Onderwerpen Rijksbegroting 2017 uitgelicht

De Rijksbegroting bestaat uit de begrotingen van alle ministeries samen. Op deze pagina vindt u de belangrijkste onderwerpen en maatregelen uit de begrotingen van 2017.

Miljoenennota 2017

Overzicht inkomsten en uitgaven Miljoenennota 2017 Directe Belastingen Indirecte Belastingen Premies volksverzekeringen Premies werknemersverzekeringen Gasbaten Zorg Sociale Zaken en Werkgelegenheid Onderwijs Cultuur en Wetenschap Gemeente- en Provinciefonds Buitenlandse Zaken Infrastructuur en Millieu Veiligheid en Justitie Rentelasten Defensie Economische Zaken Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Financiën Overig Wonen en Rijksdienst

Inkomsten: Totaal € 263,1 miljard

handvatkofferX
logo directe belastingenDirecte belastingen 80,2 miljard*
Loon- en inkomensbelasting 56,1
Vennootschapsbelasting 18,5
Dividendbelasting 3,2
Schenk- en erfbelasting 1,8
Overige 0,7

* Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal

Directe belastingen zijn de belastingen op inkomen, winst en vermogen. De belangrijkste is de loon- en inkomstenbelasting. Iedereen die een inkomen heeft uit bijvoorbeeld een onderneming, in loondienst is of een uitkering ontvangt, betaalt daarover belasting. Bedrijven in de vorm van een BV (Besloten Vennootschap) of NV (Naamloze Vennootschap) betalen over de gemaakte winst vennootschapsbelasting. Overige directe belastingen zijn bijvoorbeeld dividendbelasting en schenk- en erfbelasting.

handvatkofferX
logo indirecte belastingenIndirecte belastingen 80,7 miljard
Omzetbelasting 47,8
Accijnzen 11,6
Belastingen op een milieugrondslag 4,9
Overdrachts- en assurantiebelasting 5,1
Motorrijtuigenbelasting 4,0
Invoerrechten 3,2
Verhuurderheffing 1,7
Belasting op personenauto's en motorrijwielen (BPM) 1,6
Bankbelasting 0,5
Overige 0,4

Dagelijks komen we in aanraking met indirecte (kostprijsverhogende) belastingen. De meest bekende en grootste indirecte belasting is de btw. In de prijs van bepaalde consumptiegoederen is ook accijns opgenomen. Voorbeelden hiervan zijn tabaksproducten, benzine en alcoholhoudende dranken. Overige indirecte belastingen zijn bijvoorbeeld motorrijtuigenbelasting, belasting op personenauto’s en motorrijwielen (BPM) en invoerrechten.

handvatkofferX
logo volksverzekeringenPremies volksverzekeringen 41,0 miljard

Iedere Nederlander met een inkomen betaalt premies volksverzekeringen. Wie minder verdient, betaalt minder premie. Met de premies volksverzekeringen is iedereen in Nederland verzekerd voor:

  • AOW (Algemene Ouderdom Wet) is een basispensioen voor mensen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De AOW-leeftijd gaat stapsgewijs omhoog naar 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021;
  • WLZ (Wet Langdurige Zorg) voor passende zorg aan mensen met blijvende beperkingen, met aandacht voor het individuele welzijn (was tot en met 2014 onderdeel van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten).
  • Anw (Algemene nabestaandenwet) nabestaandenuitkering voor mensen bij wie de inkomsten wegvallen door het overlijden van echtgenoot/partner of ouder.
handvatkofferX
logo werknemersverzekeringenPremies werknemersverzekeringen 58,7 miljard

Werkgevers betalen arbeidsongeschiktheidpremies (WIA) en werkloosheidspremies (WW). Hiermee zijn alle werknemers in Nederland verzekerd van een (tijdelijke) financiële ondersteuning bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. Ook betalen werkgevers inkomensafhankelijke zorgpremies aan de overheid voor hun werknemers. Hieruit worden deels, naast de eigen bijdrage en de zorgpremie die mensen zelf aan hun zorgverzekeraar betalen, de kosten voor curatieve medische zorg betaald.

handvatkofferX
logo gasbatenGasbaten 2,6 miljard

Gasbaten zijn de inkomsten die voortvloeien uit de verkoop van aardgas. De hoogte van de opbrengst uit aardgas is afhankelijk van de geproduceerde hoeveelheid en ook van de hoogte van de olieprijs en de euro/dollarkoers. De prijs van aardgas is namelijk gekoppeld aan de prijs van olie in dollars.

