Weblogberichten

Terugblik 2020: Veerkracht en vitaliteit in jaar vol samenwerking

Met deze laatste PPS Post van 2020 sluiten we een roerig jaar af. Een jaar doorspekt van crises met grote impact op mensen, bedrijven en organisaties. Een jaar ook waarin we lieten zien dat een crisis ook iets goeds kan brengen en waarin we onze PPS-kennis deelden met andere landen. Én een jaar waarin we ondanks alles door werkten en waarin de S van samenwerking steeds meer vorm kreeg. Zelfs op afstand. Positief gestemd over de gezamenlijk getoonde veerkracht, wensen wij u een fijne en gezonde jaarwisseling en een geïnspireerd en vitaal 2021.

Plein met skyline Den Haag
©Ministerie van Financiën

.

Kennis en ervaring delen

Het mooie van kennis en ervaring is dat je ze kunt vermenigvuldigen én delen. Natuurlijk is Nederland niet uniek als het gaat om publiek private samenwerking (PPS). Ook in andere landen werken private partijen en overheid samen om hogere kwaliteit te realiseren tegen lagere kosten. Maar ons land heeft wél 20 jaar ervaring met PPS. Twee decennia lang waarin waardevolle kennis en expertise is opgebouwd. Kennis die we vervolgens van harte delen. Bijvoorbeeld door regelmatig PPS-vragen van andere landen te beantwoorden, maar ook via een actief programma voor kennisuitwisseling.

Dat leidde eind 2019 tot een tweedaagse conferentie met 8 landen, helemaal gewijd aan PPS. Doel: Nederlandse kennis en ervaring delen en ervaringen uitwisselen met elkaar. Mooi om te zien dat Nederland vaak als voorbeeld geldt voor andere landen vanwege de hoge kwaliteit van onze PPS. En dat niet in de laatste plaats door de manier waarop wij de samenwerking tussen private partijen en de overheid vormgeven.

Van Kleffenszaal
©Ministerie van Financiën
Tweede Kamer

Met open vizier en vertrouwen

En die samenwerking krijgt steeds meer vorm. We kunnen gerust stellen dat -vooral in tijden van crises- het sámen met elkaar optrekken ongelofelijk belangrijk blijft. Met aandacht voor elkaars belangen en met respect voor elkaars ideeën en wensen. Het liefst met open vizier, vanuit vertrouwen en met het projectbelang voorop. En het liefst zo dat gezamenlijke doelen en belangen op het juiste moment samenvallen. Begin maart presenteerde Rijkswaterstaat samen met de markt het plan van aanpak ‘Op weg naar een vitale infrastructuur’. Met een sector die duurzaam, innovatief en financieel gezond is en die risico’s adequaat beheerst.

In het plan onderschrijven partijen dat een brede transitie nodig is in de infrasector. Vooral door in nieuwe projecten ervaringen op te doen met nieuwe samenwerkingsvormen. En door met onderzoek en experimenten stapsgewijs toe te werken naar een vitale infrasector. Zo ligt in twee infraprojecten expliciet de focus op risico’s en inherente onzekerheden. Hierbij wordt gewerkt met een nog te ontwikkelen twee-fasen-proces gedurende de aanbesteding. Op die manier worden vanuit een intensieve en open samenwerking duidelijker afspraken gemaakt over risicoverdeling.

RWS Samenwerken
©Ministerie van Financiën

Verwachtingen hooggespannen

Samenwerking was ook het thema van een driedubbelinterview dat wij juni dit jaar publiceerden in PPS Post. Een opvallend soepele samenwerking tussen de Hoge Raad, Rijksvastgoedbedrijf en Poort van Den Haag. Met als gezamenlijk doel de realisatie en exploitatie van het (nieuwe) hoofdkwartier van de Hoge Raad in Den Haag. Dat de samenwerking zo soepel verloopt is best bijzonder. Want de belangen aan beide kanten zijn groot.

Onderdeel van het succes is dat De Hoge Raad, het RVB en Poort van Den Haag gezamenlijk besloten hebben om het eerste half jaar van de exploitatie geen grote wijzigingen door te voeren. De aandacht lag daardoor vooral bij het elkaar én het gebouw leren kennen. De wijzigingen werden op een verlanglijstje gezet om er later op terug te komen. Dat gaf rust. Advies van Martijn de Haan (contracteigenaar DBFMO, Rijksvastgoedbedrijf) is dan ook: “Leer eerst elkaar en het gebouw kennen. En ben in je eigen organisatie helder dat niet alles direct kan. Denk in de geest van het contract, maar geef elkaar ook de ruimte. Anders kom je niet aan samenwerken toe.

Denk in de geest van het contract, maar geef elkaar ook de ruimte.

