Welke voorbehouden handelingen mag een zorgverlener uitvoeren?

Er zijn 14 categorieën voorbehouden handelingen en 5 verschillende beroepsgroepen die  verschillende van deze handelingen zelfstandig mogen uitvoeren. Dat zijn artsen, tandartsen, verloskundigen, physician assistants en verpleegkundig specialisten.

Overzicht voorbehouden handelingen en beroepsgroepen

Hieronder vindt u een overzicht van alle voorbehouden handelingen en welke beroepsgroep deze uit mag voeren. De beroepsgroepen mogen niet binnen elke voorbehouden handeling ‘alles’ uitvoeren. Zij mogen alleen handelingen zelfstandig uitvoeren die horen tot hun deskundigheidsgebied. Zo mag een verloskundige hechten na een bevalling en een tandarts na het trekken van een kies.

Voorbeelden voorbehouden handelingen

Welke beroepsgroep mag welke voorbehouden handelingen uitvoeren?
Artsen Tandartsen

Verlos-
kundigen

Physician
Assistants
Verpleegkundig
specialisten
Heelkundige
handelingen
ja ja ja ja ja2,3
Verloskundige
handelingen
ja nee ja nee nee
Endoscopieën ja nee nee ja ja2,3
Catheterisaties ja nee ja ja ja2,3
Injecties ja ja ja ja ja
Puncties ja nee ja ja ja2
Narcose ja ja nee nee nee

Gebruik van
radioactieve
stoffen en
ioniserende straling

ja ja nee nee nee
Electieve
cardioversie*
ja nee nee ja ja1,2,3
Defibrilleren ja nee nee ja ja1,2,3
Elektroconvulsieve
therapie**
ja nee nee nee nee
Geneeskundige
steenvergruizing
ja nee nee nee nee
Kunstmatige bevruchting ja nee nee nee nee
Voorschrijven van
geneesmiddelen
(alleen op recept)
binnen
deskundigheidsgebied
ja ja ja ja ja

Voetnoten:

Verpleegkundig specialisten chronische zorg mogen deze handeling niet uitvoeren.

Verpleegkundig specialisten preventieve zorg mogen deze handeling niet uitvoeren.

Verpleegkundig specialisten geestelijke gezondheidszorg mogen deze handeling niet uitvoeren.

* Electieve cardioversie is het omkeren van een onregelmatig naar een regelmatig hartritme.

** Elektroconvulsieve therapie is het opwekken van een epileptisch toeval met behulp van elektriciteit.

Andere vormen van bevoegdheid

Bovenstaande tabel laat alleen beroepen zien met een zelfstandige bevoegdheid. Er bestaan nog andere vormen van bevoegdheid voor het uitvoeren van voorbehouden handelingen. Bijvoorbeeld niet-zelfstandige bevoegdheid (zoals bij verzorgenden en helpenden) en functionele zelfstandige bevoegdheid (zoals voor verpleegkundigen). Daarvoor gelden andere regels rondom voorbehouden handelingen.

Toedienen van medicijnen

Medicijnen toedienen staat niet letterlijk in het rijtje voorbehouden handelingen. Injecteren en een infuus aanleggen zijn wel voorbehouden handelingen. Dit zijn veelgebruikte methoden om medicijnen toe te dienen. Het hangt dus af van de gekozen methode of medicijnen toedienen of geven een voorbehouden handeling is.

Medicijnen voorschrijven is een voorbehouden handeling, maar niet alleen op basis van de Wet BIG. Dit is ook een voorbehouden handeling op basis van de Geneesmiddelenwet . In deze wet staat ook dat de levering van geneesmiddelen is voorbehouden aan apothekers en apotheekhoudende huisartsen.