Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 14 augustus 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedemiddag. Goed jullie weer te zien. Na een hopelijk mooie zomer: even weg uit de dagelijkse hectiek hier in Den Haag. Tijd voor familie en vrienden en nieuwe energie voor het nieuwe politieke jaar. Dat geldt ook voor het kabinet en daar is ook alle reden toe, want we maken een vliegende start met het opstellen van de begroting voor volgend jaar. Zojuist zijn de ramingen van het Centraal Planbureau gepubliceerd en een eerste blik leert dat het goed gaat met de Nederlandse economie, ondanks grillige internationale omstandigheden die van invloed zijn op de leveringsketens en op energieprijzen en daarmee ook allerlei sectoren en mensen thuis raken.
Er is natuurlijk, ondanks die goede economische cijfers, ook wel degelijk werk te doen. De komende weken staan we op basis van deze macro-economische verkenning voor keuzes waarmee om Nederland verder te brengen. Ik heb de prioriteiten daarvoor al vaker genoemd: een veiliger Nederland, de economie van de toekomst, en veel meer betaalbare woningen voor mensen. Grote dossiers die vragen om investeringen en oplossingen, waar ons land al te lang heeft stilgestaan.
Vanaf maandag gaan we die gesprekken verbreden naar in ieder geval 6 oppositiepartijen die ook eerder hebben aangegeven constructief met ons te willen samenwerken aan een begroting.
En dat is niet alleen een droge optelsom van zetels in beide Kamers van het parlement, maar vooral ook omdat wij er als coalitie en kabinet in geloven dat die grote uitdagingen ook om zo breed mogelijk draagvlak vraagt.
Dan enkele kwesties van de afgelopen weken, waar we ook vandaag in de minsterraad bij stil hebben gestaan. Gisteren heb ik in Noord-Brabant gesproken met een aantal boeren en LTO, over wat het stikstofpakket van voor de zomer betekent voor hun toekomstperspectief van boeren.
Daarbij merk je ook hoeveel ideeën en suggesties boeren zelf hebben, maar ook vragen en zorgen, over een aantal noodzakelijke keuzes en veranderingen en de grote behoefte die er is aan duidelijkheid en rust. Dat kwam ook naar voren in mijn gesprek met een van de pluimveehouders over wie vandaag in het Brabantse provinciehuis wordt gedebatteerd. Een kwestie waarbij veel agrariërs grote betrokkenheid tonen en ook hun mening laten horen. Dat gebeurde vandaag onder andere met tractoren op de snelweg. Helaas zijn bij een ongeluk aan de staart van de file op de A59 2 mensen omgekomen en een aantal andere mensen gewond geraakt. Dat is natuurlijk verschrikkelijk. En daarom gaat ook in de eerste plaats mijn gedachte uit naar de slachtoffers en nabestaanden.
Op dit moment is nog niet precies duidelijk we nog niet wat er precies is gebeurd. De politie doet nog onderzoek.
Het is duidelijk dat het onacceptabel en onbegrijpelijk is dat je op de snelweg protesteert, in dit geval met tractoren, omdat dat leidt tot zeer gevaarlijke situaties. Gelukkig hebben de organisatoren van de protesten van vandaag nu ook opgeroepen om na de demonstratie op de weg terug niet de snelweg te kiezen als route met die tractoren. Ik ga ervan uit dat door alle demonstranten ook echt gevolg wordt gegeven aan deze heldere oproep.
Een ander actueel onderwerp deze zomer was het asielvraagstuk en het inrichten van genoeg opvangplekken. We zien dat dit op allerlei plekken in Nederland leidt tot vragen en zorgen van omwonenden van nieuwe, potentiële opvanglocaties. Vragen over de veiligheid en leefbaarheid in de buurt. Maar hoe dat op sommige plekken tot uiting is gebracht, gaat alle perken te buiten. In Engelen bijvoorbeeld heb ik vorige week samen met de burgemeesters gesproken met inwoners die, vanwege hun mening en rondom hun eigen huis, ernstig zijn bedreigd en geïntimideerd en ook het doelwit zijn geweest van vernielingen. Dit soort acties doet totaal geen recht aan de vragen en zorgen die er leven en het gesprek en de dialoog die ook in de dorpsgemeenschap plaatsvindt. Het trekt ook een zware wissel op mensen, gezinnen en hele gemeenschappen. Daarmee zijn dit soort vormen van intimidatie ook een poging om het publieke debat te smoren en te ontwrichten en het heeft grote impact op de openbare orde. Dat past totaal niet in onze Nederlandse democratische rechtsstaat en ik vind het dan ook goed dat er strafrechtelijk wordt opgetreden tegen de daders.
