Afspraken Rijksoverheid met NS en ProRail

De Rijksoverheid heeft bepaald dat de NS  treinreizigers mag vervoeren op de belangrijkste spoortrajecten, het zogenaamde hoofdrailnet. En dat ProRail de beheerder is van het spoor. Om de belangen van de reiziger te beschermen heeft de Rijksoverheid afspraken met NS en ProRail gemaakt.

Spoorbeleid Rijksoverheid

De belangen van de reizigers beschermen. Dat is het uitgangspunt in het spoorbeleid van de Rijksoverheid. Een doel is te zorgen voor een veilige, voldoende betrouwbare en voorspelbare treinreis met goede aansluitingen op tram, bus, metro en fiets. De reizigers kunnen dan snel van deur tot deur reizen. Een ander doel is  voldoende zitplaatsen  in een trein.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is namens de Rijksoverheid verantwoordelijk voor het spoorsysteem. De beleidsdoelen die de overheid wil behalen staan in de Lange Termijn Spoor Agenda.

NS vervoerder, ProRail beheerder

Om de beleidsdoelen te halen bepaalt het Rijk:

  • wie treinreizigers mag vervoeren op de belangrijkste trajecten: het hoofdrailnet;
  • aan welke eisen deze vervoerder moet voldoen;
  • wie verantwoordelijk is voor de aanleg, het beheer en het onderhoud van het spoor;
  • aan welke eisen deze beheerder moet voldoen.

Werkwijze Rijksoverheid, NS en ProRail

De Rijksoverheid stelt eisen aan NS en ProRail. Die eisen beschermen de belangen van u als reiziger. Het Rijk heeft bijvoorbeeld vastgelegd hoeveel treinen er minimaal op tijd moeten rijden. 

Die eisen staan in de vervoerconcessie (NS) of de beheerconcessie (ProRail). Deze  concessies hebben een looptijd van 10 jaar en lopen tot 2025.

Elk jaar aanvullende eisen

Daarnaast kan het kabinet elk jaar  aanvullende eisen stellen. Dit gebeurt in de beleidsprioriteitenbrief. NS en ProRail verwerken die in hun vervoerplan (NS) en beheerplan (ProRail).

 

Het vervoerplan en beheerplan hebben een looptijd van 1 jaar. In deze plannen staat onder meer:

  • alle eisen en doelen voor dat jaar;
  • hoe de organisatie samenwerkt met andere partijen om de doelen te halen;
  • welke maatregelen de organisatie neemt om de doelen te halen;
  • wat de reizigers van de organisatie mogen verwachten.

Advies en goedkeuring plannen NS en ProRail

NS en Prorail moeten over hun plannen advies vragen aan het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer. Ook moeten NS en ProRail hun plannen laten goedkeuren door IenW. Als IenW niet tevreden is, moeten NS en Prorail hun plannen aanpassen, zodat IenW er wel mee kan instemmen.

Boetes NS en ProRail bij niet halen prestatiedoelen

Als NS en ProRail de prestatiedoelen niet halen, kunnen zij een boete krijgen. De maximale boete voor NS bedraagt € 6,5 miljoen per jaar. De overheid kan deze boete direct opeisen. De maximale boete voor ProRail is € 2,75 miljoen per jaar. Ook die boete kan de overheid direct opeisen.

Kabinet Rutte III: ProRail omvormen

Het kabinet wil dat ProRail wordt omgevormd tot een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) met eigen rechtspersoonlijkheid. Dit heeft geen gevolgen voor de huidige rechtspositie en arbeidsvoorwaarden van de werknemers. Dit staat in het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’. Het kabinet werkt dit voornemen nog verder uit.