Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 6 juni 2025
Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Schoof na afloop van de ministerraad op 6 juni 2025. Bekijk de hele persconferentie via YouTube.
Val van kabinet
Goedemiddag. Vandaag hebben wij onze eerste ministerraad gehad met bewindspersonen van VVD, NSC en BBB. We hebben kort stilgestaan bij de politieke gebeurtenissen van afgelopen week. Het is natuurlijk niet niks als een partij uit de coalitie stapt en haar bewindspersonen terugtrekt uit het kabinet. We hebben allemaal het volste besef dat deze situatie het nodige van ons vraagt, zoals we woensdag ook besproken hebben met de Tweede Kamer.
Een eerste besluit dat ik in dat kader wil uitlichten, kwam ook naar voren in dat debat. Namelijk de breed gedeelde wens om zo spoedig mogelijk nieuwe verkiezingen te houden. Minister Uitermark heeft daar uitvoerig over gesproken met de Kiesraad en gemeenten. En op haar voorstel en conform het advies van de Kiesraad heeft de ministerraad besloten dat deze zullen plaatsvinden op woensdag 29 oktober. Dat geeft alle politieke partijen voldoende tijd om zich voor te bereiden en biedt gemeenten en de Kiesraad de ruimte om dit belangrijke democratische moment zorgvuldig te organiseren. Noteer deze datum, zeg ik tegen iedereen, in uw agenda en laat uw stem gelden.
Nationaal Programma Armoede en Schulden
Verder heeft de ministerraad vandaag ingestemd met het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Van de mensen met een inkomen op of onder de armoedegrens hebben er relatief veel een baan. Zij weten vaak de weg naar hulp niet te vinden. Dit programma ondersteunt deze groep en richt zich naast werkenden specifiek op kinderen en jongeren die te maken krijgen met geldzorgen. De nadruk ligt hierbij op het voorkomen van armoede en schulden en op het aanpakken van de oorzaken.
Oefeningen Defensie
Ook hebben we vandaag besloten dat de Wet op defensiegereedheid in internetconsultatie zal gaan. Want we moeten ervoor zorgen dat onze militairen zo veel mogelijk kunnen oefenen op eigen grondgebied. We zien echter dat regelgeving de krijgsmacht belemmert. Met de Wet op defensiegereedheid, die nu in consultatie gaat, willen we complexe procedures vereenvoudigen en versnellen zodat militairen meer oefenmogelijkheden krijgen met diverse soorten wapens, waaronder drones, op onder meer legerbases en schietterreinen. Want door op realistische wijze te oefenen, zorgen we ervoor dat onze militairen goed voorbereid zijn en paraat staan voor een mogelijk conflict.
NAVO-top
Verder staan we kort voor de NAVO-top, waar we belangrijke besluiten willen nemen om onze collectieve afschrikking en weerbaarheid tegen de Russische dreiging op te voeren. Komende dinsdag ga ik daarover ook in gesprek met de Duitse bondskanselier Merz, die ik zal bezoeken in Berlijn. En ook in het kabinet gaan de voorbereidingen op die top in vol tempo door, daar hoort u de komende weken meer over.
Vrijgevallen portefeuilles
Tot slot: we hebben natuurlijk te maken met negen vrijgevallen portefeuilles, die wij opnieuw moeten beleggen. En hoewel wij niet vies zijn van stevig doorwerken, zijn de werkzaamheden bij elkaar te groot om alleen aan zittende bewindspersonen over te dragen. Samen met de drie vicepremiers en de drie fractievoorzitters zoek ik naar een oplossing die iedereen kan dragen en die recht doet aan de verhoudingen in het kabinet. Die gesprekken lopen nog en we hopen die op korte termijn af te ronden zodat we ons op volle sterkte kunnen blijven inzetten en kunnen doen wat nodig is voor Nederland.
WESTER
Meneer Schoof, u probeert de gesprekken over de invulling van de vacatures in het kabinet op korte termijn af te ronden. Wat is korte termijn?
SCHOOF
Ik ga uit van enkele dagen.
WESTER
Enkele dagen, niet vandaag?
SCHOOF
Als ik dan enkele dagen zeg, dan ga ik me niet beschuldigen aan het managen van tegenvallende verwachtingen.
Val van kabinet (2)
WESTER
Wanneer had u deze week het gevoel van: oh oh, dit gaat verkeerd?
SCHOOF
Nou dat ging overigens over het vallen van het kabinet. Dat kreeg ik in de loop van het weekend.
WESTER
In de loop van het weekend al? Toen waren de voortekenen al niet best?
SCHOOF
Nou ik zag zeg maar een verharding van standpunten waarop ik zeg maar enige zorg kreeg, ja.
WESTER
En heeft u nog het allemaal geprobeerd om de boel toch bij elkaar te houden met tal van telefoontjes?
SCHOOF
Ik heb met bijna iedereen, nee, ik heb met iedereen contact gehad op verschillende manieren om inderdaad te proberen de val van het kabinet te voorkomen. Maar dat bleek uiteindelijk dinsdagochtend niet haalbaar.
WESTER
Nou als u achteraf nu terugkijkt, denkt u dan niet: ik wist waar ik aan begonnen ben, maar dat het zo zou aflopen?
SCHOOF
Kijk, ik wist waar ik aan begon. Velen hadden verwacht dat we de Voorjaarsnota niet zouden overleven. Dat waren ongeveer de laatste weddenschappen dacht ik, die u met u allen had afgesloten. Ik heb mij zeer goed afgevraagd of ik dit wou doen. Ik heb mijn leven lang aan de publieke zaak gewijd en heb wel overwogen uiteindelijk een besluit genomen toen het beroep op mij werd gedaan en mij gevraagd is premier van dit kabinet te worden namens de vier partijen, om daarop in te stappen in het volle besef dat het niet een eenvoudig klus zou zijn. Maar ook dat die verantwoordelijkheid mij paste om te kijken wat we met elkaar zouden kunnen en eigenlijk moeten doen voor Nederland.
WESTER
Nu was het eigenlijk Geert Wilders die u hier op deze plek heeft neergezet. Doet het dan niet ongelooflijk veel pijn dat u nu vandaag laat weten: de man Schoof was eigenlijk ongeschikt?
SCHOOF
Nou, de heer Wilders heeft mij gevraagd namens de vier partijen. Dus dat is denk ik een belangrijk, maar dat is toch niet een onbelangrijk detail, dat hij mij gevraagd heeft namens de vier partijen. En ik heb altijd gedurende de missionaire periode gezegd dat ik niet reageer op tweets. En die traditie wou ik ook demissionair maar gewoon volhouden.
WESTER
Nee, maar ik wil hem even uit de tweet trekken, want het gaat me niet om die tweet.
SCHOOF
Dat zal niet meevallen, kan ik u zeggen.
WESTER
Ja, nee, dat gaan we toch proberen. Gewoon het gevoel wat blijkbaar geuit wordt, of dat nou in een interview is of elders, dat maakt allemaal niet zoveel uit, dat iemand dan zegt: eigenlijk was hij ongeschikt?
SCHOOF
Nou, ik heb geconstateerd dat hij dit in het openbare debat niet heeft gedaan. En voor het overige wil ik niet reageren op de tweets van welke voorzitter dan ook. En hou ik die lijn gewoon consequent vast.
WESTER
Hij heeft nooit tegen u zelf gezegd van: eigenlijk bent u niet geschikt?
