Aanvullende Nederlandse eisen aan vervoer gevaarlijke stoffen

De Rijksoverheid stelt extra eisen aan het vervoer van gevaarlijke stoffen. Deze eisen komen bovenop de Europese regelgeving voor vervoer van gevaarlijke stoffen. 

Veilig vervoer en ruimtelijke ontwikkelingen

De kans op ongelukken tijdens het vervoer van gevaarlijke stoffen is in Nederland zeer klein. Maar er komen steeds meer woonwijken en kantoren langs routes (weg, water en spoor) waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Dat vervoer neemt nog verder toe.

Overheid en bedrijfsleven hebben daarom samen een systeem ontwikkeld: Basisnet. Het Basisnet geeft per traject aan wat het maximale risico is van het vervoer van gevaarlijke stoffen, waardoor de risico’s voor omwonenden acceptabel zijn.  Vervoer van gevaarlijke stoffen over vaarwegen, spoorwegen en autowegen moet aan een Europees veiligheidsniveau voldoen. Afspraken binnen Basisnet komen bovenop de Europese regelgeving voor vervoer van gevaarlijke stoffen.

Doelen Basisnet

Basisnet heeft de volgende doelen:

  • gevaarlijke stoffen vervoeren tussen de belangrijkste industriële plaatsen in Nederland en het buitenland, ook in de toekomst;
  • risico's voor omwonenden langs de routes binnen de afspraken houden.

Basisnet in gemeentelijke bestemmingsplannen

Gemeenten moeten in hun bouwplannen rekening houden met de risico's van het vervoer. De kans op een ongeluk tijdens het vervoer van gevaarlijke stoffen is klein, maar niet uitgesloten. Bij voorkeur wonen en werken er geen mensen in de risicozones langs spoor, weg en water. Daarom mogen daar geen nieuwe woningen of grote kantoren worden gebouwd.

Gemeenten moeten het gebied en de gebouwen langs de infrastructuur zo inrichten dat mensen gemakkelijk weg kunnen komen. Ook moeten hulpdiensten hun werk kunnen doen. Basisnet geeft op die manier duidelijkheid aan gemeenten bij plannen voor ruimtelijke ontwikkeling.

Vervoer gevaarlijke stoffen over weg

Basisnet Weg stelt grenzen aan de risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen over rijkswegen en verbindingswegen. Als uit onderzoek blijkt dat die grenzen in zicht komen of worden overschreden, dan neemt de minister van Infrastructuur en Milieu (IenM) in overleg met de vervoerssector maatregelen.

Vervoer gevaarlijke stoffen over water

Basisnet Water stelt grenzen aan de risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen over het water. De verwachting is dat deze grenzen de komende jaren niet worden bereikt.

Vervoer gevaarlijke stoffen over spoor

Basisnet Spoor stelt grenzen aan de risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor. De meeste spoorlijnen gaan dwars door stedelijke gebieden. Daarom zijn al voordat Basisnet inging de volgende veiligheidsmaatregelen genomen:

  • Locaties met veel vervoer van gevaarlijke stoffen hebben extra automatische spoorbeveiliging. Dit verkleint de kans op botsingen aanzienlijk.
  • Het spoor heeft zogenaamde 'hot-box-detectors'. Onder andere bij alle grensovergangen. De detectors signaleren wagons met een warmgelopen as. Dit verkleint de kans op ontsporingen.
  • Wagons met brandbare gassen worden niet gekoppeld aan wagons met zeer brandbare vloeistoffen. Dit verkleint de toch al kleine kans op explosies.
  • De Betuweroute is geschikt voor het vervoer van gevaarlijke stoffen en ligt grotendeels buiten bebouwde gebieden. Daarom heeft deze route de voorkeur voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Als uit onderzoek blijkt dat die grenzen worden bereikt of overschreden, dan neemt de minister van IenM maatregelen in overleg met de vervoerssector.

Berekening risico's vervoer gevaarlijke stoffen

Bij het maken van Basisnet zijn 2 verschillende belangen afgewogen:

  • Het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, vaarweg of spoorlijn. Meer vervoer op routes door minder bevolkte gebieden;
  • Wonen en werken langs de route. Minder vervoer langs dichtbevolkte gebieden.

Daarna zijn de risico’s van het verwachte vervoer berekend. En tot slot zijn de maximale risico’s vastgesteld.

Berekening van de risico’s is uitgevoerd op basis van:

  • vervoersvoorspellingen tot 2020;
  • het aantal inwoners nu en in de toekomst;
  • de bebouwing nu en in de toekomst.

Nu Basisnet is ingegaan, is berekening van risico's nodig:

  • om na te gaan of het vervoer binnen het van tevoren vastgestelde risico blijft:
  • als gemeenten willen bouwen langs Basisnetroutes.

De Rijksoverheid heeft een programma ontwikkeld om de risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen te berekenen. Dit programma heet RBM II. De Handleiding Risico-Analyse Transport (HART) beschrijft hoe gebruikers berekeningen met dit programma moeten uitvoeren.

Overheid koopt huizen op na invoering Basisnet

In enkele gemeenten in Nederland staan huizen binnen de risicozones van Basisnet. Dat zijn Rotterdam, Hardinxveld-Giesendam, Sliedrecht, Ridderkerk, Halderberge, Moerdijk en Roosendaal. Eigenaren kunnen hun woning verkopen aan de overheid. Die sloopt het pand vervolgens of geeft het een nieuwe bestemming. Rijkswaterstaat voert de regeling uit.