Nederlandse uitvoering sancties tegen Rusland en Belarus

Verschillende organisaties in Nederland werken samen om de sancties tegen Rusland en Belarus uit te voeren en te handhaven. Ook is er sinds 21 juli 2022 een meldplicht voor personen en entiteiten (organisaties) die op de sanctielijst staan.

Hoe voert Nederland de sancties uit?

Om ervoor te zorgen dat de sancties tegen Rusland en Belarus effect hebben, moet iedereen zich aan de sancties houden. Financiële instellingen bevriezen tegoeden en bedrijven en burgers kopen of leveren bepaalde goederen niet. Ook diverse overheidsinstanties werken mee aan de uitvoering van de sancties:

  • Het Bureau Toetsing Investeringen let erop dat Nederlandse ondernemingen geen rechten kunnen uitoefenen over ondernemingen uit Rusland en Belarus. Of daar uitkeringen van kunnen ontvangen.
  • De Douane houdt toezicht op de in- en uitvoer van goederen. En controleert of goederen onder de sanctiemaatregelen vallen.
  • De Inspectie Leefomgeving en Transport is toezichthouder van de sancties op het gebied van luchtvaart en maritieme zaken.
  • De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed controleert samen met de Douane de import en export van kunst- en cultuurgoederen.
  • Het Kadaster zet een aantekening bij registergoederen (zoals vastgoed) van personen en entiteiten op de sanctielijst. Daarmee is inzichtelijk bij het raadplegen van de registers welke registergoederen door de sancties bevroren zijn.
  • De Koninklijke Marechaussee voert onder verantwoordelijkheid van de minister van Justitie en Veiligheid de grenscontroles aan de buitengrenzen uit. Personen die onder de sanctiemaatregelen vallen, mogen Nederland niet in.
  • De Nederlandsche Bank en Autoriteit Financiële Markten houden toezicht op naleving van de regels voor de bedrijfsvoering van financiële instellingen, trustkantoren en cryptoaanbieders.
  • De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit behandelt aanvragen voor exportvergunningen, certificering en importinspecties.
  • Het Openbaar Ministerie zorgt voor opsporing en vervolging van overtredingen, als een burger of organisatie zich niet houdt aan de sancties. Daarvoor wordt samengewerkt met instanties zoals de politie, andere opsporingsdiensten en toezichthouders.
  • Het UWV beoordeelt aanvragen voor tewerkstellingsvergunningen voor werknemers en voor toelating van bedrijven tot de Regeling internationaal handelsverkeer. Het UWV houdt de aanvraag aan, als blijkt dat de werkgever een (Bela)Russisch bedrijf is dat op  de Europese sanctielijst staat. Of als het om een dochteronderneming van zo’n bedrijf gaat. Lees meer informatie over werkvergunning en stappenplan bij vraag Europese sanctielijst op de website van het UWV. 

Hoe zorgt Nederland dat de sancties worden nageleefd?

Om de sancties zoveel mogelijk effect te laten hebben, is het belangrijk dat alle Nederlandse organisaties en marktpartijen zich aan het uitvoeren van de sancties houden. Ook zijn personen en organisaties die op de sanctielijst staan, verplicht melding te maken van hun tegoeden die zich in de EU bevinden. Dat moet vanaf 21 juli 2022 binnen 6 weken gebeuren, óf binnen 6 weken nadat zij op de sanctielijst zijn geplaatst.

Meldplicht: meld uw tegoeden en bezittingen als u op de sanctielijst staat

Personen en organisaties op de sanctielijst zijn verplicht zich te melden als zij in EU-landen tegoeden en bezittingen hebben. Doen ze dat niet? Dan zijn zij in overtreding. Tegoeden en bezittingen in Nederland kunnen per e-mail worden gemeld:

Op verschillende manieren wordt gecontroleerd of de sancties worden nageleefd: 

  • Een datateam heeft onderzocht of er zaken zijn gemist bij het bevriezen van tegoeden. Ook gaat het team kijken of er aan gesanctioneerden verbonden personen kunnen worden gevonden.
  • Een meldplicht invoeren en toezicht op de naleving daarvan mogelijk maken op niet-financiële beroepsgroepen, zoals notarissen en makelaars. Hiervoor is aanpassing van de wet- en regelgeving nodig.
  • Een verbod om trustdiensten te verlenen aan personen en bedrijven – of een uiteindelijk belanghebbende (UBO) – in Rusland en Belarus. Zo wordt het moeilijker voor Russen en Russische bedrijven om zaken te doen en geld door te sluizen via Nederland. Hiervoor is een wetsvoorstel ingediend.
  • De benoeming van een Nationaal Coördinator Sanctienaleving en Handhaving. Die heeft onderzocht hoe de Nederlandse uitvoering van de sancties en het toezicht daarop verbeterd kan worden. In het eindrapport van de Nationaal Coördinator staan de resultaten.

Vragen en antwoorden

Vergroot afbeelding
Beeld: ©sturti via Getty Images