SCHOOF
Ja, ik begrijp dat u nu enorm, zeg maar steeds, de druk een klein beetje opvoert. Maar ik heb gezegd wat ik heb gezegd. Ik reageer niet op tweets.
BREEDVELD (NOS)
Op welke manier is het besluit van de PVV van Geert Wilders bij u terechtgekomen en wanneer vooral?
SCHOOF
Hij heeft mij meteen na het besluit daarover gebeld.
BREEDVELD
Ja, want er was ook wat ongenoegen over het feit dat het eerst op Twitter verscheen en vervolgens pas bij de politiek relevante mensen belandde.
SCHOOF
Ik geloof dat er een seconde of tien, dertig tussen zaten. Iets in die orde van grootte. Maar ik heb geconstateerd dat hij mij meteen gebeld heeft.
BREEDVELD
Ja, maar u had het eerst gelezen op...
SCHOOF
Nee, ik heb ook niet de gewoonte om elke keer, zeg maar op mijn telefoon, naar tweets te kijken van wie dan ook. Dus ik had de tweet niet gezien. Dus op het moment dat ik een telefoontje kreeg, was dat voor mij, zeg maar, buitengewoon adequaat.
BREEDVELD
Ja, een besluit wat u onnodig en onverantwoordelijk vindt, heeft in het Kamerdebat ook gezegd, en u verbindt daar ook meteen de conclusie aan: ik wil wel zorgen in deze demissionaire periode, dat gebeurt wat gebeuren moet. Onder andere veiligheid. Ziet u dat ook gebeuren?
SCHOOF
Nou, ik heb in het Kamerdebat afgelopen woensdag, de dagen gaan snel, zeker in zo'n hectische week. Afgelopen woensdag heb ik een vrij ruime, hoe zeg ik dat netjes, heb ik wel gevoeld dat veel partijen vinden dat dit kabinet ook echt aan de slag moet blijven, maar natuurlijk binnen de marges die de Kamer ons geeft. Dat is, zeg maar, de essentie van een demissionair kabinet. Je kan zo ver gaan als de Kamer zegt dat je mag gaan. Er is ook een motie ingediend, die door een aantal partijen is ondersteund. Daar moet nog over gestemd worden, dus die zal ook in belangrijke mate bepalen welke ruimte wij krijgen. En laat ik ook niet onderstrepen, het klinkt misschien ook wel als een formaliteit, ik geloof dat ik dat ook in het debat heb gezegd, dat de Koning bij de ontslagaanvraag en het ter beschikking stellen van de portefeuilles ook heb gezegd al datgene te doen wat nodig is voor het Koninkrijk. En ook die neem ik serieus. Want we moeten wel in beweging blijven.
BREEDVELD
Ja, defensie, veiligheid heeft u zelf genoemd, de economie, ook belangrijk, maar we zien nu ook stemmen opgaan bij ministers om te zeggen: we moeten ook iets doen aan bestaanszekerheid. Ziet u dat ook als een opdracht?
SCHOOF
Nou, ik heb onder andere ook genoemd in mijn statement in de Kamer de portemonnee van de mensen. Ik heb ook stikstof genoemd, ik heb ook wonen genoemd, ik heb ook perspectief voor de boeren genoemd. Dus ik denk dat we wat mij betreft willen wij, en natuurlijk nogmaals in de politieke constellatie die in de Kamer niet kan rekenen automatisch op een coalitie die je steunt, want een van de partijen heeft zich immers uit het kabinet teruggetrokken, maar toch kijken hoe wij zo ver mogelijk kunnen komen. Maar nogmaals, de ruimte daarvan wordt bepaald door de Kamer. Maar mijn inzet zou zijn om te kijken hoe we zoveel mogelijk in beweging kunnen blijven.
BREEDVELD
Ja, want bijvoorbeeld sociale huurders hebben een dubbele tegenslag te horen gekregen deze week. De huurbevriezing gaat niet door en de verhoging van de huurtoeslag gaat daarmee ook niet door. Is dat iets waarvan u zegt: dat wil ik repareren en zo ja, wanneer?
SCHOOF
Nou, de huurbevriezing is inderdaad op dinsdag ingetrokken. Daarmee is dekking ontvallen voor de zogeheten boodschappenbonus en dat betekent dat we bij de besluitvorming, het normale traject van de besluitvorming in augustus, kijken naar de inkomensplaatjes.
BREEDVELD
Ja, dat klinkt heel algemeen, maar dit kabinet had zich wel heel duidelijk ten doel gesteld om juist voor de zwaksten iets te doen en dit was dan de gekozen oplossing. Dat werkt dus niet. Bent u dan van plan iets anders te doen?
SCHOOF
Nou, daar praten we dus over in augustus. Kijk, de bevriezingen had uiteindelijk ongewenste effecten, met name ook voor de woningbouwcoöperaties en ook voor de potentiële bouw van woningen, wat ook een belangrijk uitgangspunt van dit kabinet is. De consequentie daarvan is dat de dekking voor de zogeheten boodschappenbonus is komen te vervallen. Dat betekent dat we bij de normale besluitvorming in augustus moeten kijken hoe wij met de inkomens van mensen en de invloed die wij erop kunnen uitoefenen als kabinet, door middel van belasting of toeslagen, hoe we daarmee omgaan.
BREEDVELD
Ja, dat ging om ongeveer een miljard. Minister Heinen heeft vandaag al gezegd: dat wordt heel moeilijk om ergens in de begroting nog zoveel geld te vinden. Is het daarmee van de baan dat mensen echt iets substantieels tegemoet kunnen zien?
SCHOOF
Nou, ik zei al: we gaan er in augustus met elkaar over spreken, maar de huurbevriezing is van de baan en daarmee zijn de middelen voor de toeslag, want dat was de techniek langs waar het ging gebeuren, die zijn daarvoor niet meer beschikbaar. En we kijken op een normale besluitvorming op het moment wat we kunnen doen.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Meneer Schoof, heeft u spijt van het feit dat u premier bent geworden?
SCHOOF
Nee.
DE WINTHER
Geen seconde?
SCHOOF
Nee. Het is zeg maar een ambt, zou je bijna moeten zeggen, wat is een verantwoordelijkheid en wat zeg maar mijn achtergrond voor de publieke zaak om iets te doen voor Nederland, hoe vaag dat ook misschien klinkt, maar met het programma wat we hadden ten aanzien van de woningbouw, ten aanzien van de grip op migratie, ten aanzien van de bestaanszekerheid, ten aanzien van wonen, heb ik dat de afgelopen elf maanden als een buitengewoon belangrijk zeg maar ambt gevonden. En dat drijft mij ook nu om te kijken hoe we in het demissionair kabinet nog zoveel mogelijk stappen kunnen zetten binnen de ruimte die de Kamer ons geeft.
DE WINTHER
Wat heeft u bereikt?
SCHOOF
Nou, ik denk dat we een aantal zaken in beweging hebben gezet, waarvan ik hoop dat we die ook de komende periode door kunnen zetten.
DE WINTHER
Zoals?
