Problemen met de kinderopvangtoeslag

In 2014 is de kinderopvangtoeslag van een groot aantal ouders onterecht stopgezet. Dit is de zogeheten CAF 11-zaak, maar de problemen spelen breder. Bij de andere zaken in de fraudeaanpak zijn mogelijk 1800 ouders gedupeerd. Daarnaast zijn vele mensen slachtoffer geworden van de toeslagenregelgeving die tot voor kort een sterk alles-of-niets-karakter had.

Problemen kinderopvangtoeslag

De problemen met de kinderopvangtoeslag.

Ouders zijn ernstig in de problemen gekomen door de strikte wet en het harde optreden van de Belastingdienst.

Het verleden kunnen we niet goedmaken, maar we maken excuses en gaan onze fouten herstellen. De adviescommissie-Donner helpt ons hierbij. Inmiddels hebben 287 gedupeerden een eerste compensatie ontvangen.

De commissie adviseert verder om bij ongeveer 1.800 ouders na te gaan of zij ook compensatie moeten krijgen en om daarnaast herstel te bieden aan de slachtoffers van de hardheid van de wet.

Het kabinet neemt het advies in zijn geheel over. Daarnaast neemt het kabinet extra maatregelen. We informeren de ouders persoonlijk. Zo hopen we het vertrouwen te herstellen.

Ministerie van Financiën. Van ons allemaal. Voor ons allemaal. Kijk voor meer informatie op: www.toeslagen.nl.

Wat is er aan de hand bij de fraudeaanpak van toeslagen?

In de fraudeaanpak van kinderopvangtoeslag is veel niet goed gegaan. De Belastingdienst Toeslagen had daarbij de gevolgen voor en impact op de ouders uit het oog verloren. De kinderopvangtoeslag van een groot aantal ouders is onterecht stopgezet. Bezwaarprocedures en (hoger)beroepsprocedures hadden zeer lange doorlooptijden. Gezinnen hebben onnodig lang in onzekerheid gezeten, zijn financieel benadeeld en aangetast in hun rechtsgevoel omdat zij zijn bestempeld als fraudeur. De premier en de minister en staatssecretaris van Financiën hebben daar hun excuses voor aangeboden.

Wat zijn CAF-zaken?

In 2013 is er een grote maatschappelijke en politieke druk op de bestrijding van fraude en oneigenlijk gebruik van belastingen en toeslagen. In dat licht start de Belastingdienst met een Combiteam Aanpak Facilitators (CAF). Het team onderzoekt vermoedens van georganiseerde fraude bij belastingontduiking en toeslagen.

Na onderzoek draagt het team veel toeslagzaken over aan Belastingdienst Toeslagen. De Belastingdienst Toeslagen handelt daarna de individuele zaken af. In totaal zijn er ongeveer 170 CAF-zaken die over toeslagen gaan. De CAF 11-zaak is het meest besproken, maar de problematiek speelt breder. Als eerste is de CAF 11-zaak onderzocht. De betrokken ouders hebben eind december 2019 een eerste compensatie gehad. Nu zijn alle andere zaken onderzocht door de Audit dienst Rijk (ADR). En van advies voorzien door de Commissie uitvoering toeslagen. Het kabinet heeft het advies van de Commissie uitvoering toeslagen overgenomen. Dat advies is om de bestaande compensatieregeling uit te breiden voor mensen die hetzelfde is overkomen.

Wat is er aan de hand met de hardheid van het toeslagenstelsel?

Naast dat ouders gedupeerd zijn door vooringenomen handelen, stelt de Adviescommissie: “Het veel grotere vraagstuk is de reguliere werking van de wet, waardoor ouders in financiële moeilijkheden zijn gekomen. Dit is de echte kern van wat de toeslagenaffaire is gaan heten. Het is onmogelijk om vijftien jaar werking van de wet en handhaving van de kinderopvangtoeslagregelgeving terug te draaien. De overheid kan wél gezinnen tegemoetkomen die financieel onevenredig hard zijn geraakt.”

Ouders zijn geconfronteerd met de harde gevolgen van reguliere en precieze uitvoering van de regeling. Als gevolg van deze toepassing zijn veel mensen in ernstige financiële problemen gekomen. En zij kregen daardoor nog meer moeilijkheden.

Om fraude te voorkomen en efficiëntie te bevorderen had het kinderopvangstelsel tot voor kort een alles-of-niets-karakter. Hierdoor leidden ook kleine tekortkomingen tot het vervallen van de gehele kinderopvangtoeslag van dat jaar. Denk daarbij aan het niet volledig voldoen van de eigen bijdrage of het ontbreken van een handtekening. Wie het financieel niet ruim heeft, krijgt hogere voorschotten aan toeslag, waardoor dit voor hen extra hard uitpakte.

Heeft de regelgeving nog steeds een alles-of-niets-karakter?

Op 23 oktober 2019 heeft de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State een einde gemaakt aan ook dit, ook door eerdere jurisprudentie ondersteunde, alles-of-niets-karakter van de regelgeving. Vanaf die datum kunnen besluiten over de toeslagen anders genomen worden. Maar de Adviescommissie stelt dat rechtspraak geen terugwerkende kracht heeft voor eerder afgedane gevallen. Dat het verleden overdoen geen optie is. Wat de wetgever heeft bepaald kan niet achteraf door een uitvoeringsinstantie worden teruggedraaid.

Daarom heeft de Adviescommissie uitvoering toeslagen de mogelijkheden in kaart gebracht om toch iets te doen. Om mensen tegemoet te komen die in het verleden zijn geconfronteerd met besluiten die disproportioneel zijn. Die zulke onevenredige gevolgen hebben gehad, dat deze niet voor hun rekening kunnen worden gelaten. Op 13 maart 2020 besloot het kabinet dat alle gedupeerden in de CAF 11-zaak een tegemoetkoming krijgen. Daarmee gaat het kabinet verder dan de Adviescommissie.