Uitgaven Totaal € 264,4 miljard

handvatkofferX
logo ZorgZorg 75,4 miljard
Medische zorg (incl. zorgtoeslag) 48,4
Langdurige zorg en verpleging 23,2
Overig 3,8

Onze ambitie blijft ook de komende jaren om de zorg nog beter te laten aansluiten op de wensen van mensen, de kwaliteit verder te verbeteren en de kosten te beheersen. Door de omslag te maken naar het voorkomen van ziekten. Door zorg zinnig en zuinig te leveren. En door digitale mogelijkheden in de zorg veel meer te benutten. Afgelopen jaren hebben mensen in de zorg keihard gewerkt om veranderingen mogelijk te maken. Dat heeft positieve resultaten opgeleverd. Door het beleid van het kabinet zijn de zorgkosten onder controle en blijft de premiestijging beperkt, terwijl het kabinet de afgelopen jaren het basispakket fors heeft kunnen uitbreiden.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktSociale Zekerheid en Arbeidsmarkt 78,5 miljard
AOW en Anw 37,5
Arbeidsongeschiktheid 12,4
WW-uitgaven (inclusief bijstand) 11,0
Re-integratie/Participatie (inclusief Sociale werkplaats) 2,7
Kindregelingen 7,5
Overig 7,7

Meer mensen hebben weer vertrouwen in de toekomst. Steeds meer mensen vinden een baan. Het aantal mensen dat een vaste baan krijgt, stijgt voor het eerst sinds 2009. Het aantal vacatures stijgt. De werkloosheid daalt, al zoeken nog steeds veel mensen werk. Met de Participatiewet en de banenafspraak uit het sociaal akkoord zijn stappen gezet om de kansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Zo vinden steeds meer mensen met een arbeidsbeperking een baan vindt bij een werkgever. De komende jaren is het beleid erop gericht ieders kansen op goed werk verder te verbeteren.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo ocwOnderwijs, Cultuur en Wetenschap 33,8 miljard
Primair onderwijs 10,2
Voortgezet onderwijs 7,9
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie 4,2
Hoger beroepsonderwijs 2,8
Wetenschappelijk onderwijs 4,3
Studiefinanciering 1,7
Cultuur 0,8
Media 0,8
Onderzoek en wetenschapsbeleid 1,0
Overig 0,1

Het Nederlandse onderwijs doet het goed. Onze scholieren en studenten presteren uitstekend, ook omdat leraren, schoolleiders en bestuurders iedere dag hard werken om het beste uit iedere leerling en student te halen.

Ook onze wetenschap is van hoog niveau. Bovendien heeft het kabinet de lat nóg hoger gelegd. In 2024 moet de Nederlandse wetenschap van wereldformaat zijn, nauw verbonden met maatschappij en bedrijfsleven.

De waarde van cultuur overstijgt sociaal-economische effecten. Samenwerking, innovatie en profilering maken de kwaliteit en kracht van cultuur voor iedereen zichtbaar.

Onze publieke omroep onderscheidt zich tot slot met informatieve, culturele en educatieve programma’s voor een breed publiek.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo gemeente en provinciefondsGemeente- en Provinciefonds en BTW-compensatiefonds 23,4 miljard
Gemeentefonds 18,0
Provinciefonds 2,2
BTW compensatiefonds 3,2

Het Gemeentefonds is een fonds op de rijksbegroting dat wordt gevuld uit de belastingen. Gemeenten krijgen elk jaar geld uit het Gemeentefonds om een deel van hun uitgaven te betalen. Gemeenten mogen zelf bepalen waar ze dit geld aan besteden. Zij gebruiken het geld voor bijvoorbeeld fietspaden en schoolgebouwen. Ook provincies krijgen elk jaar geld van het Rijk, uit het Provinciefonds, om een deel van hun uitgaven te betalen: de algemene uitkering. Provincies besteden dit aan bijvoorbeeld wegenonderhoud, bodemsanering en de aanleg van recreatiegebieden. Als gemeenten en provincies BTW hebben betaald kunnen ze dat (onder voorwaarden) terug krijgen uit het BTW-compensatiefonds.

handvatkofferX
logo Buitenlandse Zaken/Internationale SamenwerkingBuitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 10,8* miljard

Waaronder:

Begroting Buitenlandse Zaken (totaal in miljarden) 8,88
Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechte 0,110
Veiligheid en stabiliteit 0,250
Europese samenwerking 7,756
Consulaire dienstverlening 0,048
Overige 0,713

Begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (totaal in miljarden) 2,24
Duurzame handel en investeringen 0,497
Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water 0,660
Sociale vooruitgang 0,727
Vrede en veiligheid voor ontwikkeling 0,469
Versterkte kaders voor ontwikkeling -0,109

* Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal

De begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken staat in het teken van veiligheid. Door onze open economie zijn we voor welvaart en veiligheid afhankelijk van het buitenland. Hoe draagt de Nederlandse overheid bij aan vrede en veiligheid in de wereld? Door internationaal samen te werken, door stabiliteit in andere landen te vergroten en oorzaken voor terrorisme, conflicten en migratie weg te nemen.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo rentelastenRentelasten staatsschuld 6,4 miljard

De Rijksoverheid heeft in het verleden en ook de laatste jaren meer geld uitgegeven dan er binnenkwam. En heeft geld moeten lenen om alle uitgaven in die jaren te kunnen betalen. Nederland heeft daarmee een schuld opgebouwd. Net als ieder ander, die geld leent, moet ook de overheid over die schuld rente betalen.