SCHOOF
Nou, zoals bijvoorbeeld de migratiewetten die zijn ingediend. En ik hoop dat die migratiewetten ook in de Kamer nog behandeld worden en uiteindelijk ook door de Tweede en Eerste Kamer kunnen worden aangenomen. Dat zou toch, denk ik, belangrijk zijn voor het hele migratiedomein. Ik denk dat we op het gebied van wonen met een aantal hiccups maar toch een belangrijke stap kunnen gaan zetten om te kijken hoe we daarmee aan de slag kunnen. Dat we op het gebied van stikstof met het startpakket wat we hebben geleverd echt een eerste stap hebben gezet waar ik ook hoop dat we daar de komende periode mee door kunnen. Ik denk dat we, als het gaat over defensie, daar moeten we ook nog een paar besluiten over nemen, ook in relatie tot de NAVO-top, dat we met elkaar, ook ten aanzien van de weerbaarheid van Nederland en met name de defensie van Nederland, ook belangrijke stappen hebben gezet. En ik wil er niet euforisch over doen, maar ik denk wel dat we een aantal stappen hebben gezet en ik hoop dat we ook nog een aantal stappen kunnen blijven zetten. Maar nogmaals, in de volle wetenschap dat die ruimte wordt bepaald door de Tweede Kamer en niet door het kabinet.
DE WINTHER
U heeft een paar nachtjes kunnen slapen over wat er eigenlijk allemaal gebeurd is op dinsdag. Als u nou terugkijkt op uw elf maanden, waar is het volgens u nou misgegaan met dit avontuur?
SCHOOF
Nou, ik constateer in ieder geval dat een van de vier partijen afgelopen dinsdagochtend er is uitgestapt, omdat men vond dat we op het onderwerp migratie onvoldoende stappen hebben gezet.
DE WINTHER
Maar is dat de reden? Want degene die u nu aanhaalt, die zei zelf dat ook het hele traject daarnaartoe, en we hebben er vaak hier ook met u over van gedachten gewisseld, misschien ook wel enige aanleiding geven om het misschien wat breder te trekken dan alleen het feit dat het tienpuntenplan ten tonele verscheen.
SCHOOF
Nou, ik kan moeilijk in het hoofd van de fractievoorzitter van de PVV kruipen, maar ik heb in ieder geval geconstateerd dat het tienpuntenplan voor hem, dat dat niet door de overige coalitiepartijen en de fractievoorzitters werd omarmd, dat dat voor hem uiteindelijk het beslissende moment was waarop u zei: zo wil ik dan niet verder.
DE WINTHER
Nee, dat snap ik, maar het gaat me niet zozeer over wat hij in zijn hoofd heeft, maar meer over de manier waarop dit hele bouwwerk was opgetuigd. Met een premier die geen politicus was, gevraagd is om namens hen de ministerraad voor te zitten met bewindspersonen die heel erg afhankelijk waren van wat coalitieleiders met elkaar aan het besluiten waren. Dan heb ik het nog niet over het onderlinge geruzie dat we natuurlijk aan ons voorbij hebben zien trekken. Dus ik vroeg me af: is het allemaal terug te leiden op het feit: iemand is ontevreden over het migratiebeleid of is dit eigenlijk van meet af aan, misschien het debat van de regeringsverklaring, toen ging het eigenlijk al mis… Heeft dit eigenlijk ooit gewerkt, dit hele construct?
SCHOOF
Het is misschien, wat is het, 72 uur nu inmiddels. Misschien dat ik een rekenfout maak, moet ik er nog 24 bij tellen, misschien te vroeg om al over de volledige 11 maanden te oordelen. Maar ik denk dat er, zeker in het kabinet, we met elkaar echt serieus aan het werk zijn geweest, kijken wat we konden bereiken, kijken hoe we door konden, op basis van, natuurlijk het hoofdlijnakkoord, dat was voor iedereen ook de reden om erop in te stappen. Op basis van het hoofdlijnakkoord hebben we ook een regeerprogramma geschreven. Het regeerprogramma is ook de leidraad waarop we ook willen functioneren. Daar hebben we ons ook met elkaar aan gehouden. Ja, als er dan toch een politieke druk ontstaat en een wens ontstaat om meer te doen dan dat, dan is het in eerste instantie echt aan de vier fractievoorzitters om daar met elkaar een oordeel over te hebben. En dat hebben ze afgelopen vrijdag, althans afgelopen dinsdag, een van de vier, daar een conclusie uit getrokken. En dan vind ik het heel erg moeilijk om dan hier te plekken en te zeggen van, daarom zei ik ook: kan niet in het hoofd van de heer Wilders kijken of dat nou een lange opbouw was, of dat het een momentum was… En u weet allemaal, we hebben regelmatig met de vier fractievoorzitters een momentum meegemaakt dat het ingewikkeld was, zijn daar toch elke keer in mijn beleving, ook in het kabinet, steeds weer uitgekomen. En deze keer niet.
DE WINTHER
Is er met Wilders te regeren?
SCHOOF
Ik heb geconstateerd dat dat elf maanden goed te doen was.
DE WINTHER
Elf maanden. Oké. Tot slot dan: u heeft toen u aantrad gezegd dat u toch ook intensieve gesprekken met het thuisfront heeft gehad, of u aan deze klus zou beginnen. Hoe luidde het oordeel dinsdag?
SCHOOF
Ze waren teleurgesteld en vinden het dan ook buitengewoon vervelend, vooral voor hun partner, respectievelijk voor hun vader. Dat is natuurlijk de primaire emotie. En daar zit geen politiek oordeel bij. En verder wensen ze mij vooral ook heel veel sterkte voor, ongetwijfeld nog, de vele maanden die gaan volgen. Want met 29 oktober de verkiezingen en daarna de formatieperiode, is er nog echt veel werk te doen. Ook voor mij en ook voor het kabinet, het demissionaire kabinet.
DE WINTHER
Dank u wel.
VAN BEURDEN (SBS)
Het hoofdlijnenakkoord luidde hoop, lef en trots. Bent u de afgelopen tijd altijd trots geweest op dit kabinet?
SCHOOF
Ik ben trots op de bewindslieden die de afgelopen elf maanden zeg maar echt hard hebben gewerkt om vanuit het hoofdlijnakkoord en met het regeerprogramma in de hand hun werk te doen.
VAN BEURDEN
Moet ik dat dan lezen als een ja of een nee? Hoe moet ik dit zien? Bent u altijd trots geweest?
SCHOOF
Ik ben trots geweest op de bewindslieden van dit kabinet en dat is wat ik op uw vraag antwoord.
VAN BEURDEN
Begrijpt u dat misschien heel veel mensen thuis dat toch ook een beetje een gek antwoord vinden met wat er allemaal gebeurd is de afgelopen elf maanden?
SCHOOF
Ja, maar ik denk dat het kabinet zich ook intensief heeft beziggehouden met die maatschappelijke vragen waar we voor stonden, geprobeerd hebben daar ook echt oplossingen voor te vinden. Daar ook vele debatten over in de Kamer hebben gevoerd. Individuele ministers, staatssecretarissen, soms met het hele kabinet, soms met een aantal ministers, soms ikzelf over onderwerpen die ons respectievelijk allemaal aangaat. En dat het dan uiteindelijk niet lukt, dat is buitengewoon spijtig. Dat het ook zo snel valt, en daarmee heb ik ook gezegd: ontijdig en onverantwoord, daar zit natuurlijk ook een waardeoordeel in. En dat betreur ik echt. En dan snap ik dus ook dat mensen in het land denken: waarom moet dit nou?
VAN BEURDEN Maar als u terugkijkt op deze periode, kijkt u dan trots terug?
SCHOOF
Ik kan natuurlijk alleen maar trots terugkijken op wat we met elkaar hebben gedaan. En ik had graag, vooral de komende periode, daar nog een veel langere periode aan toegevoegd dan de periode die mij, en het kabinet nu demissionair, al dan niet gegund is.
