Teruggave kunst Tweede Wereldoorlog

De Rijksoverheid beheert kunst die na de Tweede Wereldoorlog terugkwam uit Duitsland en niet terugkeerde naar de eigenaren. Dit is de Nederlands Kunstbezit-collectie (NK-collectie). Eigenaren of hun erfgenamen kunnen kunst die door roof, inbeslagname of gedwongen verkoop verdween, nog steeds terugvragen.

NK-collectie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdwenen veel schilderijen, zilver en andere bijzondere voorwerpen uit Nederland. De nazi’s beroofden eigenaren, dwongen hen tot verkoop of namen kunst in beslag.

Veel kunst kwam direct na de oorlog weer terug bij de rechthebbenden. Een klein deel van de voorwerpen bleef achter bij de Nederlandse overheid: de NK-collectie. Op HerkomstGezocht.nl kunt u zoeken naar kunstvoorwerpen in de NK-collectie. Ook de rijkscollectie, waarvan de NK-collectie deel uitmaakt, kan nog geroofd bezit bevatten. Via de website zijn ongeveer 15.000 aangifteformulieren van in WO II verdwenen cultuurgoederen en bijbehorende informatie digitaal doorzoekbaar.

Onderzoek herkomst kunst musea

Al vanaf 1933 werden Joden in Duitsland en vanaf 1938 in Oostenrijk vervolgd en onderdrukt. Mogelijk is hun geroofde bezit via vele omwegen na de oorlog verworven door Nederlandse musea. Deze werken kunnen zowel in rijksbezit zijn als in bezit van anderen, bijvoorbeeld gemeenten. Op de website Musealeverwervingen.nl staat een overzicht van mogelijke roofkunst.

Beleid teruggave roofkunst

De overheid wil dat kunst die tijdens de Tweede Wereldoorlog onder dwang is afgestaan, terugkeert bij de rechtmatige eigenaren. De Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog (Restitutiecommissie) adviseert de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) over aanvragen. Het kan gaan om teruggave van kunst uit zowel de NK-collectie als de rijkscollectie. De minister beslist of een claim wordt toegekend of afgewezen.

Het teruggavebeleid van de Rijksoverheid is gebaseerd op de aanbevelingen van de Commissie Herkomst Gezocht. De aanbevelingen bestaan uit 4 delen:

De eerste en tweede reactie van de overheid op het eerste advies van de Commissie-Ekkart, staan op Overheid.nl. Dat geldt ook voor de reacties op het tweede, derde en vierde advies.

Uitvoer beleid teruggave

De volgende organisaties voeren het teruggavebeleid uit:

  • Ministerie van OCW;
  • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed;
  • Restitutiecommissie;
  • Expertisecentrum Tweede Wereldoorlog en Restitutieverzoeken.

Kunst terugvragen

Bent u eigenaar (of erfgenaam van een eigenaar) van een kunstvoorwerp dat is verdwenen tijdens de Tweede Wereldoorlog? Dan kunt u om teruggave vragen. Hoe u dat doet, leest u op de pagina Hoe krijg ik kunst terug uit de rijkscollectie, inclusief de Nederlands Kunstbezit-collectie (NK-collectie) of overige collecties?

Naoorlogse aangiftes verloren cultuurgoederen gedigitaliseerd

U kunt via de website herkomstgezocht.nl een database doorzoeken die bestaat uit de ongeveer 15.000 Nederlandse aangifteformulieren en aanwezig beeldmateriaal van vermiste cultuurgoederen die direct na de oorlog zijn ingediend.