De staatsschuld omvat alleen de schuld van het Rijk, de rentelasten hierover bedragen 6,4 miljard. De overheidsschuld (EMU-schuld) bestaat uit de schuld van de gehele overheid: centrale overheid (Rijk en overige centrale overheid), decentrale overheden en sociale fondsen. Voor 2017 bedraagt deze schuld 440,5 miljard.

handvatkofferX
logo infrastructuur en milieuInfrastructuur en Milieu 8,0 miljard
Rijksbijdrage investeringen in wegen, vaarwegen en spoorwegen 5,5
Rijksbijdrage investeringen in Waterveiligheid en zoetwater 0,7
Bijdrage aan mede-overheden voor Verkeer en Vervoer (BDU) 0,9
Milieu (Klimaat, Lucht en Geluid) 0,1
Ruimtelijke Ontwikkeling 0,1
Overig 0,7

Een leefbaar, bereikbaar en veilig Nederland met een sterk concurrerende internationale positie: daar staat het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) voor. Daarvoor werkt het ministerie aan oplossingen voor grote uitdagingen waar Nederland voor staat op het gebied van klimaatverandering, waterveiligheid, milieu, ruimtelijke inrichting en bereikbaarheid.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo veiligheid en justitieVeiligheid en Justitie 10,5 miljard

In 2017 zet het kabinet zich in om Nederland veiliger te maken en de rechtsstaat te versterken. Extra middelen stellen VenJ in staat een solide begroting te presenteren met voldoende geld voor politie, Openbaar Ministerie en de rechtspraak.

Het kabinet investeert fors in de aanpak van terrorisme, cybercrime en bevordert cybersecurity. De positie van de wijkagent wordt versterkt door beter materieel en slimme ICT.

De succesvolle bestrijding van drugscriminelen en motorbendes wordt voortgezet. Het toezicht op de grenzen en op vreemdelingen in Nederland wordt versterkt.

De effectieve aanpak van High Impact Crimes wordt nu ook toegepast in uitgaansgebieden en openbaar vervoer. Het programma Kwaliteit en Innovatie Rechtspraak heeft als doel een vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht. Burgers en bedrijven hebben vanaf 2017 digitaal toegang tot de rechtspraak.

Er blijft aandacht voor de positie van slachtoffers, nabestaanden en verdachten. Het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand blijft in de toekomst toegankelijk en betaalbaar.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo defensieDefensie 7,9 miljard

Geld voor versterking krijgsmacht
De internationale veiligheidssituatie baart zorgen. Europa wordt omringd door conflicten en dreigingen. Dit vraagt om handelingsvermogen. Niet voor niets stelt de NAVO structureel hogere eisen aan de beschikbaarheid en gereedheid van onze militairen en het materieel. Het kabinet stelt daarom € 300 miljoen bruto beschikbaar voor Defensie. Hiervan is ongeveer € 100 miljoen nodig om rijksbrede problematiek op te lossen. Ongeveer € 200 miljoen wordt ingezet om de personele en materiële capaciteiten op orde te brengen. Dit is wederom een belangrijke stap voorwaarts in de verdere versterking van de krijgsmacht.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo Economische ZakenEconomische Zaken 4,4* miljard
Bedrijvenbeleid: innovatief en duurzaam ondernemen & Toekomstfonds 0,9
Doelmatige en duurzame energie 1,9
Meerjarenprogramma Nationaal Coördinator Groningen 0,1
Duurzame landbouw, visserij en voedselketens (inclusief Groen onderwijs) 1,3
Natuur en biodiversiteit 0,1

* Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal

Het gaat goed met de Nederlandse economie. In 2015 groeide onze economie met 2 procent en ook de economische verwachtingen voor komende jaren zijn positief. Ondernemers investeren meer, consumenten kopen meer en de export blijft toenemen. Nederland loopt internationaal voorop. Tegelijkertijd houdt het kabinet aandacht voor de werkloosheid, de geopolitieke ontwikkelingen en toenemende wereldwijde concurrentie.