VAN BEURDEN
U gaat de komende tijd nog even door met drie van de partijen. Even terugblikkend op de samenwerking met de PVV, hoe was die? Hoe zou u die omschrijven?
SCHOOF
Oh, in het kabinet prima.
VAN BEURDEN
In het kabinet?
SCHOOF
Ja, want daar ga ik over.
VAN BEURDEN
U werkt toch ook samen met de fractievoorzitters?
SCHOOF
Jawel, maar ik ben als premier vooral primair verantwoordelijk voor datgene wat er in het kabinet gebeurt en hoe wij in het kabinet proberen ons regeerprogramma uit te voeren, wat gebaseerd was op het hoofdlijnenakkoord.
VAN BEURDEN
Bent u als premier niet ook verantwoordelijk voor juist de goede samenwerking met de fractievoorzitters?
SCHOOF
De samenwerking tussen de fractievoorzitters is vooral de verantwoordelijkheid van de fractievoorzitters zelf. En daar waar nodig, heb ik mijn verantwoordelijkheid genomen ook naar de fractievoorzitters. Net zo goed als de afgelopen dagen ik met hun contact heb gehad in de aanloop naar dat moment van dinsdagochtend waarop het uiteindelijk brak.
VAN BEURDEN
Klopt het beeld dat in de laatste dagen er geen contact meer mogelijk was tussen u en Geert Wilders?
SCHOOF
Ik heb via de telefoon nog appcontact met de heer Wilders gehad.
VAN BEURDEN
Maar u heeft hem ook geprobeerd te bellen, als het goed is, toch?
SCHOOF
Natuurlijk probeer je mensen te bellen, maar ik ga er allemaal niet te diep op in. Ik heb appcontact met de heer Wilders gehad.
VAN BEURDEN
Dus u werd niet opgenomen?
SCHOOF
En we hebben elkaar dinsdagochtend telefonisch gesproken om, wat zal het zijn, kwart over negen.
VAN BEURDEN
Voor dat laatste telefoontje dan, wanneer is er daarvoor voor het laatste telefonisch contact tussen u beiden geweest?
SCHOOF
Daar ga ik niet op in.
VAN BEURDEN
Gaat het over dagen, gaat het over weken?
SCHOOF
Ga ik niet op in.
VAN BEURDEN
Waarom niet?
SCHOOF
Omdat we op verschillende manieren contact hebben, dus daarom ga ik er niet op in.
VAN BEURDEN
Goed, dan misschien tot slot nog even. Er komt ook eerder een einde aan uw premierschap. Gaat u iets missen?
SCHOOF
Laat ik zeggen: één, er komt nu nog geen einde aan mijn premierschap, want ik ga demissionair verder. En dat zou nog best wel als, als je oktober, 29 oktober neemt en de maanden daarna die normaal gesproken voor informatie nodig zijn, dus dat moet best wel een periode. En daar richt ik mij nu op, daar laat ik me ook voor op en wil ik echt met energie ook deze maanden gewoon door om te kijken hoe we met het kabinet een aantal van de uitgangspunten die ook in het hoofdlijnenakkoord in het regeerprogramma stonden, om die te blijven realiseren.
VAN BEURDEN
Dank u wel.
HOEDEMAN (AD)
Meneer Schoof, hoe ziet u de komende tijd voor u zonder coalitiemeerderheid?
SCHOOF
Dat betekent dat de Tweede Kamer sowieso de ruimte bepaalt die het kabinet krijgt om te handelen. Op in ieder geval de grote onderwerpen, de politiek gevoelige onderwerpen. En dat betekent dat we dus steeds op zoek moeten naar meerderheden om die te realiseren.
HOEDEMAN
Gaat u daar een nieuwe rol op pakken? Gaat u zelf de boer op bij fractievoorzitters om die meerderheden voor elkaar te boksen?
SCHOOF
Het kabinet is via zijn minister, zijn staatssecretaris en mijzelf met enige regelmaat de boer op geweest om te zorgen dat we, zeg maar, meerderheden behielden of meerderheden kregen. En dat zullen we ook de komende periode natuurlijk moeten doen.
HOEDEMAN
Zou het kunnen zijn dat u meer bereikt demissionair zonder wekelijkse crisisdreiging dan missionair met wekelijkse crisisdreiging?
SCHOOF
Ja, u stelt de vraag, ik kan hem niet beantwoorden.
HOEDEMAN
Wat denkt u zelf?
SCHOOF
Laten we daarover een, wat zal het zijn? Tussen de zes en negen maanden, twaalf maanden, u mag het zeggen. Maar laten we de discussie met elkaar voeren op het moment dat we daadwerkelijk hier het laatste moment voor mij is aangebroken.
HOEDEMAN
Deze beroepsgroep die hier zit, is nieuwsgierig of u de persconferenties blijft geven wekelijks tot de volgende minister-president er is. Bent u daartoe bereid?
SCHOOF
U weet dat ik hier sta op uitnodiging van de persvereniging. En gebruikelijk is dat de persvereniging onmiddellijk de uitnodigingen intrekt zodra een premier demissionair is. Daar is nu van afgezien, daarom sta ik hier ook vandaag nog. Ik denk dat het iets te maken met het feit dat ik een ongebonden premier ben en dus geen belang heb om hier allerlei politieke, electorale zaken te bespreken met u. En die uitnodiging hebben we gaarne geaccepteerd.
DE ZOETEN (NIEUWSUUR)
Meneer Schoof, heeft u vandaag in het kabinet nog over de NAVO-norm gesproken?
SCHOOF
Nee.
DE ZOETEN
Daar heeft u dus ook nog geen standpunt in genomen?
SCHOOF
Nee.
DE ZOETEN
Maar minister Brekelmans was gisteren wel op een vergadering waar hij wel een inzet namens Nederland bekend heeft gemaakt.
SCHOOF
Nee.
DE ZOETEN
Heeft hij niet gedaan? Want…?
SCHOOF
Er is niet over gesproken in de ministerraad, dus kon hij geen standpunt bepalen.
DE ZOETEN
Nee, maar het is er wel over gegaan.
SCHOOF
Ja, tuurlijk.
DE ZOETEN
Hij heeft in ieder geval geen blokkade opgeworpen.
SCHOOF
Dat heeft geen enkel land gedaan.
DE ZOETEN
Is het niet ingewikkeld dat Nederland als gastland dan moet zeggen: we weten het nog niet?
SCHOOF
Nou ja, daar hebben we de vorige persconferentie over gesproken en de persconferentie daarvoor over gesproken en ik heb u steeds uitgelegd dat in veel landen het proces ter afronding van de uiteindelijke standpuntbepaling over de NAVO-norm, zowel de norm als de tijdsduur als het ingroeipad, dat die in alle hoofdsteden eigenlijk nog steeds gevoerd wordt. Zo ook in Nederland. Ik heb, ik dacht uit mijn hoofd gezegd, 17 juni een debat over de NAVO-top en voor dat debat zullen we ook onze inzet aan de Kamer bekendmaken.
DE ZOETEN
Maar maakt dat het niet nu ingewikkelder nu er geen coalitiemeerderheid is? Want er is bijvoorbeeld nog een motie verworpen afgelopen dinsdag die opriep tot 3,5 % NAVO-norm.
SCHOOF
We gaan hard werken om te zorgen dat, welke de inzet van Nederland ook is, dat die de steun van de Kamer kan hebben.
DE ZOETEN
En hoe gaat u dat dan doen?