Ten derde, een groot thema deze zomer en ook vandaag heel actueel is, die mooie zomer waar we allemaal genieten van het mooie en fijne weer, maar waar we inmiddels steeds meer de kanttekeningen zien van dit soort extreme weersomstandigheden met hitte- én droogterecords, die door klimaatverandering ook steeds minder uitzonderlijk zijn en ook veel vaker zullen voorkomen. Ze vormen daarmee helaas een perfect klimaat voor hevige bosbranden. Zoals in Venray, waar ik vorige week samen met de brandweer en boswachters met eigen ogen heb gezien hoe een prachtig natuurgebied vrijwel is weggevaagd. Een treurige aanblik als je daar staat. Maar we kampen ook met een watertekort. Daarom nemen waterschappen en Rijkswaterstaat al sinds medio juli maatregelen om het beschikbare water zo goed mogelijk vast te houden en zo eerlijk mogelijk te verdelen. Dat zijn soms pijnlijke ingrepen, met grote gevolgen voor onder meer de landbouw en tuinbouw en de bevoorrading van bedrijven. Het vraagt ook veel van ondernemers en daarom doen we er alles aan om de impact van dit watertekort zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd weten we ook dat we ons hier nog beter op moeten aanpassen en dat we dit in de eerste plaats doen voor onze waterveiligheid, zodat dijken en kades stevig overeind blijven, energiecentrales blijven draaien en onze drinkwatervoorziening op peil blijft. Daar is en blijft ook de komende weken en maanden alles op gericht.
Tot slot, u heeft het misschien al gespot op mijn jasje: ik draag vandaag de Melati, een herinneringsbloem aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië en het einde van de Japanse bezetting in Nederlands-Indië en de vele slachtoffers die in dat deel van de wereld zijn gevallen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vandaag en morgen herdenken we dat. Morgen staan we daarbij stil bij de Nationale Herdenking en zal ik samen met minister Sterk ook een krans zal leggen namens de Rijksministerraad.
WESTER (RTL)
Ja, meneer Jetten, terwijl u spreekt over de boerenacties, zijn de tractoren alweer op de snelweg de A2 onderweg naar Utrecht. Er rijden 50 tractoren. Op de A59 rijden inmiddels ook weer tractoren, ondanks het ongeluk wat vanmorgen gebeurd is, dat tragische ongeluk. De politie is erbij aanwezig, vindt u dat er ingegrepen moet worden, nu?
JETTEN
Het is echt aan de politie en het OM en overleg met burgemeesters om te bepalen wanneer en hoe er wordt ingegrepen als er een gevaarlijke situatie is. Maar laten we gewoon herhalen wat ik, andere ministers, maar ook verschillende organisatoren van de demonstraties de afgelopen uren klip en klaar hebben gezegd, met tractoren op de snelweg leidt tot gevaarlijke situaties en we hebben vanochtend gezien dat dat soms echt desastreuze gevolgen kan hebben. Dus doe dat niet. Ga van die snelweg af met die tractoren en kies een andere route huiswaarts.
WESTER
Nu kan er bij iedere file een ongeluk ontstaan, maar tractoren op de weg of Extinction Rebellion die de boel blokkeert, leidt tot extra risico’s. Dat hebben we vandaag ook weer gezien. Hoe lang tolereren we dat nog?
JETTEN
We zien de laatste jaren steeds vaker dat mensen ervoor kiezen om op snelwegen te gaan demonstreren. Vanuit allerlei verschillende actiegroepen gebeurt dat. Ik zeg al jaren daar exact hetzelfde. Het is gewoon levensgevaarlijk. Je hebt in dit land een heel grote vrijheid van demonstreren en het uiten van je mening. Dat mag op allerlei plekken, maar doe dat niet op een manier dat je anderen daarmee in onveiligheid brengt. Dus stop hiermee.
