Duurzaam bouwen

Duurzame woningen en gebouwen zijn vaak gezonder voor bewoners en gebruikers. Ook zijn ze energiezuiniger en beter voor het milieu dan traditionele woningen. Duurzaam bouwen bespaart ook grondstoffen.

Duurzaam bouwen is meer dan energiebesparing

Duurzaam bouwen betekent dat woningen, gebouwen en andere bouwwerken ontwikkeld en gebruikt worden met respect voor mens en milieu. Het gaat bij duurzaam bouwen niet alleen om energiebesparing in huizen en gebouwen, maar bijvoorbeeld ook om:

  • gebruik van duurzame materialen die rekening houden het milieu en de gezondheid van  bewoners en gebruikers;
  • een gezond binnenmilieu bijvoorbeeld door goede ventilatie om vocht, schimmel en ophoping van schadelijke stoffen te voorkomen; prettige en leefbare huizen, gebouwen, wijken en steden;
  • duurzaam slopen, om de materialen die vrijkomen bij de sloop opnieuw te kunnen gebruiken (hergebruik en recycling);
  • verantwoord watergebruik;
  • voorkomen dat grondstoffen voor bouwmaterialen uitgeput raken.

Bij duurzaam bouwen worden allerlei termen en begrippen gebruikt. Deze begrippen staan toegelicht in een begrippenlijst.

Regels voor bouwen en verbouwen

Aan het (ver)bouwen en gebruik van woningen en andere gebouwen zijn regels verbonden. In het Bouwbesluit staan de minimale bouwtechnische voorschriften waaraan gebouwen moeten voldoen. Dit zijn voorschriften op het gebied van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.

Strategieën duurzaam bouwen

Er zijn verschillende strategieën (benaderingen, visies, stappen of richtlijnen) voor het ontwerp van duurzame woningen en gebouwen]. Voorbeelden zijn:

  • Trias Energetica
    De Trias Energetica is vanouds de meest bekende, strategie voor duurzaam bouwen. De strategie richt zich op energiebesparing.
  • Trias Ecologica
    Dit is een stappenplan voor duurzaamheid. De Trias Energetica is er vanaf geleid.
  • People-, planet-, profit-benadering (Triple P-benadering)
    Een benadering die nieuwbouw en renovatie evenwicht zoekt tussen mensen, aarde of leefmilieu en economie. Een gebouw dat weinig energie gebruikt, maar waar mensen niet graag in verblijven, is volgens deze benadering niet-duurzaam.
  • Industrieel, flexibel en demontabel Bouwen (IFD-Bouwen)
    Dit is een manier van ontwerpen, ontwikkelen en bouwen waarbij het niet alleen gaat om het gebouw en de installaties, maar ook om het bouwproces en de organisatie ervan. Bijvoorbeeld door complete bouwdelen als gevels met kozijnen en glas of geprefabriceerde operatiekamers leveren. Dat is goedkoper, minder zwaar voor bouwvakkers en beter voor het milieu.
  • Cradle to Cradle;
    Een strategie die ervan uitgaat dat alle gebruikte materialen na gebruik in een product, weer nuttig kunnen worden gebruikt in een ander product zonder kwaliteitsverlies.
  • Slimbouwen
    Een concept waarbij het aanleggen van leidingen van installaties te scheiden van de overige deelprocessen in de bouw als het aanbrengen van de fundering, bouwen van het skelet en aanbrengen van vloeren, gevels en dak. Dat kan de sleutel zijn voor efficiënter en economischer bouwen.

externe link: Agentschap NL biedt informatie over duurzaamheid in elke fase van de levenscyclus van gebouwen: initiatief tot bouw, renovatie, ontwerp, aanbesteding, realisatie, beheer, onderhoud, nieuwbouw en sloop. Deze uitvoeringsorganisatie biedt daarbij ook methoden en technieken door verduurzaming in elke fase.

Duurzaam bouwen op school

De Rijksoverheid stimuleert duurzaam bouwen in het bouwonderwijs bij mbo, hbo en wo. Want de studenten van nu zijn de bouwvakkers, aannemers en architecten van later. Hoe eerder ze met methoden voor duurzaam bouwen in aanraking komen, hoe vanzelfsprekender ze deze later in hun werk gebruiken.

Daarom heeft de Rijksoverheid de opdracht gegeven voor het opstellen van de publicatie Basisdoc: XS 2 duurzaam bouwen. De publicatie is een hulpmid-del bij leerdoelen en leerstof voor duurzaam bouwen en duurzame stedenbouw. Aan bod komen onderwerpen als:

  • energie;
  • materialen;
  • drinkwater;
  • binnenmilieu en gezondheid;
  • leefomgeving.

Innovatie door duurzaam bouwen

Duurzaam bouwen zet aan tot innovatie en productontwikkeling. Producten die nu standaard gebruikt worden, zijn ontwikkeld vanuit duurzaam denken. Bijvoorbeeld verf op waterbasis en zogenaamde ‘high-solid’-verven met minder schadelijke stoffen.

Ook op het gebied van energiebesparing is sprake van innovatie. Onder andere dankzij de wetgeving (de energieprestatie van gebouwen (EPC)) ontwikkelde de industrie onder meer zuinige HR-verwarmingsketels en ventilatiesystemen. Ook wordt steeds meer gebruik gemaakt van duurzame energie door de inzet van warmtepompen, zonneboilers en zonnepanelen.

Subsidies voor duurzaam (ver)bouwen

Duurzaam bouwen en verbouwen draagt bij aan een beter milieu en een gezonde woon- en werk-omgeving. Daarom ondersteunt de Rijksoverheid duurzaam bouwen met subsidies.
Enkele voorbeelden zijn:

  • externe link: Groenregeling: goedkope financiering voor duurzaam vastgoed;
  • externe link: Tender NESK: voor energiezuinige scholen en kantoren;
  • externe link: MIA: belastingvoordeel voor duurzame bedrijfsinvesteringen.

Het externe link: Agentschap NL heeft meer informatie over alle regelingen en subsidies voor duurzaam bouwen.

Subsidies gemeente en provincie

Er zijn ook diverse subsidies bij gemeenten en provincies. Raadpleeg daarvoor uw eigen provincie of gemeente.

Documenten en publicaties

'markeringspunten en mijlpalen'

Rapport | 01-05-2010 | IenM