In 2017 wil het kabinet dat ondernemers, samen met onderzoekers en de overheid, kunnen blijven innoveren en groeien om zo onze economie en omgeving te versterken. We zorgen daarom voor betere financiering voor ondernemers, we versimpelen regels, stimuleren innovatie, openen buitenlandse afzetmarkten, zorgen voor natuur en voedsel midden in de samenleving en ondersteunen de land- en tuinbouwsector om een wereldspeler van formaat te blijven. Bovendien werken we aan een duurzame, veilige, betrouwbare en betaalbare energievoorziening.

Zo zorgen we voor meer werk en inkomen, met ruimte voor een goede en duurzame leefomgeving.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 0,8 miljard

Nederland kan trots zijn op de kwaliteit, effectiviteit en geloofwaardigheid van ons bestuur. Diverse internationale ranglijsten bevestigen dat. Ook het vertrouwen in onze democratie is groot.
De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om bestuur en democratie aan te passen aan de eisen van de nieuwe tijd. Dichter bij burgers en meer in samenspraak met burgers, medeoverheden en andere betrokkenen. Dat is gebeurd bij de verhoogde instroom van asielzoekers en bij de decentralisaties. Goed onderling overleggen en zorgen dat er geen gaten vallen. Die werkwijze is goed bevallen en op die ingeslagen weg gaan we door.

In 2017 versterkt het kabinet de democratie op lokaal niveau. De positie en rol van raadsleden heeft daarbij extra aandacht. Onder de noemer ‘Agenda Stad’ werkt BZK verder aan de economische kracht en leefbaarheid van de steden.
Het kabinet werkt voortdurend aan veiliger en meer gemakkelijke manieren van inloggen bij de overheid. Online inloggen kan nu alleen met DigiD. Hoger beveiligde inlogmiddelen moeten nieuwe online dienstverlening mogelijk maken.

Om tijdig terroristische dreigingen te onderkennen wil het kabinet de bevoegdheden van de AIVD moderniseren. Daarbij zet het in op extra waarborgen op het gebied van de privacy. We willen immers met z’n allen dat Nederland een democratische en open samenleving blijft.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo financiënFinanciën 1,3 miljard

Het ministerie van Financiën werkt aan een financieel gezond Nederland. Samen met de Belastingdienst zorgt het ministerie voor een groot deel van de inkomsten van de overheid en ziet aan de andere kant toe op een doelmatige besteding van het overheidsgeld. Financiën is verantwoordelijk voor de fiscale wetgeving en maakt daarnaast regels voor een goed functionerende financiële sector en het toezicht daarop. In Europa en in de rest van de wereld behartigt het ministerie de financiële belangen van Nederland.

Meer in Belastingplan 2017
handvatkofferX
logo overigOverig, oa Algemene Zaken, adviesorganen en Staten-Generaal -0,5 miljard

Waaronder de volgende posten:

Begroting van de Koning 0,041
Begroting Algemene Zaken, Kabinet van de Koning en CTIVD 0,063
Overige uitgaven -0,8

Algemene Zaken (AZ) is het ministerie van de minister-president. AZ verzorgt de voorbereiding en ondersteuning van de ministerraad. Daarnaast coördineert het ministerie de communicatie van de Rijksoverheid. De Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid, onderdeel van AZ, onderzoekt langetermijnontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het regeringsbeleid.

Naast de grondwettelijke uitkeringen aan drie leden van het Koninklijk Huis (Koning, Koningin en Prinses Beatrix) bestaan de uitgaven voor het grootste gedeelte uit personele en materiële uitgaven ter ondersteuning van het Koninklijk Huis

Meer in Rijksbegroting uitgelicht
handvatkofferX
logo Wonen en RijksdienstWonen en Rijksdienst 3,7 miljard

Het herstel op de woningmarkt gaat onverminderd door. Het herstel doet zich nu over het hele land voor. De woningverkopen liggen alweer op het niveau van vóór de crisis. Het vertrouwen van huiseigenaren en kopers groeit. Voor 2017 blijft de doorstroming op de huurmarkt (het ‘scheefwonen’) belangrijk. Net als het aanbod aan (middeldure) vrije sector huurwoningen.

Het is voor bouwers en beleggers inmiddels interessant gemaakt om te investeren in betaalbare middeldure huurwoningen; daar is veel vraag naar. Van gemeenten wordt verwacht dat ze bouwgrond beschikbaar stellen. Aan zogeheten ‘samenwerkingstafels’ komen de betrokken partijen samen; zo versnellen we dit proces.

De rijksoverheid gaat in 2017 door op de ingeslagen weg om dienstverlenender en efficiënter te werken. Onder meer door materieel en ict te bundelen; dat bespaart geld. Gebouwen die de kleinere overheid niet meer nodig heeft, worden verkocht. Zo krijgen ze een nieuwe bestemming.

Meer in Rijksbegroting uitgelicht

Verantwoordelijk