Geluidsoverlast in de wet
De Rijksoverheid wil dat de gezondheid en woonomgeving van de burger worden beschermd. Daarom zijn er wettelijke normen voor het geluid dat bedrijven, treinen en ander verkeer mogen maken.
Regels voor omgevingsgeluid
Harde geluiden uit de omgeving zijn hinderlijk en verstoren het woongenot.
Daarnaast kunnen ze de
gezondheid
beschadigen. Omgevingslawaai is de belangrijkste veroorzaker van
slaapstoornissen. Ook kan geluidsoverlast leiden tot hoge bloeddruk en hart- en
vaatziekten. De mate waarin iemand last heeft van geluid, is afhankelijk van het
geluidsniveau. Daarom heeft de Rijksoverheid regels opgesteld voor geluid.
De Wet geluidhinder regelt
de bestrijding van geluidsoverlast. Deze wet richt zich op bescherming van de
burger in zijn woonomgeving. Daarom gaan de geluidsnormen uit van de
geluidsbelasting die verschillende geluidsbronnen hebben op omliggende woningen
en andere zogenoemde
geluidsgevoelige gebouwen
als ziekenhuizen en scholen.
De Wet geluidhinder richt zich op de bestrijding van geluidsoverlast van weg- en spoorverkeer en industrie. De geluidsnormen voor het vliegverkeer zijn vastgelegd in het Besluit burgerluchthavens.
Ondergrens en bovengrens geluid
De geluidsbelasting van een weg, bedrijf of andere geluidsbron op de omliggende gebouwen mag in principe niet boven een bepaalde grens uitkomen. Dit heet de voorkeursgrenswaarde. Als een beheerder een weg aanlegt, moet hij op de hoogte zijn van het geluidsniveau dat deze weg zal produceren. Als blijkt dat de geluidshinder van de weg boven de grenswaarde uitkomt, is er een ontheffing van de overheid nodig.
Naast een voorkeursgrenswaarde is er ook een bovengrens voor geluid
vastgesteld. Dit wordt de maximale ontheffingswaarde genoemd. De
geluidsbelasting op een woning mag niet boven deze waarde uitkomen, ook niet als
de overheid ontheffing verleent. Slechts bij hoge uitzondering mag hiervan
worden afgeweken met een beroep op
de Interimwet
stad-en-milieubenadering.
Geluid van |
Ondergrens |
Bovengrens |
|
Binnenstedelijk wegverkeer |
48 dB |
63 dB |
|
Buitenstedelijk wegverkeer |
48 dB |
53 dB |
|
Railverkeer |
55 dB |
68 dB |
|
Industrielawaai |
50 dB |
55 dB |
Een geluidsniveau van minder dan 45 dB geldt als zeer goed, een van meer dan 65 dB als zeer slecht.
Beheerder verantwoordelijk voor geluidsbeperking
In de regel is de gemeente de partij die over een ontheffing van de geluidsnormen beslist. Ligt de geluidsbron niet in een bepaalde gemeente – is het bijvoorbeeld een provinciale weg – dan beslist de provincie over de ontheffing. De Rijksoverheid is beheerder van rijkswegen, spoorwegen, bepaalde defensieterreinen en grote luchtvaartterreinen.
Als de beheerder besluit dat hij een geluidsbelasting boven de grenswaarde toestaat, dient hij deze beslissing goed te onderbouwen. Als het mogelijk is, moet de beheerder geluidsbeperkende maatregelen nemen:
- aanpak van de geluidsbron, bijvoorbeeld door een stiller wegdek aan te leggen;
- maatregelen tussen bron en ontvanger, zoals een geluidsscherm;
- maatregelen bij de ontvanger, bijvoorbeeld isolatie van de woning.
Geluidsplafonds
Volgens de huidige regels hoeft het geluidsniveau van een (spoor)weg alleen te worden aangepast als deze nieuw wordt aangelegd of verbouwd. De geluidsbelasting van de weg of het spoor kan zo groeien zonder dat er volgens de wet iets aan gedaan hoeft te worden. Op verschillende plekken is dit bijvoorbeeld gebeurd door sterk toegenomen wegverkeer. Deze tekortkoming in de wet wil de Rijksoverheid oplossen door het verplicht maken van geluidsproductieplafonds.
De invoering van geluidsplafonds verplicht de beheerder van een spoor of weg om op tijd geluidbeperkende maatregelen te nemen. Een wetsvoorstel [kamerstuk Wetsvoorstel Modernisering instrumentarium geluidbeleid etc, 14 dec 2009] dat dit regelt is in behandeling bij de Tweede Kamer. In dit wetsvoorstel is ook extra geld ingeruimd om de snelwegen en hoofdspoorwegen die de meeste geluidsoverlast veroorzaken, aan te pakken.
Europese regels geluid
De Europese Unie (EU) heeft in 2002 de Richtlijn omgevingslawaai uitgevaardigd. Deze richtlijn is bedoeld om de Europese burger beter te beschermen tegen geluidsoverlast. De lidstaten zijn door de richtlijn verplicht:
- geluidsbelastingkaarten vast te stellen waarop de geluidsniveaus per gebied worden aangegeven;
- actieplannen voor geluidshinder te maken op basis van de geluidsbelastingkaarten;
- de bevolking voor te lichten over geluidsoverlast;
- de geluidsmaat Lden in te voeren.
De Nederlandse overheid is momenteel halverwege met het vaststellen van de
geluidsbelastingkaarten. De grootste steden en drukste (spoor)wegen zijn het
eerst opgenomen in de metingen. Op de website van de Noise Observation and
Information Service Europe (NOISE) is de
geluidsbelastingkaart
van Europa te raadplegen. Bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) kunt u de
geluidsbelasting binnen uw
postcode opzoeken.
Voor Schiphol, de
rijkswegen en
hoofdspoorwegen heeft de Rijksoverheid
inmiddels actieplannen voor de periode 2008-2013 opgesteld.
Het
Projectbureau
OmgevingsLawaai Kartering en Actieplannen (POLKA) helpt gemeentes,
provincies en andere partijen bij de implementatie van maatregelen uit de
Richtlijn omgevingslawaai.
Geluidsmaat Lden
De geluidsmaat Lden staat voor Level day-evening-night. Geluidsoverlast ’s avonds en ‘s nachts wordt volgens deze meetmethode zwaarder gewogen dan geluidsoverlast overdag. Om het Lden binnen een gebied te bepalen wordt het geluidsniveau gedurende een jaar gemeten. Daarbij wordt het etmaal in 3 periodes verdeeld:
- dag: 07.00 tot 19.00 uur;
- avond: 19.00 tot 23.00 uur. Bij het gemeten geluidsniveau wordt 5 dB opgeteld;
- nacht: 23.00 tot 07.00. Bij het geluidsniveau wordt 10 dB opgeteld.
Naast Lden is er de geluidsmaat Lnight, waarmee nachtelijk lawaai wordt gemeten. Lnight wordt in Nederland gebruikt om het geluid van vliegtuigen en windturbines vast te stellen.
Regels voor geluidsoverlast buren en werk
Voor geluidsoverlast van buren zijn geen wettelijke geluidsnormen vastgelegd.
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft een
Handreiking burenlawaai opgesteld met
oplossingen voor geluidshinder van buren.
Oplossingen voor burenoverlast, zoals geluidsoverlast, zijn ook te vinden in de
vraag Wat moet ik doen bij
burenoverlast?
De Arbowet bevat regels voor harde geluiden op het werk. Het
Arboportaal biedt meer informatie over
lawaai op de werkplek.