SCHOOF
Uw collega vroeg eerder of we meer de boer op gingen. Toen zei ik: de bewindslieden gaan veel de boer op en dat zullen we dus hier ook doen. En dat zal intensief contact met de fracties betekenen om te kijken of we voor de inzet die Nederland heeft, steun kunnen krijgen.
DE ZOETEN
Want als er geen meerderheid uiteindelijk is in de Kamer, gaat Nederland dan dus ook die pledge of wat het ook wordt bij de NAVO-top niet ondertekenen?
SCHOOF
Dat zal blijken zeg maar in het NAVO-debat of we die meerderheid wel of niet hebben. En daar loop ik niet op vooruit.
DE ZOETEN
Maar als die meerderheid er niet is, dan zegt u: dat kan dan nog niet?
SCHOOF
Ik denk dat, laat ik zeggen, het beroep wat we internationaal doen en ook nationaal, en ik heb het ook op een aantal momenten al gezegd, is dat wij als host en ook als Nederland de eenheid van de NAVO, dat die het allerbelangrijkste is.
DE ZOETEN
En die eenheid wordt natuurlijk wel geholpen als Nederland dit kan steunen.
SCHOOF
Zeker. Dus daarmee hoort u mij ook duidelijk dat ik de eenheid belangrijk vind. En ik hoop dat we die ook weten te bewerkstelligen, ook met de inzet die Nederland heeft richting de NAVO-top.
DE ZOETEN
Want PvdA-GroenLinks is misschien wel bereid, maar heeft allerlei eisen. Die zeggen: we steunen het alleen als er ook een enorm investeringsplan komt. Maar ja, u heeft natuurlijk ook niet het mandaat tot allerlei onderhandelingen. Dus dat lijkt me toch wel ingewikkeld.
SCHOOF
Nee, laten we eerst het debat afwachten. En ten opzichte van de vorige momenten is er natuurlijk ook de kabinetsval geweest en krijgen we dus ook een hele discussie ongetwijfeld over de financiering die zich ook, zeg maar, in de formatie waarschijnlijk ook een belangrijke rol gaat spelen.
DE ZOETEN
Tot slot: u riep iedereen op 29 oktober vrij te houden om te gaan stemmen. Weet u al wat u gaat stemmen?
SCHOOF
Heb ik nog niet over nagedacht. (Onverstaanbaar, red.) vraag. Ik vind het een buitengewoon leuke vraag.
DE ZOETEN
Wordt het een van de coalitiepartners?
SCHOOF
Daar heb ik echt nog niet over nagedacht.
DE ZOETEN
Bestaat er ook nog een kans dat u op meneer Wilders gaat stemmen?
SCHOOF
Niemand hoeft zeg maar publiekelijk te zeggen waar hij op stemt. Dan laat ik me daar nou ook eens van dat gebruik, laat ik me daar nou eens volledig aan houden.
DE ZOETEN
Dank u wel.
AKKERMAN (WNL)
Wat vindt u eigenlijk de belangrijkste verkiezingsthema’s moeten zijn?
SCHOOF
Zo, jongens, wat een vragen zeg. Nou ja, ik vind het eigenlijk bijna link om daar een uitspraak over te doen omdat ik vind dat de politieke partijen zelf maar eerst hun verkiezingsprogramma's moeten maken, daar hun prioriteiten in moeten stellen. En vanuit die prioriteiten de kiezer uiteindelijk ook moet aangeven welke prioriteit ze het meest waarderen. Dus laat ik daar nou eens even uitblijven.
AKKERMAN
En als u dan zelf straks die verkiezingsdebatten kijkt, waar laat u het dan zelf van afhangen?
SCHOOF
Dat is een soort andere vraag die net door uw collega werd gesteld. Dus ik zal met veel interesse de verkiezingsdebatten kijken. En waarschijnlijk met nog meer interesse dan ik in het verleden heb gedaan.
AKKERMAN
Ziet u al een geschikte opvolger tussen de huidige partijleiders?
SCHOOF
Ook daar laat ik me volstrekt niet over uit. En ik heb nu gezien dat twee partijen vanuit de besturen de voordrachten hebben gedaan. De andere zullen ongetwijfeld snel volgen. En dan gaan we het allemaal meemaken. En ik vind het allerbelangrijkste dat Nederlanders echt in grote getalen,
en hopelijk hoeven ze er geen vrij voor te nemen overigens, maar in grote getalen daadwerkelijk gaan stemmen op 29 oktober. En dat, laat ik het dan zo formuleren, niet op basis van wantrouwen in de politiek of wantrouwen in het kabinet, want het wantrouwende politiek heeft geleid tot wantrouwen ten aanzien van de debatten die in de Kamer hebben plaatsgevonden, dat die leiden tot het niet meer stemmen. Dat zou echt zo ontzettend jammer zijn, want het is een prachtig democratisch recht om te stemmen. En ik hoop dat echt zoveel mogelijk Nederlanders daar gebruik van maken.
AKKERMAN
Wat vindt u er eigenlijk van dat het zo verschrikkelijk lang duurt in Nederland tot er verkiezingen georganiseerd kunnen worden?
SCHOOF
Nee, dit is niet verschrikkelijk lang. Er zit nu overigens een zomervakantie tussen, wat het echt ingewikkelder maakt. En er is door de Kiesraad en door de gemeenten goed nagekeken over
hoe moeten we het organiseren en wat is de snelst mogelijke datum? En als dan gemeenten en kiesraad met elkaar tot de conclusie komen dat een zorgvuldig proces van verkiezingen, we zijn ook gebaat bij een zorgvuldig proces, je moet er niet aan denken dat je verkiezingen op enige wijze bestemd worden…
AKKERMAN
Zeg je dan dat al die andere landen die het allemaal sneller doen dan wij allemaal dat niet zorgvuldig doen?
SCHOOF
In ieder geval wij, onze eisen van zorgvuldigheid en wijze van organisatie vereisen dat we de tijd nodig hebben die we nu met elkaar hebben moeten nemen.
AKKERMAN
Maar wat is er dan precies anders aan onze stemhokjes en stembiljetten dan in al die andere landen?
SCHOOF
Ik heb geen idee, maar ik weet wel dat het in Nederland altijd iets meer tijd kost om te zorgen dat dit allemaal goed verloopt, dat er vrijwilligers voor de stembureaus er zijn, dat die stembiljetten er zijn, dat de gemeenten dat georganiseerd hebben. Enfin, noemt u allemaal maar op wat er allemaal nodig is. Overigens ook alle partijen zich nog naar één lijsttrekkers moeten voordragen, verkiezingsprogramma's moeten maken. Dus dat kost gewoon tijd om te zorgen dat je dit proces zorgvuldig doet. En dat heb ik ook in de Kamer… Ik heb oordeel aan de Kamer gelaten over de motie. Die is ook unaniem, dacht ik, aangenomen van versnelde verkiezingen. Maar ik heb wel een paar praktische kanttekeningen geplaatst ten aanzien van de organisatie.
AKKERMAN
Vindt u het persoonlijk eigenlijk wel fijn dat het nog wat langer duurt, omdat u dan ook nog wat langer uw baan heeft?
SCHOOF
Maar dat is een hele linke vraag omdat uiteindelijk gaat het niet om of ik langer een baan heb.
AKKERMAN
U had (onverstaanbaar, red.) voor een paar jaar bijgetekend.
SCHOOF
Maar die vraag is uiteindelijk volstrekt irrelevant. Je weet, als je een baan neemt, zoals minister, geldt ook voor mijn baan, als je die neemt, dat er politiek iets ongewis in zit. En dat je dus het moment kan bereiken zoals het afgelopen dinsdagochtend bereikt is. Wat mij betreft ontijdig en onverantwoord, maar dat is iets anders. Dat het dan afgelopen is. En dan gaat het dus niet over: goh, wat fijn dat ik nog eindeloos mag zitten. Want daar gaat het niet over. Het gaat erom: als het kabinet valt, dan moeten de verkiezingen komen zo snel mogelijk. In Nederland kost het tijd vanwege de zorgvuldigheid die wij daaraan stellen. En de organisatie, ook de politieke partijen hebben er baat bij. En dat hebben we met elkaar nu afgesproken.
AKKERMAN
Tot slot dan, heeft u nog ambities voor een baan hierna? Want u lijkt me ook niet echt een type om al met pensioen te gaan.
SCHOOF
Nee, maar daar heb ik nog niet over nagedacht. Ik ben overigens al met pensioen, dat heb ik laatst ook al een keer gezegd. Dus ik ben nu, ik vergeet af en toe, 68. Maar ik ga ongetwijfeld niet stilzitten. Maar u zult mij niet zeg maar als politicus in een of andere vorm terugzien.
ORNSTEIN
Ik heb een aantal vragen over Nederland en de wereld. Hoe vindt u het dat de heer Wilders drie weken voor de NAVO-top uw kabinet heeft laten ploffen en wat betekent dat voor het beeld van Nederland op die NATO-top?
SCHOOF
Ik heb veel, ik heb ze geloof ik niet allemaal bereikt, maar ik heb veel Europese regeringsleiders en ook overigens daarbuiten laten weten van de politieke situatie in Nederland. Dat was natuurlijk voor veel mensen een verrassing. En ik heb ze tegelijkertijd van verzekerd dat het Nederlandse beleid internationaal ten aanzien van Europa, ten aanzien van de NAVO onveranderd constructief is en dat we ook kunnen blijven rekenen ook op de inzet van het demissionaire kabinet. Dat is daar allemaal goed ontvangen. En ik denk dat men zich goed realiseert zoals in veel landen verkiezingen plaatsvinden, in de nodige landen kabinetsvallen plaatsvinden, soms in het tempo zoals wij dat nu zien, soms dat mensen toch lang zitten. En daar kan men in de wereld zeer goed mee dealen. En dat dat drie weken voor de NAVO-top gebeurt, is ongelukkig. En tegelijkertijd denk ik: Nederland staat op die NAVO-top staan we er gewoon. En zorgen we gewoon dat die eenheid die de NAVO nodig heeft. En Nederland is gastland voor de NATO-top, dat dat gewoon echt goed komt.
ORNSTEIN
Maar u zegt steeds: ik ben een ongebonden premier. Nu bent u ook nog demissionair. Maakt dat uw positie bij bijvoorbeeld de NAVO-top, maar ook bij uw bezoek aan bondskanslier Merz niet toch wel lastig?
SCHOOF
Nee hoor. Ik zou niet weten waarom. Omdat zeg maar demissionair premier is in relatie tot Nederland van belang. Ook omdat de Kamer je mandaat bepaalt, om het zo maar te zeggen. Tegelijkertijd, de afspraak die je kan maken en die gemaakt moet worden, maak ik gewoon als premier en leg ik ook verantwoording af over in de Kamer.
ORNSTEIN
Nou was het eerste wat president Trump gisteren tegen bondskanselier Merz zei: hier staat een man die gekozen is, die een zwaar politiek gevecht achter de rug heeft. Dat kon u al niet zeggen, maar nu bent u ook nog eens demissionair. Dat is toch lastig in die internationale verhoudingen met zo'n, Macher, om het dan op z'n Duits te zeggen, als de heer Merz komende dinsdag?
SCHOOF
Ik heb gemerkt in mijn gesprekken die ik nu toen met de heer Merz heb gehad, dat wij de uitstekende gesprekken met elkaar kunnen voeren. En ik ga er ook vanuit dat ook aanstaande dinsdag die gesprekken gewoon op premier en de Bundeskanzler gewoon plaatsvinden op het niveau zoals dat hoort.
ORNSTEIN
Verwacht u ook dat u het bijvoorbeeld zal hebben over de vergelijking tussen de PVV en de AFD? Want bondskanselier Merz heeft gezegd: ik ga niet met de AFD regeren. En ja, misschien wil hij wel eens even weten hoe dat dan werkt met een zusterpartij als de PVV.
SCHOOF
Dat ga ik dan zien als hij die vraag stelt. En dan gaat het ongetwijfeld over een onderdeel waarin, laat ik zeggen, niet, hoe zeg ik dat nou weer… Kijk, je hebt verschillende vormen van gesprekken. Gesprekken die, zeg maar, goed zijn voorbereid en waar je ook probeert met elkaar tot resultaten te komen, waar je ook een gemeenschappelijke verklaring over hebt. En natuurlijk praat je ook over allerlei andere zaken, maar daar doe je allemaal geen mededeling van.
ORNSTEIN
En wat staat op de agenda dinsdag?
SCHOOF
Ik denk dat onder andere NATO belangrijk is, de bilaterale relatie. We hebben een belangrijke handelsrelatie met Duitsland. En er zijn nog een aantal onderwerpen, ook op het gebied van duurzaamheid, die stuk voor stuk allemaal buitengewoon belangrijk zijn. En ook in de Benelux zijn er een aantal vraagstukken die we heel expliciet met Duitsland willen bespreken. Die neem ik allemaal mee.
ORNSTEIN
En vindt u Duitsland de belangrijkste partner van Nederland, internationaal, nu?
SCHOOF
We hebben heel veel belangrijke partners. En internationaal, Duitsland is een groot en machtig land. En in de Europese Unie met Frankrijk, met Duitsland, met Spanje, met Polen. En in Europa overigens met de VK. En in de NATO met Amerika, Canada en Turkije, om maar even zo een willekeurige dwarsdoorsnede te doen, zijn allemaal belangrijke landen. En ook landen waar het ook voor Nederland belangrijk is om goede relaties mee te hebben.
BEEKMAN (BNR).
Als je nu de balans opmaakt, kan je dan zeggen dat de kiezer in de steek is gelaten?
SCHOOF
Ik geloof niet dat dit open vragen zijn.
BEEKMAN
Maar u kunt hier toch antwoord op geven of niet? Want er zijn veel beloftes namelijk gedaan, ook in het regeerprogramma. Het zou allemaal anders gaan. Dat is wel gelukt, maar niet op de manier waarop jullie het voor ogen hadden. Maar er zijn grote beloftes gedaan. Dit zou het kan-wel-kabinet worden. En uiteindelijk is er niet veel gebeurd.
SCHOOF
Ik constateer dat we niet de tijd te krijgen om het regeerprogramma uit te voeren.
BEEKMAN
Komt dat omdat het toch wel lastig is om als populist te regeren? Of met populisten?
SCHOOF
Ik wou net zeggen, ik dacht even dat ik populisten werd verklaard. Dat mag ook trouwens. Maar ik vind dat allemaal echt ingewikkelde vragen. Kijk, ik denk dat, elke coalitie in Nederland geeft, het zijn per definitie zijn het compromissen waar je met elkaar moet proberen uiteindelijk een gulden midden te vinden in datgene wat je wilt. Dat is neergeslagen in het hoofdlijnenakkoord. Dat was een akkoord wat iedereen, ook in de ministersploeg en de bewindslieden heeft ondertekend. Dat hebben we uitgewerkt in dat regeerprogramma. Dat regeerprogramma, ik ben ervan overtuigd, als wij de vier jaar hadden kunnen zitten, dat we dat programma hadden kunnen uitvoeren. Maar we hebben de tijd niet gehad. Dan kan ik me voorstellen dat mensen zeggen: jullie hebben niet geleverd. Ik vind dat ook vervelend. Want ik had graag die vier jaar missionair doorgewerkt om dat regeerprogramma uit te voeren.
