Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Openbaar en bijzonder onderwijs

Nederland kent een onderwijsstelsel dat bestaat uit openbare scholen en bijzondere scholen (duaal onderwijsstelsel). Openbare scholen zijn voor iedereen toegankelijk. Bijzondere scholen mogen leerlingen en docenten om principiële redenen weigeren.

Openbare scholen
Bijzondere scholen
Scholen met onderwijskundige grondslag

Openbare scholen

Openbaar onderwijs wordt vanuit de overheid georganiseerd en bestuurd (meestal het gemeentebestuur). Openbare scholen zijn voor ieder kind en elke docent toegankelijk. Het onderwijs op openbare scholen is niet gebaseerd op een bepaalde godsdienst of levensovertuiging.

Volgens artikel 23 van de Grondwet moeten in elke gemeente genoeg openbare basisscholen zijn. Als dit niet zo is, moet de overheid ervoor zorgen dat kinderen op een andere manier openbaar onderwijs krijgen.

Bijzondere scholen

Bijzondere scholen worden opgericht en onderhouden door individuen of particuliere organisaties. Deze scholen worden over het algemeen bestuurd door een vereniging of stichting. Ouders zitten vaak zelf ook in het bestuur.

Kenmerken van bijzondere scholen zijn:

De meeste bijzondere scholen hebben een religieuze of levensbeschouwelijke grondslag. Bijvoorbeeld protestants (evangelisch, gereformeerd, reformatorisch en protestants-christelijk), (rooms) katholiek, hindoeïstisch, islamitisch of joods onderwijs.
De scholen mogen leermiddelen gebruiken die aansluiten op de grondslag van de school.
Het is toegestaan om leerlingen en docenten te weigeren als hun overtuiging in strijd is met de grondslag van de school. Een gereformeerde school mag bijvoorbeeld een joodse leerling weigeren.

De Rijksoverheid betaalt ook het bijzonder onderwijs. Openbare en bijzondere scholen krijgen van de overheid evenveel geld.

De Inspectie van het Onderwijs onderzoekt, net als bij het openbaar onderwijs, de kwaliteit van het bijzonder onderwijs (zoals de examenresultaten, in- en uitstroomgegevens, klachten en jaarstukken). De inspectie mag zich niet bemoeien met zaken die te maken hebben met de godsdienst of levensovertuiging of met de docenten van de bijzondere school.

Scholen met onderwijskundige grondslag

Zowel openbare scholen als bijzondere scholen zijn vrij hun onderwijs in te richten volgens een bepaalde onderwijskundige methode. Voorbeelden zijn het Daltononderwijs, Freinetonderwijs, Iederwijs, Jenaplanscholen, Montessori-onderwijs en de Vrije school.