Gebouw Hoge Raad
©Ministerie van Financiën

PPS Platform Rijkshuisvesting

Kennis en ervaring uitwisselen doen we ook in eigen land. Rijksvastgoedbedrijf lanceerde eind 2019 het PPS Platform Rijkshuisvesting met als doel kennis en ervaring over DBFMO-vastgoedcontracten te delen en door te ontwikkelen. In eerste instantie samen met overheden, maar later ook samen met de markt. Zo’n 13 vastgoed DBFMO-contracten zitten inmiddels in de exploitatiefase en gemiddeld zitten daar 3-4 contractmensen op vanuit verschillende gebruikers en staatspartijen. De uitdaging is nu om vanuit 1 staat eenduidig met de markt samen te werken.

En precies daarin zit voor Barbera van Schaik (coördinator DBFMO-contracten Rijksvastgoedbedrijf) het plezier. “Ik haal er veel energie uit als wij als staat eenduidiger kunnen optreden. Als er onderling vertrouwen is tussen de partijen. En als wij ons richting de markt als een professionele opdrachtgever laten zien. Dat gaat ons lukken, daar ben ik van overtuigd.” Martin Speelman (contractmanager Dienst Justitiële Inrichtingen) wil met zijn dertien jaar ervaring met DBFMO-contracten zijn kennis en ervaring graag delen. “Tegelijkertijd kan ik ook van anderen leren. Hoe pakken zij specifieke zaken aan en hoe kan ik daar mijn voordeel mee doen? Verder vind ik het geweldig om te verdiepen op onderwerpen en om onderling scherpe discussies te voeren. Zodat we steeds beter toegerust zijn in onze samenwerking met de markt."

Als we ons richting de markt als professionele opdrachtgever laten zien. Daar krijg ik energie van.

Rijksvastgoedbedrijf
©Ministerie van Financiën

Daadkracht en gedrevenheid

Sinds het uitbreken van de coronacrisis is de manier waarop we met elkaar samenwerken nogal veranderd. Voor iedereen was het in beginsel zoeken naar de juiste vorm om veilig en verantwoord toch zoveel mogelijk uit te wisselen en efficiënt voortgang te boeken. Vaak online op afstand of met gebruik van beschermingsmiddelen als 1,5 meter afstand niet mogelijk is. Aanbestedingen van Rijkswaterstaat en Rijksvastgoedbedrijf liepen zoveel mogelijk door. En ook de realisatie van projecten ging waar mogelijk door. Verschillende PPS-projecten zijn tijdens de coronacrisis opgeleverd, zoals de Tweede sluis Eefde en de A9 Gaasperdammertunnel.

Ook de werkzaamheden van andere projecten gaan gestaag door. Zo nadert bij de Rechtbank Amsterdam de ingebruikname, is de voortgang van de Zeesluis IJmuiden het afgelopen jaar mooi in beeld gebracht met verschillende fotoreportages en werken Rijkswaterstaat en consortium GelreGroen door aan de voorbereidingen van project ViA15. Allemaal het resultaat van gedrevenheid, daadkracht en veerkracht waar we met z’n allen best trots op mogen zijn. Dat we ondanks de omstandigheden ons niet hebben laten ontmoedigen. En we samen de schouders er onder en de moed er in houden.

Rijkswaterstaat
©Ministerie van Financiën

Inspiratie, innovatie en vergroening

Dat een crisis tenslotte ook iets goeds op kan leveren bewijst de stikstofcrisis. Natuurlijk heeft deze crisis grote gevolgen voor de vastgoed- en bouwsector. Maar tegelijkertijd biedt deze kansen. Onder het mom van ‘never waste a good crisis’ voorspelde Frank Foreman (directeur portefeuillestrategie en -management RVB) eind 2019 in magazine KEI dat er hierdoor een enorme innovatiedrang zou ontstaan om de bouw te vergroenen. “Ik ben ervan overtuigd dat de ontwikkelingen nu snel zullen gaan. Deze stikstofcrisis geeft aan hoe belangrijk het is om duurzaamheid te stimuleren.” Innovatie, voortkomend uit de stikstofproblematiek, is een feit getuige een artikel over stikstofreductie in de laatste KEI-editie van 2020. Bij de A16 Rotterdam is de eerste volledig elektrische 25 tons graafmachine van Nederland in gebruik genomen.

De A16 is daarmee het eerste project dat gebruik maakt van de pilotregeling emissievrije bouwplaats. Minister Cora van Nieuwenhuizen juicht het initiatief van de marktpartijen toe: “De eerste klap is een daalder waard: chapeau! Mooi dat er aan de A16 op deze manier gewerkt wordt. We zullen in onze aanbestedingsprocedures meer gewicht geven aan emissieloos werken”. Aan ondernemerschap en inspirerende ideeën zal het niet liggen. Uit het via LinkedIn gepubliceerde stuk ‘Ideas: 21 ideeën voor de wereld in 2021’ blijkt ook hoe ondernemerschap, innovatiekracht en inventiviteit floreren in tijden van onzekerheid en crisis. Het geeft hoop en vertrouwen dat we ondanks (of soms dankzij) tegenslagen samen heel veel kunnen bereiken.

De eerste klap is een daalder waard.

Windmolenpark
©Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties