Wat is er geregeld voor kiezers met een beperking?

Alle stembureaus moeten toegankelijk zijn voor kiezers met een beperking. In sommige gevallen mag een kiezer met een beperking geholpen worden bij het uitbrengen van de stem.

Toegankelijkheid stemlokalen

Vanaf 1 januari 2019 moeten alle stemlokalen toegankelijk zijn. Dit betekent onder meer dat de stemlokalen voor bijvoorbeeld kiezers in een rolstoel goed bereikbaar zijn en dat deze kiezers in deze stemlokalen zelfstandig kunnen stemmen. Mobiele stembureaus hoeven niet aan de toegankelijkheidscriteria te voldoen. Voor de stembureaus op de stations geldt dat het niet verplicht is om te voorzien in een parkeerplaats in de buurt. Als niet alle stemlokalen in uw gemeente toegankelijk gemaakt kunnen worden, dan moet het college van Burgemeester en Wethouders de gemeenteraad daarover informeren. 

Kiezers met een lichamelijke beperking

Kiezers die vanwege hun lichamelijke gesteldheid niet zelf kunnen stemmen, mogen worden geholpen. Denk bijvoorbeeld aan blinde kiezers, slechtziende kiezers die zo slecht zien dat zij geen leesloep kunnen gebruiken of mensen met Parkinson. Deze kiezers mogen worden geholpen door een medewerker van het stembureau, of door iemand naar eigen keuze.

In veel stemlokalen zijn leesloeps aanwezig, die het stembiljet kunnen vergroten. Ook is hiervoor de verlichting aangepast door extra lampen aan te brengen, of door de leesloep te voorzien van een lamp. Enkele gemeenten hebben een speciale mal met audio-ondersteuning beschikbaar gesteld voor kiezers met een visuele beperking.

Analfabeten en kiezers die de Nederlandse taal niet machtig zijn

Kiezers die analfabeet zijn en kiezers die de Nederlandse taal niet (goed) beheersen, mogen niet worden geholpen bij het uitbrengen van hun stem. Zij mogen buiten het stemhokje wel uitleg krijgen hoe het stembiljet werkt

Kiezers met een (licht) verstandelijke beperking

Kiezers met een (licht) verstandelijke beperking mogen niet worden geholpen in het stemhokje. Wel kunnen zij buiten het stemhokje uitleg krijgen over hoe het stembiljet werkt. Veel gemeenten en organisaties voor maatschappelijk werk organiseren voor de verkiezingen trainingen en workshops over het stemmen. Daarnaast kunnen kiezers met een verstandelijke beperking uitleg krijgen en oefenen op de website hoewerktstemmen.nl.

Stemmen onder curatele gestelde kiezers

Kiezers met een wettelijke vertegenwoordiger (een mentor, bewindvoerder of curator) mogen zelf stemmen. Het kiesrecht is een persoonlijk recht dat alleen aan de kiezer toekomt. 
Alleen de kiezer zelf mag, ook als hij onder curatele staat, een volmacht ondertekenen om iemand anders te laten stemmen. Het initiatief daartoe moet van de kiezer zelf komen.

Niet in staat om te tekenen

Kiezers die niet in staat zijn tot het plaatsen van een handtekening kunnen door middel van zowel een schriftelijke als een onderhandse volmacht hun stem uitbrengen. Op het identiteitsdocument staat dan de opmerking “niet in staat tot tekenen”. 

De schriftelijke of onderhandse volmacht is door deze kiezers niet ondertekend. De gemeente of het stembureau controleert in deze gevallen of de opmerking ‘’niet in staat tot tekenen’’ ook in het identiteitsdocument staat. Als dit niet het geval is, kan de volmachtstem niet worden uitgebracht.