Wanneer mag ik stemmen bij verkiezingen?

In de Kieswet staat wie mag stemmen bij verkiezingen. Dit heet actief kiesrecht. Stemmen is niet verplicht. Bent u uitgesloten van het kiesrecht, dan mag u niet stemmen. Dit geldt voor alle verkiezingen.

Tweede Kamerverkiezingen

U mag stemmen bij een Tweede Kamerverkiezing onder de volgende voorwaarden:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing.

Dit geldt ook als u inwoner bent van Bonaire, Sint Eustatius of Saba.

Heeft u de Nederlandse nationaliteit, bent u 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing en verblijft u in het buitenland tijdens de Tweede Kamerverkiezing? Dan kunt u stemmen vanuit het buitenland.

Eerste Kamerverkiezingen

De leden van Provinciale Staten kiezen de leden van de Eerste Kamer. U kunt de leden van de Eerste Kamer dus niet direct kiezen. U doet dit wel indirect, doordat u de leden van Provinciale Staten kiest bij de Provinciale Statenverkiezingen.

Provinciale Statenverkiezingen

U mag stemmen voor de Provinciale-Statenverkiezingen onder de volgende voorwaarden:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing en;
  • u woont in de provincie waarvoor de verkiezing plaatsvindt.

Waterschapsverkiezingen

U mag stemmen voor het algemeen bestuur van de waterschappen onder de volgende voorwaarden:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit of de nationaliteit van een ander land van de Europese Unie (EU). Of u heeft een geldige verblijfsvergunning en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing en;
  • u woont in het waterschap waarvoor de verkiezing plaatsvindt.

Gemeenteraadsverkiezingen

U mag stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen als u aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit of de nationaliteit van een ander land  van de EU. Of u heeft een geldige verblijfsvergunning en verblijft  minimaal 5 jaar legaal in Nederland en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing en;
  • u woont in een Nederlandse gemeente.

Eilandraadsverkiezingen

U mag stemmen voor de eilandsraad van Bonaire, Sint Eustatius of Saba onder de volgende voorwaarden:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit. Of u heeft een geldige verblijfsvergunning en verblijft minimaal 5 jaar legaal in Nederland en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing en;
  • u woont in Bonaire, Sint Eustatius of Saba.

Verkiezingen Europees Parlement

U mag stemmen voor de leden van het Europees Parlement als u aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • u heeft de Nederlandse nationaliteit of de nationaliteit van een ander land van de Europese Unie (EU) en;
  • u bent 18 jaar of ouder op de dag van de verkiezing.

Dit geldt ook als u inwoner bent van Bonaire, Sint Eustatius of Saba.

Nederlandse nationaliteit, verblijf niet in EU-land

Heeft u de Nederlandse nationaliteit en verblijft u tijdens de verkiezing voor het Europees Parlement in een land dat geen lid is van de EU? Dan kunt u stemmen vanuit het buitenland.

Nederlandse nationaliteit, verblijf in EU-land

Heeft u de Nederlandse nationaliteit en verblijft u tijdens de verkiezing voor het Europees Parlement niet in Nederland, maar wel in een land dat lid is van de EU? Dan kunt u op 2 manieren stemmen:

  • u kunt stemmen in de lidstaat waar u woont (dit kan alleen als u zich in dat land bij de lokale autoriteiten heeft geregistreerd om te stemmen voor de Europees Parlementsverkiezing) of;
  • u kunt stemmen vanuit het buitenland.

Meer informatie over stemmen voor het Europees Parlement als Nederlander vanuit een ander EU-land

Nationaliteit van andere EU-lidstaat, verblijf in Nederland

Kijk of u mag stemmen voor het Europees Parlemen als u in Nederland woont, maar de nationaliteit van een ander EU-land heeft

Kiesrecht mensen met verstandelijke of lichamelijke beperking

Ook personen van 18 jaar of ouder met een verstandelijke beperking hebben kiesrecht. Het stemrecht is wel een individueel recht. Dat betekent dat zij zelfstandig hun stem moeten kunnen uitbrengen. Anderen mogen hen niet beïnvloeden. Kiezers met een geestelijke beperking mogen daarom geen hulp krijgen in het stemhokje. Zij mogen wel uitleg buiten het stemhokje krijgen. Maar de kiezer moet in het stemhokje zijn stem alleen uitbrengen.

Alleen kiezers met een lichamelijke beperking mogen in het stemhokje hulp krijgen. Bijvoorbeeld blinden en slechtzienden of mensen met Parkinson. Voor meer informatie, zie Wat is er geregeld voor kiezers met een beperking? 

Uitgesloten van kiesrecht

Een rechter kan bij bepaalde misdaden een gevangene uitsluiten van het kiesrecht. Dit is een bijzondere maatregel bij de opgelegde straf. In de praktijk wordt deze maatregel niet vaak opgelegd. Mensen die zijn uitgesloten van het kiesrecht krijgen bij een verkiezing geen stempas van hun gemeente.

Gevangenen of mensen in een huis van bewaring zijn dus niet automatisch uitgesloten van het stemrecht. Zij kunnen alleen meestal niet zelf naar een stemlokaal, tenzij ze daar apart verlof voor krijgen. Daarom kunnen zij alleen hun stem uitbrengen door iemand anders voor hen te laten stemmen (volmacht). Dit staat in de Kieswet.