Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Sancties

De internationale gemeenschap kan met sancties invloed uitoefenen op conflicten. Bijvoorbeeld door wapenembargo’s, financiële tegoeden te bevriezen en olieleveranciers te boycotten.

Nationale toepassing internationale sancties
Toezicht en handhaving sancties
Overzicht van sanctieregelingen

Nationale toepassing internationale sancties

Sancties geven de internationale gemeenschap een middel om invloed uit te oefenen op een conflict, zonder militair ingrijpen. Wanneer bevolkingsgroepen oorlog voeren om het bezit van een diamantmijn, kan een boycot de strijdende groepen tot vrede te bewegen. Het bezit van die mijn heeft dan immers geen zin zolang de oorlog voortduurt.

Sancties vormen ook een belangrijk wapen in de strijd tegen terrorisme. Door de tegoeden van Al Qaida te bevriezen wordt het weliswaar niet onmogelijk voor hen om terroristische aanslagen voor te bereiden. Het wordt wel moeilijker. De meest voorkomende sancties zijn:

wapenembargo’s en handelsrestricties;
financiële sancties (bevriezing van tegoeden);
reis- en visumrestricties.

Internationale afspraken

Over het algemeen zijn sancties alleen effectief als zoveel mogelijk landen deze afkondigen. Daarom worden veel sancties genomen in Europees verband of door de Verenigde Naties.

Nederland legt deze sancties vast in sanctieregelingen. Dat gebeurt op basis van de Sanctiewet 1977. De minister van Buitenlandse Zaken stelt deze sanctieregelingen op in overleg met de overige betrokken ministers. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het ministerie van Financiën als het om het bevriezen van financiële tegoeden gaat. Of om het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie als het om een handelsboycot gaat.

Toezicht en handhaving sancties

Zodra een sanctieregeling wettelijk is vastgelegd, moet iedereen in Nederland zich houden aan deze sancties. Dit geldt voor personen, maar ook voor bedrijven en internationale bedrijven die in Nederland een vestiging hebben. Personen of bedrijven die de sancties overtreden kunnen wettelijk vervolgd worden.

Voor de strafrechtelijke handhaving zijn de volgende organisaties bevoegd:

het Openbaar Ministerie;
de Koninklijke Marechaussee en het Korps Landelijke Politiediensten;
de buitengewone opsporingsambtenaren van de Belastingdienst, de Douane, het Fiscale Inlichtingen- en Opsporings Dienst (FIOD) en de Economische Controle Dienst (ECD).

Voor het toezicht op de naleving van sanctieregelingen zijn de volgende instanties aangewezen:

de Belastingdienst/Douane;
de Algemene Inspectiedienst (AID) van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie;
de Erfgoedinspectie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;
de commandanten van de Nederlandse oorlogsschepen.

Toezichthouders voor de financiële sector zijn:

de Nederlandsche Bank NV;
de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Ontheffingen

Financiële sancties kennen vaak een ontheffingsmogelijkheid. Bij een handelsboycot is het bijvoorbeeld soms toegestaan om medische apparatuur en medicijnen aan een land te verkopen.

Het Ministerie van Financiën is bevoegd om deze ontheffingen te geven:

De Minister van Financiën
Directie Financiële Markten/Afdeling Integriteit
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
Tel. 070 - 342 89 97

De Belastingdienst is verantwoordelijk voor het verlenen van ontheffingen voor wapenleveranties:

Belastingdienst/Douane Noord
Centrale Dienst In- en Uitvoer
Engelse Kamp 2
Postbus 30003
9700 RD Groningen
Tel: 050 - 523 26 00
Fax: 050 - 523 21 83