WESTER
Dan zou het OM dat toch ook in de driehoek niet meer moeten accepteren? Gewoon zeggen ‘nu treden we keihard op’?
JETTEN
Ja, en dat hebben ook politie en OM duidelijk gemaakt. Zij accepteren dat ook gewoon niet. Zij moeten alleen wel elke dag de afweging maken wat is een effectieve manier om daarop in te grijpen? Heb je de middelen en de menskracht om dat aan de voorkant te doen? Of ga je gericht achter overtreders aan om ervoor te zorgen dat niemand dit ongestraft kan doen?
WESTER
U zegt wel ‘ze hebben het duidelijk gemaakt, dit accepteren we niet’. Maar op dit moment, ze staan erbij en ze kijken ernaar. Mensen begrijpen dat toch niet meer?
JETTEN
Nee, en dat kan ik me heel goed voorstellen. Dat mensen beelden zien of zelf op de weg zijn en zich daar enorm aan ergeren. Ik weet zeker dat de politie en anderen zullen ingrijpen op momenten dat dat kan en nodig is. Ik kan nu vanaf deze plek niet beoordelen wat er nu op dit moment op de A2 en A59 aan de hand is.
WESTER
Maar u zegt wel ‘dit zou je niet moeten accepteren’?
JETTEN
Nee, het is volstrekt onacceptabel. Niet in de laatste plaats vanwege het verschrikkelijke feit dat er vanochtend twee mensen hun leven hebben moeten laten vanwege het inrijden op een file die daardoor is ontstaan.
DE ROOY (NOS)
Hoe beoordeelt u de uitspraak van de politie in Oost-Brabant, die van tevoren zei ‘als er mensen met tractoren komen, dan zal er niet gehandhaafd worden’?
JETTEN
Ik heb dat ook gezien. Ik vind dat geen goed signaal. Ik heb net ook begrepen dat de politie en OM ook in het oosten van het land zeggen dat ze wel degelijk handhaven en dat ze dat gericht doen.
DE ROOY
Hoe kan dan zo’n uitspraak worden gedaan?
JETTEN
Dat weet ik ook niet. Dat zullen we ook echt nog wel nabespreken na deze dag. Zeker ook na dit dodelijke ongeluk. Maar ik wil ook wel opkomen voor politie, OM en veel burgemeesters. We hebben in dit land elke dag, of bijna elke dag, allerlei demonstraties. Groot en klein op allerlei plekken. Het grootste deel daarvan wordt in hele goede banen geleid. En soms is het nodig om vooraf, tijdens of achteraf daar hard op in te grijpen. En dat doen politie, OM en burgemeesters echt naar hun beste kunnen.
DE ROOY
Ja, want als een politie zegt ‘we gaan er niet op handhaven’, dan lijkt het een vrijbrief van ‘doe het maar en dan zien we wel’ eigenlijk.
JETTEN
Daarom mijn boodschap, demonstreer niet op een snelweg. Of dat je dat doet voor het klimaat, voor boeren of voor welk thema dan ook. Er zijn betere plekken om te demonstreren dan de snelweg. En als je het wel doet op de snelweg, dan moet je je ook realiseren dat je daarmee ook de veiligheid van anderen in gevaar kan brengen.
VAN BEURDEN (SBS)
U zegt demonstreer niet op de snelweg. Dat zei het vorige kabinet ook. Dat zei het kabinet daarvoor ook. Gaat dit kabinet concreet wat doen om daar harder op te handhaven? Want of het nou de boeren zijn of Extinction Rebellion, het gebeurt.
JETTEN
Het gebeurt. Er wordt ook wel degelijk vaak tegen opgetreden. Ik ben zelf ook wel eens hier in Den Haag op demonstranten afgestapt om ze te zeggen: als je hier gaat demonstreren, dan verspil je daarmee eigenlijk ook je kans om in een normaal gesprek met ons te komen. En de ministers van J&V en BZK zijn bezig om in bredere zin te kijken naar het demonstratierecht en of dat burgemeesters voldoende gereedschap in hun kist hebben zitten om tijdig op te treden als er gevaarlijke en onmenselijke situaties ontstaan.
VAN BEURDEN
En komt er, misschien naar aanleiding van wat er dus nu vanmorgen is gebeurd, meer focus op dit onderwerp, op dat demonstreren op een plek als de snelweg?
