het spoor, water en de weg.

Nuttige gevaarlijke stoffen

Sommige stoffen zijn nuttig en gevaarlijk tegelijk. Ze komen voor in allerlei producten en vloeistoffen die we dagelijks gebruiken. Denk aan schoonmaakmiddelen, brandstoffen, brandvertragers of weekmakers. Maar ze zijn brandbaar, explosief of giftig. Die stoffen moeten we veilig vervoeren.

Regelgeving vervoer gevaarlijke stoffen per spoor

Bij elke groep gevaarlijke stoffen horen bepaalde regels. Bijvoorbeeld over het gebruik en constructie van goederentreinen en de keuring van tankwagons. Op de zijkant van de trein geven gevaarsetiketten en oranje borden aan welke soorten stoffen erin zitten. En voor personeel dat zich bezighoudt met vervoer van gevaarlijke stoffen gelden opleidingseisen.

De Wet vervoer gevaarlijke stoffen (Wvgs) is de belangrijkste wet over het vervoer van gevaarlijke stoffen in Nederland. De algemene regels staan in het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen. In de Regeling vervoer over de spoorweg van gevaarlijke stoffen (VSG) en vooral in bijlage 1 (RID) staan nadere (technische) voorschriften. Ook verplichtingen uit het internationale spoorverdrag (COTIF) en EU-voorschriften zijn erin vastgelegd. Zo is het veilig vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor geregeld.

Extra Nederlandse eisen aan vervoer gevaarlijke stoffen

Nederland heeft naast de Europese regels extra afspraken voor de veiligheid van omwonenden. Ze staan in de Wet vervoer gevaarlijke stoffen (Wvgs). In die wet is ook het Basisnet te vinden. Basisnet beschrijft per traject wat het maximale risico is van het vervoer van gevaarlijke stoffen. Zodat risico’s voor omwonenden acceptabel zijn.

De Betuweroute is het meest geschikt voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Want de Betuwelijn ligt grotendeels buiten bebouwde gebieden. Deze route is alleen voor goederenvervoer. Daarom heeft de Betuweroute de voorkeur voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Meer treinen met gevaarlijke stoffen dan afgesproken

Over een paar spoorlijnen in Nederland rijden meer treinen met gevaarlijke stoffen dan is afgesproken in Basisnet. In mei 2016 stuurde de toenmalige staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu hierover een brief aan de Tweede Kamer. Toch voldoet het goederenvervoer over het spoor nog steeds aan de Europese veiligheidseisen. Ook al worden de afspraken uit het Basisnet niet altijd gehaald.

Oorzaken meer treinen met gevaarlijke stoffen op paar routes

Er zijn verschillende oorzaken voor het extra aantal treinen op enkele spoorlijnen. Zoals de Brabantroute en de Bentheimroute. De belangrijkste oorzaken die in de Kamerbrief van 11 juli 2016 genoemd worden zijn:

  • DB Netz (de spoorbeheerder van Duitsland) deelt goederentreinen  in op de verschillende spoorlijnen, zonder rekening te houden met de lading. Hierdoor wordt de Betuwelijn minder gebruikt voor gevaarlijke stoffen dan wenselijk is. De Betuwelijn heeft de voorkeur, omdat er minder mensen langs deze lijn wonen;
  • Op de Bentheimroute en de Brabantroute rijden treinen die ook via andere routes kunnen rijden. Zoals via de Betuweroute;
  • Door verbreding van het spoor richting Oberhausen is de Betuweroute minder beschikbaar. Daardoor rijden er tot 2022 meer treinen over andere routes dan is afgesproken in Basisnet.
  • Lage waterstanden in 2015 zijn oorzaak van (tijdelijk) verschuiven van goederenvervoer over water naar het spoor.

Aanpak om binnen afspraken Basisnet te blijven

De Nederlandse overheid gaat overleggen met DB Netz om te zorgen dat de Betuweroute vaker wordt gebruikt. Want langs de Betuwelijn wonen minder mensen dan langs de Bentheim- en Brabantroute. De Betuweroute moet zoveel mogelijk worden benut.

Er komt overleg met Prorail, vervoerders en verladers. Dat is om waar mogelijk de Betuwelijn te gebruiken in plaats van de Bentheimroute en de Brabantroute.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat laat onderzoek naar mogelijke oplossingen voor vervoer gevaarlijke stoffen uitvoeren. Dit onderzoek moet nagaan of de binnenvaart een deel van het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor kan overnemen.