Vraag en antwoord

Mag het Openbaar Ministerie (OM) zelf een straf opleggen?

Sinds 1 februari 2008 is de wet OM-afdoening in werking getreden en mag het Openbaar Ministerie (OM) voor een aantal veel voorkomende strafbare feiten zelf een straf opleggen zonder tussenkomst van een rechter. Dit heet een strafbeschikking.

Straf opleggen door OM

De officier van justitie kan met een strafbeschikking een straf, een maatregel of een aanwijzing opleggen. Dit kan alleen bij misdrijven waarop maximaal 6 jaar gevangenisstraf staat en bij overtredingen. En alleen als de schuld aan het feit is vastgesteld. Het OM kan geen gevangenisstraf opleggen, dat blijft een taak van de rechter.

Het OM kan als straf opleggen:

  • een taakstraf van maximaal 180 uur;
  • een geldboete;
  • een ontzegging van de rijbevoegdheid voor ten hoogste 6 maanden.

Daarnaast kan het OM maatregelen opleggen, zoals:

  • deelname aan een afkickprogramma;
  • straatverbod;
  • contactverbod;
  • schadevergoedingsmaatregel.

De straffen en maatregelen die het OM zelf kan opleggen worden stap voor stap ingevoerd. Het is de bedoeling dat de strafbeschikking de transactie op termijn gaat vervangen.

Bestrafte kan in verzet gaan

Als de bestrafte het niet eens is met de strafbeschikking, moet hij niet betalen en zelf verzet aantekenen bij de officier van justitie. Als de bestrafte niet in verzet gaat en de boete niet betaalt, kan het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) in opdracht van het OM een traject in gang zetten om de boete alsnog te innen. Bijvoorbeeld door het inschakelen van een deurwaarder of door beslag te laten leggen op de rekening van de bestrafte.

Bestuurlijke strafbeschikking

Sinds 1 januari 2009 kunnen buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) in dienst van de gemeente een strafbeschikking opleggen voor overlast, zoals fietsen op de stoep, wildplassen en loslopende honden. Dit heet een bestuurlijke strafbeschikking. Voorheen werd dit gedaan met een transactievoorstel (schikking tussen het OM en de verdachte).

Politie strafbeschikking

Opsporingsambtenaren van politie, de Koninklijke Marechaussee of boa's kunnen burgers een politie strafbeschikking opleggen in de vorm van (een aankondiging van) een geldboete. De overtredingen waar de politie nu een politietransactie voor geeft, veranderen niet. Als u voor zo'n overtreding wordt aangehouden, krijgt u net zoals nu een bon uitgereikt. Denk hierbij aan openbare dronkenschap en fietsen zonder licht.

Justitiële documentatie (strafblad)

De term 'strafblad' bestaat officieel niet meer. De strafbeschikking kan, net als een transactie of een veroordeling door de rechter, worden opgenomen in de justitiële documentatie. Bij een strafbeschikking gebeurt dit over het algemeen als:

  • u een misdrijf heeft gepleegd;
  • uw boete voor een overtreding € 100 of hoger is.

De strafbeschikking kan daarom gevolgen hebben voor het verkrijgen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).

Andere vragen