Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Militaire goederen

Geweren, munitie, traangas en oorlogsschepen. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van militaire goederen. Vanwege de internationale veiligheid gelden er strenge regels voor de export en doorvoer van deze producten.

Wet- en regelgeving export militaire goederen
Lijst met militaire goederen
Vergunning voor export militaire goederen
Behandeling door CDIU of EL&I
Proefaanvraag voor bedrijven (sondage)
Goederencheck
Uitgangspunten en resultaten wapenexportbeleid in jaarrapport

Wet- en regelgeving export militaire goederen

Bedrijven die militaire goederen willen exporteren, moeten daarvoor een vergunning aanvragen. In sommige gevallen is uitvoer zelfs niet toegestaan. Dat geldt bijvoorbeeld bij een wapenembargo. De controle op de export en doorvoer van militaire goederen is gebaseerd op de Algemene Douanewet, het Besluit strategische goederen en de Uitvoeringsregeling strategische goederen. De controle op de dienstverlening bij militaire goederen is gestoeld op de Wet strategische diensten en de Uitvoeringsregeling strategische diensten.

De Algemene Douanewet gaat over het vervoer van goederen over de grens. In de wet staat onder meer wat de bevoegdheden zijn van de douane-inspecteur. De inspecteur mag goederen onderzoeken en eventueel monsters nemen voor analyse. Daarnaast mag hij namens het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) extra regels stellen voor strategische goederen.
In het Besluit strategische goederen staan de regels voor de invoer, uitvoer en doorvoer van dual-use goederen en militaire goederen. Er staat welke goederen niet uitgevoerd mogen worden, wanneer een bedrijf een uitvoervergunning moet aanvragen en wanneer een bedrijf melding moet maken van doorvoer.
De Uitvoeringsregeling gaat verder in op de (aanvraag van) vergunningen die nodig zijn om militaire goederen uit te voeren.
De Wet strategische diensten bepaalt dat technische bijstand bij militaire goederen verboden is als die ten goede komt aan een land waarop een wapenembargo geldt, en dat voor tussenhandel in militaire goederen een vergunning vereist is.
In de Uitvoeringsregeling strategische diensten staat welke informatie de aanvrager moet verstrekken bij een vergunningaanvraag. Die gegevens ziet u ook terug op de aanvraagformulieren.

Lijst met militaire goederen

Nederland bepaalt zelfstandig zijn beleid voor militaire goederen. Toch zijn de regels in internationaal overleg afgestemd, waardoor de verschillen tussen de landen beperkt blijven. Voor de exportcontrole van militaire goederen werkt Nederland met een goederenlijst. Deze lijst is een vertaling van de 'Munitions List' van het Wassenaar Arrangement.

Meer dan 40 landen, waaronder de meeste EU-lidstaten, Verenigde Staten, Canada en Australië, zijn aangesloten bij het Wassenaar Arrangement. In Nederland is de lijst integraal opgenomen in het Handboek strategische goederen en diensten.

Vergunning voor export militaire goederen

Om militaire goederen te mogen exporteren of om tussenhandel in militaire goederen te mogen verlenen, moeten bedrijven en organisaties eerst een vergunning aanvragen bij de Douane / Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (CDIU). De CDIU toetst namens EL&I de aanvraag aan het Nederlandse wapenexportbeleid.

Daarvoor gebruikt de dienst de 8 criteria uit het Gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie (EU). De goederen mogen geen bedreiging vormen voor:

de internationale verplichtingen van de lidstaten;
de mensenrechten en het internationaal humanitair recht in het ontvangende land;
de interne situatie in het ontvangende land (spanningen of gewapende conflicten);
de regionale vrede, veiligheid en stabiliteit;
de nationale veiligheid van de lidstaten en hun bondgenoten;
het gedrag van het ontvangende land tegenover de internationale gemeenschap, vooral met oog op terrorisme, de aard van zijn allianties en het respect voor het internationaal recht;
het risico dat de goederen binnen het ontvangende land worden omgeleid of ongewenst verder worden geëxporteerd;
het sociale en economische beleid van het ontvangende land. Het land mag in verhouding niet veel meer uitgeven aan defensie dan aan sociaal en economisch beleid.

Behandeling door CDIU of EL&I

Een vergunningaanvraag wordt alleen in behandeling genomen als alle achterliggende documenten zijn toegevoegd. Bijvoorbeeld het contract met een bedrijf of organisatie in het ontvangende land. Aanvragen om militaire goederen uit te voeren naar (eind-)bestemmingen binnen de EU, de NAVO, Zwitserland, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland, handelt de CDIU in principe zelf af. Aanvragen voor andere bestemmingen legt de CDIU voor aan het ministerie van EL&I.

EL&I is verantwoordelijk voor het afgeven van vergunningen voor militaire goederen. Vaak wint het ministerie advies in bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Als er geen bezwaren zijn, geeft de CDIU namens EL&I een vergunning af.

Proefaanvraag voor bedrijven (sondage)

Bedrijven die willen weten of zij een exportvergunning kunnen krijgen voor hun goederen, kunnen een sondage (proefaanvraag) indienen. Zo'n sondage doorloopt dezelfde procedure als een aanvraag. Er wordt indien nodig dus ook advies ingewonnen bij Buitenlandse Zaken. Uiteindelijk krijgt het bedrijf een antwoord of de vraag of op dát moment wel of geen vergunning zou worden afgegeven.

De proefaanvraag kan een belangrijke rol spelen in de afwegingen van een bedrijf om een order van een buitenlandse klant aan te nemen of juist af te slaan. Het kan veel geld kosten wanneer het bedrijf producten op maat maakt voor een nieuwe klant, maar deze producten uiteindelijk niet mag exporteren. De sondage helpt bedrijven dit risico beter in te schatten.

Een proefaanvraag is geen garantie voor een toekomstige aanvraag. Op het moment dat het bedrijf zijn producten wil uitvoeren, moet de aanvraag opnieuw worden getoetst. De omstandigheden die voor het wapenexportbeleid belangrijk zijn, kunnen namelijk veranderen.

Goederencheck

Bedrijven die snel willen controleren of de goederen die zij willen exporteren op de lijst voor militaire goederen staan kunnen gebruik maken van de goederencheck van het Britse ministerie voor Business, Innovation and Skills. De internetzoekfunctie bevat alleen Britse en Europese regels. Omdat landen hun exportcontrolebeleid afstemmen op internationale regels, zijn de verschillen met Nederland echter beperkt.

Uitgangspunten en resultaten wapenexportbeleid in jaarrapport

De overheid brengt ieder jaar een rapport uit waarin staat welke militaire goederen zijn geëxporteerd naar welke landen en wat die goederen waard waren. In de jaarrapporten staat ook een overzicht van de afgewezen vergunningaanvragen. Daarnaast publiceert de overheid een maandelijks overzicht van alle verstrekte vergunningen.

Een volledig overzicht van de aard van strategische goederen, het beleid, vergunningen, sondages, meldingen en procedures en de goederenlijsten kunt u vinden in het Handboek strategische goederen en diensten.