BEEKMAN
Maar u heeft hier altijd gestaan en gezegd: als-dan, daar doen we niet aan. Dus laten we dat vandaag ook niet doen. Want het is namelijk niet gebeurd. De regering gaat niet verder. Maar nogmaals, het zou allemaal anders gaan. Dat was de belofte die gedaan is na de verkiezingen. Dit zou een kan-wel -kabinet worden. En het is toch een kan-niet-kabinet geworden. Dat is heel teleurstellend voor de kiezer. Dat kunt u zich toch wel voorstellen?
SCHOOF
Ja, maar als we die vier jaar hadden gehad…
BEEKMAN
We zouden toch niet…
SCHOOF
Ja, I know, I know.
BEEKMAN
Hebben we vaak van u gehoord hier.
SCHOOF
U rekent mij nu af op één jaar waar we een plan hadden voor vier jaar. En ik ben het er zonder meer mee eens… Ik bedoel, in één jaar kan je niet bereiken wat je voor vier jaar gepland hebt.
BEEKMAN
Dus het is een teleurstellend geworden? Dus ook voor de kiezer?
SCHOOF
Ja, maar je kan in één jaar niet bereiken wat je in vier jaar hebt voorgenomen.
BEEKMAN
Heeft u er ook aan gedacht om u excuses aan te bieden richting de mensen waarnaar die beloftes zijn gedaan?
SCHOOF
Ik vind niet dat ik in die positie ben. Kijk, ik heb de kiezer niks beloofd.
BEEKMAN
U bent wel de premier van Nederland.
SCHOOF
Ik ben premier van Nederland. Dat heb ik gedaan op basis van het verzoek wat mij gedaan is, op basis van het hoofdlijnakkoord wat er lag. Ik heb mij verbonden aan het hoofdlijnakkoord. Dat hebben we in het kabinet uitgewerkt in het regeerprogramma. Daarvan heb ik altijd bedacht dat we de tijd nodig hadden om dat uit te voeren. Daarvan hebben we ten opzichte van het regeerprogramma stappen gezet. We krijgen de komende jaren niet de kans om dat te laten zien. Dan is het aan de kiezer om op 29 oktober uiteindelijk weer een oordeel uit te spreken over de diverse politieke partijen en door middel van hun stem uiteindelijk het perspectief te willen geven wat zij vinden wat Nederland nodig heeft.
BEEKMAN
Zeker van de kant van de PVV horen we: we zijn tegengewerkt. Hoe heeft u dat ervaren? Bent u tegengewerkt? Is dat een van de redenen dat dit kabinet is gevallen?
SCHOOF
Ik denk dat dit kabinet, zeg maar intern in het kabinet, in ieder geval goed heeft samengewerkt. Natuurlijk, af en toe heb je schuringen. Dat is evident. Maar dat we uiteindelijk goed hebben samengewerkt in het kabinet. Dat we ten opzichte van de Kamer, de verhouding met de Kamer hadden, maar nogmaals, de Kamer is verantwoordelijk voor zichzelf, waarin bij tijd en wijle zeg maar het extraparlementaire, om dat woord maar eens te gebruiken, is af en toe wel dat je dacht: dat is wel interessant, misschien wel heel extraparlementair. Maar dat kan, het is het recht van de Kamer om dat te doen. En ik zou dat niet in termen van tegenwerking willen zeggen, want dan doe ik zeg maar het werk ook van de volksvertegenwoordigers onrecht aan.
BEEKMAN
Tot slot nog even de ministeriële commissie Economie en Natuurherstel. Zeker voor ondernemend Nederland en ook voor de boeren, agrarische ondernemers, ontzettend belangrijk. Wat gaat er in de nabije toekomst nog gebeuren rondom dat dossier?
SCHOOF
We gaan hard verder. De ministeriële commissie blijft ook gewoon bestaan, maar ik heb ook wel eens eerder gezegd: de ministeriële commissie is een vehikel en niet het doel. Maar het is belangrijk om daarmee iedereen wel bij elkaar te houden. We hebben in de Kamer ook in het stikstofdebat beloofd dat de brief, die gestuurd is, de eerste stap was, dat daar stappen op volgen. En daar zijn we dus ook gewoon snoeihard mee bezig. En we hopen dat ook de komende periode te kunnen doen en ook daar te zorgen dat we die stappen kunnen zetten die nodig zijn.
BEEKMAN
Ook omdat PAS-melders bijvoorbeeld, er gaat op een gegeven moment weer gehandhaafd worden. Die zitten te wachten op oplossingen. Nu is het kabinet gevallen. Dat zal een hoop onzekerheid bij deze ondernemers nog extra onzekerheid geven. Kunt u hen alvast een handvat geven of zegt u: (onverstaanbaar, red.)?
SCHOOF
In ieder geval dat we echt proberen zeg maar na deze week, die even een ander karakter had dan iedereen gedacht had, ik heb ook afgelopen dinsdag alle onderraden moeten schrappen, waaronder de ministeriële commissie Economie en Natuurherstel. En die gaan we allemaal rap inhalen om te zorgen dat we echt ook de komende weken echt weer op stoom komen en doorgaan.
VAN OOSTEROM (BLOOMBERG)
Meneer Schoof, zou u nog een keer premier willen worden?
SCHOOF
Ik heb altijd gezegd dat ik het zeg maar nu deed, gelet op het verzoek dat de vier partijen mij hebben gedaan, en dat ik niet beschikbaar zal zijn voor een volgende periode.
VAN OOSTEROM
Ok, dat is duidelijk. Dan een tweede onderwerp. Gisteravond kondigde de Trump-administratie aan dat er extra sancties kwamen, gericht ook op het Internationaal Strafhof, gezeteld hier in Den Haag. Ik vroeg me af: wat is uw eerste reactie daarop toen u dat hoorde?
SCHOOF
Ik denk dat, dan kan ik natuurlijk mijn mapje niet vinden, dat is altijd even zo’n vervelend moment. Maar het lukt wel. Het moge duidelijk zijn dat de sancties tegen de ambtenaren van het Internationale Strafhof wijzen we af. Daar kan geen misverstand over bestaan. En Nederland staat pal achter het hof en zijn medewerkers. Onafhankelijke organen van internationale tribunalen moeten hun werk ongehinderd kunnen uitvoeren. En we hebben hier overigens ook al maanden contact over met de Europese Unie. En minister Veldkamp heeft vandaag nog contact met de hoge vertegenwoordiger Kallas. Want het is van groot belang dat we in EU-verband samen optrekken.
VAN OOSTEROM
Want inderdaad, het hof heeft eerder aangegeven dat ze in hun werk ook gehinderd worden door de gevolgen van de sancties. En over een paar weken komt Trump, president Trump, naar Den Haag toe, de gaststad. En u ontvangt hem hier voor de NAVO-top. Maar tegelijkertijd is dus een van de belangrijkste instituties, misschien niet de belangrijkste, maar een van de belangrijkste in deze stad qua werk gehinderd als gevolg van zijn beleid. Voelt u die spanning of ongemak bij die situatie?