JETTEN
Nou, we gaan het zeker uiteraard bespreken en evalueren. En als we daar nieuwe lessen uittrekken dan nemen we dat gewoon mee in de voorstellen die we dit jaar gaan doen als kabinet.
VAN BEURDEN
Kunt u daar al een toezegging op doen? Wordt dat verscherpt?
JETTEN
Daar wachten we echt ook wel het onderzoek van vanochtend af, natuurlijk. Maar u kunt erop rekenen dat de betrokken ministers dit heel serieus ook zullen bespreken en zullen meenemen.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Ik wil toch nog even door op het feit dat u net zei dat het volstrekt onacceptabel is dat er gedemonstreerd wordt op snelwegen, en in dit geval door boeren. Het is inderdaad toch het OM geweest dat richting de politie het signaal heeft gegeven dat het gedoogd zou worden. Wat zijn uw woorden dan waard dat iets onacceptabel is?
JETTEN
Nou, dat is het standpunt van mij en van het hele kabinet. Maar wat ik ook zojuist heb begrepen, ook van het OM en de politie, zij zullen optreden, handhaven zoals ze dat op een gerichte en goede manier kunnen doen. Maar helaas hebben we natuurlijk vanochtend gezien dat de acties die op de A59 plaatsvonden leiden tot een file. Die leidde tot een botsing met echt verschrikkelijke afloop met twee doden en meerdere gewonden.
DE WINTHER
Tegelijkertijd had u het ook net over dat het toch een zaak is van het lokale gezag, van het OM, de politie. Dat heeft te maken met capaciteit. We horen natuurlijk vaker van het kabinet, vooral de minister van Justitie, die met enige regelmaat allerlei dingen onacceptabel verklaart, geweld, uitspraken, weet ik niet wat allemaal, en vervolgens wordt er geen actie op ondernomen. Daarmee ondergraaft het kabinet toch ook zijn eigen geloofwaardigheid? Want we horen stevige woorden en we zien tegelijkertijd dat het kabinet wel zegt ‘ja, maar het OM en de politie gaan er eigenlijk over en die maken hun eigen afweging’.
JETTEN
Nou kijk, het begint wel echt ook bij het normeren van dingen die we met elkaar gewoon niet vinden kunnen in Nederland. Of dat nou is demonstreren op plekken waar het niet mag of mensen thuis opzoeken en hun huis of hun auto vernielen om daarmee mensen te intimideren. Daar moeten we tegen opstaan en ons tegen uitspreken. We hebben ook in de situatie bij Engelen gezien dat misschien niet op de dag zelf meteen kan worden ingegrepen, maar dat er wel degelijk alles aan wordt gedaan om de daders op te sporen, te arresteren en nu dan ook te vervolgen. Dus we moeten daarin ook politie en OM het vertrouwen geven dat zij vanuit hun kennis en expertise de juiste dingen doen.
DE WINTHER
Dus hebben ze dat gisteren niet goed gedaan?
JETTEN
Nogmaals, daar kan ik nu geen oordeel over vellen, maar ik vind wel dat je ook aan de voorkant met elkaar heel duidelijk het signaal moet afgeven, demonstreren doe je niet op een snelweg, ook niet met tractoren.
DE WINTHER
Nee, en ook niet als je voor het klimaat bent bijvoorbeeld?
JETTEN
Nee, het maakt maar niet uit voor welk onderwerp je de straat op gaat. In alle gevallen geldt, je mag gelukkig in dit land altijd je mening uiten en demonstreren. Maar ook daar zijn regels aan verbonden.
DE WINTHER
En waarom verklaart u niet gewoon dat het aangeven van het OM dat er gedoogd zal worden als het gaat om de snelweg optrekken met trekkers, dat dat gewoon een verkeerd signaal is?
JETTEN
Nou, dat heb ik min of meer net gezegd.
DE WINTHER
Nog even voor de duidelijkheid dan.
JETTEN
Ook het OM en de politie hebben net verklaard dat is nooit de insteekvorm vandaag geweest.
DE WINTHER
En beschouwt u dat dan als het toegeven dat ze fout zaten?
JETTEN
Nee, want ik wil dit gewoon goed uitgezocht hebben en dan gaan we dat met hen bespreken.
