Ontwikkeling nanotechnologie in Nederland

De Rijksoverheid wil dat Nederland mee blijft doen in de wereldwijde ontwikkeling van nanotechnologie. Maar het Rijk wil ook aandacht voor de risico’s ervan.

Technologie op zeer kleine schaal

Met nanotechnologie is het mogelijk te werken met deeltjes in de grootteorde van nanometers (nm). Dit is 1 miljardste van 1 meter.

Toepassingen nanotechnologie

Op allerlei gebieden is toepassing van nanotechnologie mogelijk. In de gezondheidszorg bijvoorbeeld, voor de productie van geneesmiddelen van nieuwe materialen op nanometerschaal. In de ICT kan nanotechnologie bijdragen aan de verbetering van computerchips. Ook bij productie van voedingsmiddelen speelt nanotechnologie een rol.

In de volgende producten kunnen vaak al nanodeeltjes zijn verwerkt:

  • tandpasta, deodorant, textiel en pleisters;
  • zonnebrandcrème en verf;
  • televisieschermen, lenzen, spiegels en ruiten;
  • tennisrackets, autobanden en scherfwerende vesten.

In de komende jaren worden veel nieuwe toepassingen van nanotechnologie verwacht.

Onderzoek nanotechnologie in Nederland

Nederland investeert in onderzoek naar nanotechnologie. Onder meer bij kennisinstituut MESA+ en het Kavli Institute of Nanoscience.

Het belangrijkste Nederlandse onderzoeksprogramma is NanoNextNL. In dit programma werken overheid, bedrijfsleven en wetenschappelijke instellingen samen. Ze doen onderzoek naar nieuwe uitdagingen op het gebied van gezondheid, voeding, energie en water.

Nanotechnologie en topsectoren

Nanotechnologie heeft veel raakvlakken met andere technologieën. De technologie kan dan ook van grote betekenis zijn voor veel sectoren. Zoals de volgende topsectoren:

Risico's nanotechnologie

Naar de risico's van nanotechnologie wordt onderzoek gedaan. De aandacht richt zich nu vooral op de mogelijke risico's van vrije, slecht afbreekbare nanodeeltjes. De Rijksoverheid wil dat mens en milieu geen, of alleen verwaarloosbare, risico's lopen bij de toepassing van nanodeeltjes.

Aandacht voor de risico's van nanotechnologie komt op allerlei gebieden terug. Bijvoorbeeld bij arbeidsomstandigheden van mensen die met nanotechnologie of nanodeeltjes werken en nanodeeltjes in voeding. Zo wordt bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de risico’s van nanodeeltjes in titaniumdioxide en silicium dioxide in voeding. Dit zijn hulpstoffen die aan levensmiddelen worden toegevoegd.

Het Kennis- en Informatiepunt Risico’s van nanotechnologie (KIR-nano) van het RIVM volgt mogelijke risico’s op de voet.

Internationale aandacht voor risico’s nanotechnologie

Voor een goede beheersing van de risico's zijn internationale afspraken nodig over veilig omgaan met nanodeeltjes.

Nederland neemt deel aan internationale onderzoeksprogramma's. Zoals die van de Europese Unie (EU) en van de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Het programma van de OECD richt zich op de veiligheid van producten met nanomaterialen. De deelnemende landen spreken onder meer met elkaar af hoe ze de risico’s beoordelen. En welke methoden en instrumenten ze gebruiken.

Europese gedragsregels nanotechnologie (Code of Conduct)

De EU heeft gedragsregels gemaakt voor het gebruik van nanotechnologie. Deze staan in de Code of Conduct for responsible nanosciences and nanotechnologies research.

Communicatie over nanotechnologie

De EU-lidstaten hebben met elkaar afgesproken om burgers te informeren over nanotechnologie. Er zijn verschillende websites die informatie geven: