Regels orgaandonatie en weefseldonatie (Wet op de orgaandonatie)

Orgaandonatie en weefseldonatie is geregeld in de Wet op de orgaandonatie. In deze wet staat onder meer hoe iemand zich kan registreren als donor. De donor mag ook aangeven welke organen of weefsels hij wil afstaan. Ook staat in de wet wie de organen en het weefsel kunnen ontvangen.

Nieuwe donorwet per juli 2020

De Wet op de orgaandonatie wordt vervangen door een systeem van Actieve donorregistratie. Daardoor wordt iedereen in Nederland vanaf 18 jaar geregistreerd in het Donorregister. Deze nieuwe donorwet wordt in de zomer van 2020 ingevoerd. Tot die tijd blijft de Wet op de orgaandonatie gelden. De informatie op deze pagina blijft dus ook gelden tot de nieuwe donorwet in werking treedt.

Toestemming donor of nabestaanden

Artsen mogen uw organen en weefsels alleen gebruiken als u daarvoor toestemming geeft. U kunt toestemming geven door u te registreren in het Donorregister. Als u zich niet registreert, is de keuze altijd aan uw nabestaanden.

Orgaandonatie kinderen onder 12 jaar

Kinderen jonger dan 12 jaar mogen hun keuze niet in het Donorregister registreren. Anderen mogen dit ook niet voor hen doen. Komt een kind onder de 12 te overlijden? Dan vraagt de arts toestemming aan de ouders of voogd.

Orgaandonatie kinderen 12 tot 16 jaar

Jongeren van 12 tot en met 15 jaar kunnen zich wel registreren als orgaan- en weefseldonor. Maar als zij overlijden, mogen ouders of voogd bezwaar maken tegen donatie. Ook als de jongere als donor geregistreerd staat. Vanaf 16 jaar vervalt deze mogelijkheid.

Orgaandonatie boven 18 jaar

Staat iemand onder de 18 jaar nog niet geregistreerd? Dan krijgt hij na zijn 18e verjaardag automatisch een donorformulier. De overheid wil hiermee bereiken dat zoveel mogelijk mensen zich als donor registreren.

Onderzoeken eerder toegestaan

Voordat een orgaantransplantatie plaatsvindt, zijn artsen verplicht eerst onderzoek te doen. Zij moeten onderzoeken of het orgaan geschikt is voor transplantatie. Sinds juli 2013 mag de arts dit onderzoek ook doen voordat een patiënt overlijdt. De patiënt hoeft niet geregistreerd te zijn als donor. Blijkt het orgaan geschikt, dan kan de arts sneller toestemming vragen voor transplantatie aan de nabestaanden.

Wetenschappelijk onderzoek transplantatie

Een orgaan of weefsel kan na het verwijderen toch niet geschikt zijn voor transplantatie. In dat geval mag het alleen worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek over transplantatie. Wilt u dit niet? Dan kunt u bezwaar aantekenen tegen wetenschappelijk onderzoek voor orgaantransplantatie met uw organen. U kunt dit doen via een formulier op de website van het Donorregister.

Toewijzen organen en weefsel

De Nederlandse Transplantatie Stichting wijst aan wie voor een donororgaan of donorweefsel in aanmerking komt. Dit gebeurt op basis van medische gegevens zoals:

  • bloedgroep;
  • weefseltype;
  • lengte of gewicht van de patiënt.

Ook medische noodzaak en wachttijd spelen een rol.

Orgaanhandel verboden

De handel in organen is strafbaar. Op orgaanhandel geldt een gevangenisstraf van maximaal 1 jaar of een geldboete.

Transplantatie mag alleen in ziekenhuizen die daarvoor een vergunning hebben. In Nederland zijn dat op dit moment alleen de academische ziekenhuizen. Maar omdat de wachttijd voor organen vaak lang is, proberen sommige mensen een donororgaan in het buitenland te krijgen. De Nederlandse overheid ontmoedigt deze vorm van ‘orgaantoerisme’.

Mensen die in het buitenland een orgaan proberen te krijgen betalen hier soms voor. Dit is strafbaar. Daarnaast zijn de risico’s voor zowel de patiënt als voor de donor groot. Zo is de kwaliteit van de organen onzeker. Ook kunnen patiënten besmet raken met virussen zoals hiv of infecties oplopen.