SCHOOF
We proberen op allerlei mogelijke manieren te voorkomen dat de sancties tot verstoringen leiden van het werk van het hof en van individuele rechters en of aanklagers.
VAN OOSTEROM
Bent u van plan dit onderwerp aan te snijden als de president later deze maand naar Nederland komt?
SCHOOF
Minister Veldkamp zal naar aanleiding van de nieuwe sancties de Verenigde Staten kritisch om een toelichting vragen.
VAN OOSTEROM
Top, dank u wel.
BREMER (RTL)
Sorry, ik zal het kort houden. RTL heeft onderzoek gedaan en daaruit blijkt dat bijna twee derde van de gemeenten nog niet voldoen aan de wettelijke taak die de Spreidingswet ze oplegt. Dat betekent dus dat ze nog onvoldoende opvangplekken gevonden hebben die mevrouw Faber ze had opgelegd. Wat zegt u dat?
SCHOOF
Dat er nog hard doorgewerkt moet worden.
BREMER
Denkt u ook dat de houding van het kabinet en misschien de uitspraken van mevrouw Faber daar een bijdrage aan hebben geleverd? Dat misschien het draagvlak bij de bevolking en ook bij de gemeenteraad minder geworden is?
SCHOOF
Ook mevrouw Faber heeft in de contourennota, die zij aan de Kamer heeft gestuurd, gezegd dat ze zeg maar het intrekken van de Spreidingswet na de eerste cyclus van de Spreidingswet, dat was het plan. Dus ik denk dat daarmee gemeenten eigenlijk wel duidelijk was dat men de komende periode gewoon aan die Spreidingswet moesten voldoen om te zorgen dat ervoor, ondanks het feit dat de instroom op dit moment daalt en ondanks alle maatregelen die het kabinet nam, c.q. neemt om de instroom te dalen, dat er vooralsnog een situatie is waarin er asielzoekerscentra nodig zijn.
BREMER
Maar er zijn natuurlijk ook gemeenten die nu te maken hebben met een bevolking die zegt: waarom zouden we dit nog doen?
SCHOOF
Omdat dit kabinet, ook het vorige kabinet, maar ook het missionair, maar nu ook demissionair, wel de verantwoordelijkheid heeft en de zorg om asielzoekers die in Nederland zijn, onderdak te bieden.
BREMER
Maar zij hebben dus te maken met een bevolking die zegt: waarom zouden we het nog doen? Heeft u het idee dat de houding van uw kabinet daar ook aan bijgedragen heeft?
SCHOOF
Ik denk dat het belangrijk is dat we met elkaar proberen die zorg, die we met elkaar hebben, daadwerkelijk vorm te geven en onderdak te geven aan diegenen die uiteindelijk rechtmatig in Nederland verblijven. En asielzoekers verblijven rechtmatig in Nederland, maar waar we heel hard mee bezig zijn om daarom helemaal in het begin van deze persconferentie zei ik al dat ook de twee wetten die bij de Kamer liggen, ik hoop dat de Kamer die nog steeds oppakt om te zorgen dat we de asielstroom kunnen verlagen. Want dat blijft onverminderd een thema, grip op migratie.
BREMER
Gaat uw demissionaire kabinet gemeenten dwingen asielzoekers op te vangen als u plekken tekort heeft per 1 juli?
SCHOOF
Dat vind ik nu te vroeg om daar een antwoord op te geven. Daar zullen we ons in het demissionaire kabinet ongetwijfeld op beraden op basis van voorstellen van de minister van Asiel en Migratie.
BREMER
U sluit het niet uit?
SCHOOF
Nee, ik doe er even helemaal geen uitspraak over, want ik zei: we spreken er ongetwijfeld over op voorstellen van degene die op dat moment van het woordelijk is voor de portefeuille.
BREMER
Is er eigenlijk nog een asielcrisis in Nederland in het demissionaire kabinet?
SCHOOF
We zijn nog steeds bezig om te zorgen dat we de instroom omlaag krijgen. Daarom hebben we die twee asielwetten ingediend bij de Kamer. Daarom willen we ook nog steeds dat die twee asielwetten in de Kamer worden behandeld als het aan ons ligt. Maar nogmaals, de Kamer gaat er nu over, want het ligt bij de Kamer. En ik heb ook in mijn statement afgelopen woensdag in de Kamer ook grip op migratie als een van de onderwerpen genoemd, waar dit kabinet zich nog steeds verantwoordelijk voor voelt.
BREMER
Is dat een ja of een nee?
SCHOOF
Dat betekent dat we er nog steeds hard aan werken om de instroom omlaag te krijgen, zowel nationaal als internationaal.
BREMER
Noemt u dat een asielcrisis?
SCHOOF
We werken er snoeihard aan om de instroom omlaag te krijgen, nationaal en internationaal.
BREMER
Dat is geen antwoord.
SCHOOF
Nou, ik vind het wel een antwoord, maar u niet.
ORNSTEIN
Uw voorgangers gingen in de missionaire staat heel veel reizen, de wereld rondreizen, om de positie van Nederland uit te leggen en te vertegenwoordigen, heeft u dat plan ook?
SCHOOF
Ik weet niet altijd, laat ik zeggen, ik heb een verantwoordelijkheid hier in Nederland. En ik ben alleen maar in het buitenland als de verantwoordelijkheid van Nederland daarom vraagt. En dat is zeg maar mijn stellingname. En dat betekent dat ik daar waar het nodig is absoluut zal reizen, maar altijd met het belang van Nederland voor ogen. En als het belang van Nederland niet helder is, zal ik niet reizen.
ORNSTEIN
Maar we leven in zo'n turbulente wereld, zo gefragmenteerd, dat het in het belang van Nederland kan zijn dat u veel gaat reizen.
SCHOOF
Zeker. Ik zeg niet dat ik niet ga reizen. Ik zeg: het moet in het belang van Nederland zijn. En die weging maak ik steeds. En ik snap heel goed, daarom zeg ik ook net dat ik veel van mijn collega's ook zelf even heb geïnformeerd over de situatie in Nederland afgelopen woensdag. Dat heb ik geloof ik afgelopen woensdag en donderdag gedaan. Voor een stukje ook dinsdag. Juist om die contacten die ook dit kabinet en ook ikzelf heb gelegd met de diverse regeringsleiders, om ze ook zelf even op de hoogte te brengen van de situatie in Nederland omdat het zo van belang is dat die Nederlandse positie in het buitenland onverminderd serieus wordt genomen en we er ook onverminderd gewoon staan.
ORNSTEIN
Tot slot, welke landen hebt u nu hoog op uw lijstje staan? Want Duitsland was natuurlijk nummer één in de wereld. India, weet ik wat. Wat staat hoog op uw lijstje?
SCHOOF
Ik ga nu eerst zorgen dat we als host van de NAVO-top, dat we dat goed doen. Dan zie ik toch heel veel regeringsleiders. Sowieso alle leden van de, dat is niet helemaal het goede woord, maar de partners van de NATO. U weet dat de secretaris-generaal ook Zelenski heeft uitgenodigd. Dat ook Zuid-Korea, Japan, Nieuw-Zeeland, Australië zijn uitgenodigd. Dus dat is het platform in de week van 24, 25 juni om mij internationaal samen met de minister van Buitenland Zaken en de minister van Defensie, goed op de hoogte te laten stellen voor alle ontwikkelingen, daar te kijken wat we met elkaar kunnen doen en ook de positie van Nederland volstrekt helder te krijgen. Tot ziens.