Rol van gemeenten: leerlingenvervoer en onderwijshuisvesting

Bij het onderwijs aan vluchtelingen uit Oekraïne zijn gemeenten verantwoordelijk voor het leerlingenvervoer en de onderwijshuisvesting. Gemeenten kunnen voor ondersteuning contact opnemen met de regiocoördinatoren van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Leerlingenvervoer

Gemeenten zijn verantwoordelijkheid voor het vervoer van leerlingen uit Oekraïne. Hiervoor ontvangen zij een tegemoetkoming van het Rijk. Deze tegemoetkoming zal via de decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïense leerlingen lopen. De bijbehorende circulaire teksten worden in september 2022 gepubliceerd, de betaling vindt in oktober 2022 plaats. De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode vanaf 1 maart 2022 tot aan de zomervakantie op 16 juli 2022. Een 2e decentralisatie-uitkering volgt voor de periode tot 31 december 2022.

Bedragen tegemoetkoming leerlingenvervoer 

Bekijk de bedragen tegemoetkoming leerlingenvervoer Oekraïense leerlingen per gemeente. De bedragen zijn gebaseerd  op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 6 mei 2022. De uitkering maakt onderscheid tussen leerlingen in het VO en leerlingen in het PO. Gemeenten mogen zelf bepalen hoe zij dit geld besteden. 

Gemeenten bepalen ook zelf hoe zij het leerlingenvervoer voor Oekraïense leerlingen vorm geven. Zij mogen afwijken van de regels voor het reguliere leerlingenvervoer. De wet staat dit toe. Wel geeft het ministerie van OCW aan gemeenten bepaalde uitgangspunten mee:

  • Behandel vluchtelingen uit Oekraïne hetzelfde als andere vluchtelingen.
  • Ga uit van de zelfstandigheid van leerlingen. Busvervoer is niet de enige optie. Ook kunt u als gemeente een vergoeding geven voor een OV-chipkaart of een fiets. 
  • Kiest u als gemeente voor busvervoer, dan gelden hiervoor de bestaande verantwoordelijkheden, zoals het waarborgen van de sociale veiligheid.
  • Volg zoveel mogelijk de geldende regels voor de ouderbijdrage voor leerlingenvervoer. Anders dan andere vluchtelingen mogen Oekraïners wel werken in Nederland. Daarnaast hebben sommigen nog hun baan in Oekraïne aangehouden door op afstand te werken.

Specifieke uitkering (SPUK) voor onderwijshuisvesting

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van het onderwijs aan leerlingen uit Oekraïne. Hiervoor wordt gewerkt aan een specifieke uitkering (SPUK). Naar verwachting kunnen gemeenten vanaf najaar 2022 van deze regeling gebruikmaken.

De uitgangspunten van deze regeling zijn:

  • De regeling geeft gemeenten de mogelijkheid om kosten die zij specifiek hebben gemaakt in verband met onderwijshuisvesting voor leerplichtige ontheemden uit Oekraïne te declareren. Het gaat hierbij om huur van bestaande gebouwen, huren en plaatsen van tijdelijke noodlokalen en kleine verbouwingen en/of werkzaamheden aan bestaande gebouwen zodat deze als school in gebruik kunnen worden genomen. Ook kosten gemaakt voor de huisvesting van bewegingsonderwijs en de eerste inrichting worden vergoed. Bouwkosten of grootschalige verbouwingen worden in ieder geval niet vergoed.
  • De kosten die in aanmerking komen moeten gemaakt  zijn in de periode van 1 maart 2022 tot en met 31 december 2022.
  • Er is een maximum tot  waar gemeenten kunnen declareren. Dit is een maximum van € 60.000 per 15 Oekraïense leerlingen die in de gemeente zijn ingeschreven op scholen. Voor 16 tot 30 leerlingen geldt een maximum van € 120.000 en zo verder met staffels van 15 leerlingen en € 60.000. Het gaat hier om een plafond. Alleen de daadwerkelijk gemaakte kosten komen in aanmerking voor een vergoeding.
  • Er geldt een minimum van 5 Oekraïense leerlingen om in aanmerking te komen voor vergoeding.
  • Het aantal leerlingen wordt op basis van de gegevens van DUO bepaald. De exacte peildata worden op een later moment bekend gemaakt.

Specifieke uitkering (SPUK) voor voorschoolse educatie

Oekraïense kinderen in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar krijgen nu nog geen onderwijs, maar zullen waarschijnlijk wel met een taalachterstand het onderwijs instromen. Dit zal op dat moment een grote opgave worden voor het onderwijs. Om dit te voorkomen ontvangen gemeenten extra middelen voor het organiseren van voorschoolse educatie aan deze doelgroep. Voorschoolse educatie is, naast het voorkomen van onderwijsachterstanden, van groter belang voor deze kinderen. Hiermee komen zij al in aanraking met de Nederlandse samenleving net als iets oudere kinderen  op school. Daarnaast krijgen zij een aanbod wat helpt in hun ontwikkeling.

Gemeenten zullen deze extra middelen ontvangen via de specifieke uitkering (SPUK). Op dit moment wordt deze regeling uitgewerkt. De verwachting is dat gemeenten de middelen in 2023 zullen ontvangen.

Termijn financiële middelen

De Rijksoverheid stelt in elk geval tot aan de zomervakantie geld beschikbaar voor leerlingenvervoer en huisvesting. Daarna bekijkt het Rijk opnieuw wat er nodig is. Zolang de oorlog en de crisissituatie voortduren, blijven middelen beschikbaar.