Transformatie van kantoren

Transformatie van kantoren zorgt ervoor dat leegstaande kantoorgebouwen een nieuwe functie krijgen. De overheid bevordert transformatie door advies te geven aan gemeenten. Er is geen subsidieregeling voor kantoortransformatie.

Overheid stimuleert transformatie van kantoren

Op dit moment staat ongeveer 17% van de kantoren in Nederland leeg. Ook winkels en maatschappelijk vastgoed staan leeg. Leegstaande gebouwen zijn slecht voor de leefbaarheid. Daarnaast is er nog steeds behoefte aan extra woonruimte. Ombouwen kan een oplossing bieden. Als eigenaren het plan hebben om een transformatieproject te starten kunnen zij advies krijgen van de gemeenten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) het Expertteam Kantoortransformatie opgericht. Het Expertteam Kantoortransformatie ondersteunt de gemeenten. 

Ook nieuwe functie voor verzorgingstehuizen

Leegkomende verzorgingshuizen kunnen een nieuwe woonfunctie krijgen. Bijvoorbeeld als studentenhotels of koopappartementen. Het Expertteam Transformatie van BZK heeft sinds 2014 haar werkveld verbreed van kantoren naar maatschappelijk vastgoed. Zoals scholen en verzorgingshuizen. Het rapport Transformatie zorgvastgoed diept 10 praktijkvoorbeelden uit waarin zorggebouwen zijn veranderd in wooncomplexen.

De overheid doet zelf ook aan transformatie als zij eigenaar is van leegstaande gebouwen. Het Rijksvastgoedbedrijf verkent dan de technische mogelijkheden voor een nieuwe functie. Daarna overlegt het Rijksvastgoedbedrijf met de gemeente waar het kantoorgebouw staat over de mogelijkheid om ruimtelijke plannen hiervoor aan te passen.

Kantorentop wil aantal leegstaande kantoren verminderen

In juni 2012 heeft de Kantorentop het Convenant aanpak leegstand kantoren ondertekend. Hierin staan afspraken over de bestrijding van leegstaande kantoren. De Kantorentop bestaat uit gemeenten (VNG), provincies (IPO), het Rijk (ministeries van BZK en I&M) en marktpartijen.

Het convenant liep op 27 juni 2017 af. Markt, overheid en kantoorgebruikers hebben afgesproken dat ze blijven samenwerken om de kantorenmarkt gezonder te maken. Referentiepunt voor deze partijen blijft het Convenant Aanpak Leegstand Kantoren. De komende 2 jaar zetten de partijen in op:

  • betere informatie over leegstand;
  • effectievere ruimtelijke regie bij lokale en regionale overheden;
  • meer delen van kennis;
  • verbeteren van wettelijke instrumenten voor effectieve aanpak kantorenleegstand.

Transformatie van kantoren is een van de manieren om het aantal leegstaande kantoren te verminderen. Bijvoorbeeld door kantoren om te bouwen tot studentenflats of seniorenwoningen.

De gezamenlijke Nieuwsbrief Aanpak Leegstand Kantoren geeft een overzicht van hoe verschillende partijen bezig zijn met het aanpakken van de kantorenleegstand in Nederland.

Transformatie kantoren biedt mogelijkheden

Transformatie van kantoren heeft veel voordelen. Zo helpt transformatie om het tekort aan woningen en overschot aan kantoren aan te pakken. Ook is er bij kantoortransformatie veel minder bouwmateriaal nodig omdat bijna geen sloop nodig is. Toch lijkt het soms dat er veel obstakels zijn bij het ombouwen van kantoren tot woningen. Afgeronde transformatieprojecten laten zien dat er voor veel mogelijke obstakels oplossingen zijn gevonden. In de publicatie ‘Kantoortransformatie – Wonen als alternatief voor leegstand’ staat een aantal voorbeelden van deze oplossingen.

Regelgeving bij transformatie van kantoren

Voor de verandering van de functie van een gebouw gelden verschillende regels en voorwaarden:

  • Bestemmingsplan

    In een bestemmingsplan staat voor welke functies een bepaalde locatie is bedoeld. Kantoren en woningen zijn in een bestemmingsplan aparte bestemmingen. Hierdoor is voor kantoortransformatie vaak een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Voor het afwijken van een bestemmingsplan kan soms een omgevingsvergunning worden verleend. 
    Gemeenten geven een aanvraag voor zo’n vergunning af. Voor gebruikswijzigingen in bestaande gebouwen geldt de normale procedure van 8 weken. Leegstaande kantoren kunnen zo eenvoudiger en sneller een andere functie krijgen. Bijvoorbeeld als studentenflat.
  • Bouwbesluit

    Gemeenten toetsen of een kantoorgebouw na transformatie geschikt is om in te wonen. Hierbij gaat de gemeente uit van het Bouwbesluit 2012. De gemeente let op de eisen van (brand)veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en duurzaamheid.
  • Lokale regelgeving

    Ook lokale regelgeving speelt een rol bij kantoortransformatie. Bijvoorbeeld de gemeentelijke bouwverordening en eisen voor brandwerendheid, vluchtwegen en brandpreventie. Gaat het om een monument? Dan gelden ook nog de eisen uit de Monumentenwet of de provinciale of gemeentelijke monumentenverordening.

Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) vindt u publicaties met meer informatie over de regelgeving en randvoorwaarden bij kantoortransformatie.