Veiligheidsregio’s en crisisbeheersing

Nederland is verdeeld in 25 veiligheidsregio’s. Iedere veiligheidsregio zet zich in voor de veiligheid van de inwoners en bezoekers van dat gebied. Zo zorgt de veiligheidsregio ervoor dat er een brandweer is. Ook maakt de veiligheidsregio afspraken over de aanpak van rampen en crises.  Een goede samenwerking tussen hulpverleningsdiensten, overheden, bedrijven en burgers is daarbij belangrijk. 

Taken veiligheidsregio

De belangrijkste taken van een veiligheidsregio zijn:

  • Branden voorkomen en bestrijden
    De brandweer is onderdeel van de veiligheidsregio. Naast het bestrijden van branden adviseert de brandweer onder andere gemeenten, maar ook burgers en bedrijven over het voorkomen van branden. Ook wordt de brandweer ingezet bij ongevallen met gevaarlijke stoffen en het redden van mensen en dieren. Bijvoorbeeld als zij bekneld zijn geraakt.
  • Voorbereiden op risico’s, rampen en crises
    Bijvoorbeeld door mee te denken over de aanleg van vluchtroutes in woonwijken. En door gezamenlijke afspraken te maken over incidentenbestrijding. Zo staan hulpverleners 24 uur per dag, 7 dagen per week klaar om in actie te komen.
  • Coördinatie, beheersing en bestrijding van rampen en crises
    Mocht er iets aan de hand zijn, dan trekken brandweer, geneeskundige hulpverlening (GHOR), politie en gemeenten samen op. Samen doen ze er alles aan om zo snel mogelijk terug te keren naar de dagelijkse, normale situatie. De partijen hebben allemaal hun eigen taken en verantwoordelijkheden bij een crisis of ramp.

De taken en organisatie van een veiligheidsregio staan beschreven in de Wet veiligheidsregio’s. Ook staan hierin de verantwoordelijkheden van bijvoorbeeld de burgemeester en voorzitter van de veiligheidsregio bij een brand, ramp of crisis.

Bestuur veiligheidsregio

Het bestuur van een veiligheidsregio bestaat uit alle burgemeesters uit die veiligheidsregio. Eén van deze burgemeesters wordt bij Koninklijk Besluit benoemd tot voorzitter van de veiligheidsregio. Meestal is dit de burgemeester uit de grootste gemeente.

Het bestuur van een veiligheidsregio is verantwoordelijk voor het instellen en in stand houden van de brandweer, de GHOR, de voorbereiding op branden en het organiseren van de rampenbestrijding en crisesbeheersing.

Veiligheidsberaad

De 25 voorzitters van de veiligheidsregio’s vormen samen het Veiligheidsberaad. Het Veiligheidsberaad bespreekt landelijke vragen rondom veiligheid en houdt veiligheidsontwikkelingen in de gaten. 2 keer per jaar overlegt de minister van Justitie en Veiligheid met het gehele Veiligheidsberaad.

Verantwoordelijkheden bij branden, rampen en crises

De burgemeester is  verantwoordelijk voor een goede aanpak bij een (dreiging van een) brand, ramp of crisis in zijn gemeente. Vindt de (dreiging van een) brand, ramp of crisis plaats in meerdere gemeentes tegelijk? Dan is de voorzitter van de veiligheidsregio voor de aanpak in zijn regio verantwoordelijk.

Rampen in grensgebieden

Nederland kent 12 veiligheidsregio’s aan de landsgrens. Deze regio’s moeten hun crisisplan afstemmen met hun buurland(en). In de praktijk komt het er op neer dat deze regio’s samenwerken met partners over de grens. Het kan daardoor voorkomen dat de Nederlandse brandweer in Duitsland een brand blust en omgekeerd.

Financiering veiligheidsregio’s

De veiligheidsregio’s worden grotendeels (voor circa 85%) uit het Gemeentefonds door de gemeenten gefinancierd. De veiligheidsregio’s krijgen daarnaast geld van de Rijksoverheid om hun taken uit te voeren. In 2019 is de bijdrage van de Rijksoverheid ongeveer € 181 miljoen. Dit is zo’n 15% van het geld dat de veiligheidsregio’s ontvangen.

Overzicht veiligheidsregio’s

Toezicht op de veiligheidsregio's

De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt toezicht op de veiligheidsregio’s. Zij doet (periodiek) onderzoek naar de voorbereiding op de brandweerzorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding. Het rapport 'Staat van de Rampenbestrijding 2016' is de meest actuele rapportage hierover. De inspectie publiceert in de loop van 2019 het ‘Periodiek beeld rampenbestrijding en crisisbeheersing 2019’.