Wat is staatssteun?

De overheid geeft bepaalde bedrijven staatssteun. Bijvoorbeeld subsidies of goedkopere grondprijzen. Staatssteun is een overheidsmaatregel en mag geen invloed hebben op de markt. Krijgt een bedrijf staatssteun, maar de concurrenten niet? Dan kan dit leiden tot oneerlijke concurrentie. Daarom is staatssteun bijna altijd verboden.

Waarom staatssteun

Soms is staatssteun nodig. De overheid geeft het aan ondernemingen om bijvoorbeeld werkgelegenheid te behouden. Of bedrijven aan te sporen duurzame producten te maken.

Als een overheid een subsidie aan een bedrijf wil geven, moet goed worden onderzocht of het om staatssteun gaat. Is dat het geval dan moet de overheid de steunmaatregel melden bij de Europese Commissie (EC).

Wanneer wel staatssteun

Er is sprake van staatssteun in de volgende gevallen:

  • De overheid geeft geld of een ander voordeel. Bijvoorbeeld een belastingvoordeel.
  • De overheid geeft het geld of het voordeel voor economische activiteiten. Dat zijn activiteiten die commercieel zijn en die verschillende partijen aanbieden.
  • Als 1 onderneming of categorieën van ondernemingen economisch voordeel hebben van de steun. Of als bepaalde economische sectoren of geografische gebieden economisch voordeel ervan hebben. Bijvoorbeeld steun voor glastuinbouwers die andere bedrijven niet krijgen.
  • Als staatsteun mogelijk zorgt voor oneerlijke concurrentie. En mogelijk invloed heeft op de handel tussen lidstaten van de Europese Unie (EU).

Deze steunmaatregelen staan in artikel 107 van het EU-verdrag en EU-Werkingsverdrag.

Europese Commissie toetst staatssteun

Als de overheid een steunmaatregel wil doorvoeren, moet zij de staatssteun eerst melden aan de Europese Commissie. De commissie controleert of de steunmaatregel staatssteun is. Bij die toets telt vooral het effect van de maatregel op de concurrentie op de interne EU-markt.

Geen staatssteun

Soms is meteen duidelijk dat een maatregel geen staatssteun is. In dat geval hoeft de overheid de maatregel niet te melden aan de EC.

In de volgende gevallen is geen sprake van staatssteun:

  • De maatregel geldt voor alle bedrijven en sectoren. Bijvoorbeeld belastingvoordelen die elke onderneming in Nederland kan krijgen.
  • Het gaat om een lokale maatregel. Bijvoorbeeld een beperkte subsidie voor een klein zwembad waar alleen lokale bewoners gaan zwemmen.

  • Als een overheid martkconform handelt, geldt dat niet als staatssteun. De overheid stelt dan dezelfde voorwaarden als een bedrijf. Ook als een bedrijf na een openbare aanbesteding met de overheid zaken doet geldt dit niet als staatssteun. Omdat de overheid dan de marktprijs bepaalt.

Staatssteun voor Diensten van algemeen economisch belang (DAEB)

Diensten van algemeen economisch belang zijn publieke diensten die bedrijven uitvoeren in opdracht van de overheid. Bijvoorbeeld openbaar vervoer en sociale woningbouw. Voor deze diensten gelden soepelere regels voor staatssteun.

De overheid stelt bepaalde eisen aan de diensten. Bijvoorbeeld dat een dienst altijd en tegen een redelijke prijs beschikbaar is. Door deze eisen is een publieke dienst niet altijd rendabel. In dat geval mag de overheid de extra kosten compenseren die de ondernemingen moeten maken.