Stimulering van wetenschap

Jaarlijks stelt de overheid ruim € 4,5 miljard beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek.

Financiële ondersteuning voor wetenschappers

De ruim € 4,5 miljard van het Rijk bestaat uit vaste bijdragen en subsidies voor onder meer:

  • onderzoek bij universiteiten en onderzoeksinstituten;
  • internationale organisaties zoals CERN en ESA;
  • onderzoek op bepaalde terreinen, zoals het onderzoek van academische ziekenhuizen naar de oorzaken van erfelijke darmkanker;
  • programma’s om individuele wetenschappers te stimuleren of te belonen, zoals de Spinozapremie en de Vernieuwingsimpuls;
  • grootschalige onderzoeksfaciliteiten en ICT-infrastructuur.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) verdeelt een deel van het geld (de tweede geldstroom). 

Fundamenteel onderzoek

Fundamenteel onderzoek is onderzoek naar de oorsprong en de werking van alles om ons heen. De komende jaren zullen bijvoorbeeld hersenonderzoek, robotica en sociaal-wetenschappelijk onderzoek verder tot ontwikkeling komen. Deze ontwikkelingen veranderen onze samenleving op onvoorspelbare en onvoorstelbare manier.

Wetenschappers mogen zelf beslissen aan welke onderzoeken ze geld besteden. En hoe ze onderzoeken inrichten. Het Rijk stimuleert wel competitie en samenwerking tussen onderzoekers.

Het kabinet trekt sinds 2014 extra geld uit voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek: oplopend tot € 75 miljoen in 2017. Daarna loopt het bedrag op tot € 150 miljoen structureel.

Onderzoek in topsectoren

Overheid, bedrijfsleven en universiteiten werken in de topsectoren samen. Zij ontwikkelen producten en diensten die ondernemingen op de markt kunnen brengen. NWO zet € 275 miljoen per jaar in voor dit soort onderzoek. Topsectoren richten zich meer en meer op maatschappelijke uitdagingen.

Andere vormen van bekostiging van onderzoek en ontwikkeling

Naast de ruim €4,5 miljard van de overheid krijgt de wetenschap nog ongeveer €7 miljard:

  • van bedrijven en overheidsinstellingen die opdrachten geven om gericht onderzoek te doen;
  • van stichtingen die met collectes geld inzamelen voor onderzoek naar bepaalde aandoeningen (zoals kanker en hart- en vaatziekten);
  • uit het buitenland (bijvoorbeeld via Europese fondsen en het financieringsprogramma Horizon 2020);
  • van particulieren (giften, schenkingen en legaten voor wetenschappelijk onderzoek).

Weekend van de wetenschap

Ieder jaar in het eerste weekend van oktober vindt het Weekend van de wetenschap plaats. Tijdens dit weekend zetten wetenschapscentra, bedrijven, wetenschappelijke instituten, musea en universiteiten hun deuren open voor het publiek. Mensen kunnen dan bijvoorbeeld een kijkje nemen in laboratoria die normaal niet open zijn voor bezoekers. Het Nemo Sciencemuseum organiseert het weekend. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) geeft daarvoor subsidie.

Nieuwe visie op wetenschap

In Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst beschrijft het kabinet de ambities voor 2025. En welke maatregelen nodig zijn om deze ambities waar te maken. De wetenschapsagenda is een uitwerking van de wetenschapsvisie. De wetenschapsagenda werd in november 2015 gepresenteerd.