Hoe wordt mijn kennis van de Nederlandse taal getoetst in het voortgezet onderwijs?

Middelbare scholen toetsen of leerlingen voldoende kennis hebben van de Nederlandse taal. Dit gebeurt bij het eindexamen. Dit bestaat uit het schoolexamen en het centraal examen Nederlands.

Meerdere niveaus

Afhankelijk van de vorm van onderwijs wordt je kennis van de Nederlandse taal getoetst:

Het eindexamen

Je kennis van de Nederlandse taal wordt getoetst met het eindexamen Nederlandse taal. Dit bestaat uit het schoolexamen en het centraal examen Nederlands.

Het examenprogramma havo/vwo bevat in ieder geval de volgende onderdelen:

  • Leesvaardigheid

    Bijvoorbeeld soorten teksten benoemen, drogredenen herkennen en teksten samenvatten;
  • Mondelinge taalvaardigheid

    Informatie verzamelen, verwerken en mondeling presenteren en reageren op bijdragen van luisteraars en gespreksdeelnemers;
  • Schrijfvaardigheid

    Informatie verzamelen, verwerken en schriftelijk presenteren, en teksten herschrijven na commentaar;
  • Argumentatieve vaardigheden

    Betogen analyseren, beoordelen en zelf opzetten;
  • Literatuur

    Bijvoorbeeld boekverslagen maken en literaire tekstsoorten herkennen;
  • OriĆ«ntatie op studie en beroep

Het centraal examen havo/vwo bevat de onderdelen leesvaardigheid en argumentatieve vaardigheden. De andere onderdelen worden getoetst tijdens het schoolexamen.

Het examenprogramma vmbo bevat in ieder geval de volgende onderdelen:

  • Leervaardigheden

    Bijvoorbeeld een woordenboek gebruiken, aantekeningen maken, of een woord omschrijven.
  • Luister- en kijkvaardigheid

    Bijvoorbeeld het doel van de makers van een programma aangeven en je mening over het programma geven.
  • Spreek- en gespreksvaardigheid

    Bijvoorbeeld je taalgebruik aanpassen aan je publiek en de reactie van je publiek inschatten.
  • Leesvaardigheid

    Bijvoorbeeld het doel van de schrijver herkennen, de hoofdgedachte van de tekst aangeven en je mening geven over de tekst.
  • Schrijfvaardigheid

    Informatie verzamelen, verwerken en schriftelijk presenteren en teksten herschrijven na commentaar.
  • Fictie

    Bijvoorbeeld verschillende soorten fictiewerken (genres) herkennen en beschrijven wat de personages denken en doen.

Welke onderdelen getoetst worden tijdens het centraal examen, hangt af van je leerweg: basisberoepsgericht, kaderberoepsgericht, theoretische leerweg of gemengde leerweg. Het centraal examen bevat voor alle leerwegen de onderdelen leervaardigheden en schrijfvaardigheid. Het centraal examen voor vmbo basisberoepsgericht bevat ook nog luister- en kijkvaardigheid en leesvaardigheid. De overige onderdelen komen terug in het schoolexamen.

Hulpmiddelen bij het centraal examen

Tijdens het centraal examen mag je een paar hulpmiddelen gebruiken. Bijvoorbeeld een potlood, kladpapier en gum. Ieder schooljaar bepaalt het College voor Toetsen en Examens welke hulpmiddelen zijn toegestaan bij het centraal examen.

Oefenen met het examen Nederlands

Je leraar kan je het beste uitleggen hoe je je kunt voorbereiden op het examen Nederlands. Hij of zij kan je ook oefenstof geven, zoals een examenbundel. Als je op het vmbo basisberoepsgericht of kaderberoepsgericht zit, kun je ook oefenen op de website van DUO.

3 tijdvakken

Scholen mogen zelf bepalen wanneer ze het schoolexamen Nederlands afnemen. Het kan zijn dat je het schoolexamen moet maken in het jaar voordat je het centraal examen maakt. Maar je school kan er ook voor kiezen om het schoolexamen in het examenjaar af te nemen.

Het centraal eindexamen wordt in het examenjaar afgenomen. Hiervoor bestaan 3 tijdvakken.