DE WINTHER
Er wordt ook gezegd dat - of althans gisteren in de duiding richting deze demonstratie - dat het inderdaad ging om het demonstratierecht en dat dat op een of andere manier toch de mogelijkheid biedt om dat te doen. Dan snakt het land toch nu, na een paar jaar van allerlei demonstraties op snelwegen, ook naar een overheid die niet alleen normeert, maar ook actie onderneemt.
JETTEN
Nou, maar dat ben ik helemaal met u eens en dat is ook de reden waarom we het demonstratierecht goed tegen het licht aan het houden zijn. Het gaat niet alleen maar om situaties op snelwegen. Er zijn ook echt wel andere voorbeelden waar burgemeesters hebben aangegeven, ik zou graag eerder of anders willen kunnen ingrijpen om onveilige situaties te voorkomen. En daarom hebben we hier veel prioriteit aan gegeven, zodat we burgemeesters die mogelijkheden, ruimer gaan bieden de komende tijd.
DE WINTHER
En kunt u daarmee dan niet gewoon vandaag, na dit verschrikkelijke ongeval, zeggen dat het demonstreren op snelwegen per direct eigenlijk wel wordt bestraft? Dat mensen niet worden heengezonden of verplaatst in bussen naar de rand van de stad, waarmee ze gewoon vervolgens weer terug kunnen komen?
JETTEN
Ja, ik vind dat iedereen die daarmee dingen overtreedt en onveilige situaties veroorzaakt, dat je daar in principe tegen moet optreden.
DE WINTHER
Oké, en bestraft moet worden dus ook?
JETTEN
Ja, als daar aanleiding toe is dan hoort dat erbij.
AKKERMAN (WNL)
Meneer Jetten, nu we zien dat er weer steeds meer boerenprotesten komen en die ook steeds groter weer worden. Hoe kijkt u nu eigenlijk terug op de manier waarop het kabinet vlak voor de zomer dat stikstofpakket heeft gepresenteerd?
JETTEN
Nou, wij hebben altijd gezegd, wij willen veel meer ruimte weer bieden voor boeren, voor de bouw en voor de natuur. Daarvoor is een heel groot stikstofpakket nodig. Maar we realiseren ons heel goed dat dat geen pijnloos pakket is. Daar zit een grote keuzes in met enorme impact, ook op het boerenerf. Daarom hebben we ook deze zomer doorgewerkt om ervoor te zorgen dat dit najaar een aantal noodzakelijke spoedwetten naar de Kamer komen om boeren veel meer duidelijkheid te geven. En zijn we ook continu in gesprek met boerenorganisaties voor de uitwerking van de maatregelen. Dat heb ik gisteren bijvoorbeeld gedaan met melkveehouders in Brabant. Volgende week zit ik met een deel van het kabinet ook weer met LTO en NEJK om dat verder uit te werken.
AKKERMAN
Ja, toch heerst er bij boeren en boerenorganisaties een beetje het gevoel: vlak voor de zomer wordt er een heel ingrijpend pakket als een soort bom gedropt. Het kabinet gaat met vakantie, en wij blijven in onzekerheid achter in de zomer.
JETTEN
En daar is ook deze zomer heel erg doorgewerkt. Er zijn meerdere gesprekken en werkbezoeken geweest. Maar ik snap wel dat als je, en dat was ook gisteren in het gesprek, boeren willen natuurlijk heel graag weten: hoe kan ik dat stikstofpakket doorvertalen naar de realiteit bij mij op het boerenerf? Wat kan ik aan maatregelen nemen om aan de doelen te voldoen? Hoe heb ik daar zelf invloed op? En heb ik dan ook zekerheid dat ik een goede vergunning krijg waarmee ik de komende 10, 15, 20 jaar geld kan verdienen op het boerenbedrijf. Dat hebben we ook voor de zomer wel natuurlijk gezegd: een deel van de uitwerking zal in de komende maanden volgen. Dat betekent dat we nog een tijdje in enige onzekerheid zitten, maar dat die periode ook kan worden benut om samen met provincies die gebiedsgerichte aanpak nog beter uit te werken en daarmee ook meer ruimte te bieden aan boeren om echt het stuur in eigen hand te hebben.
AKKERMAN
Maar die communicatie had niet anders gekund zo vlak voor de zomer?
JETTEN
Nou kijk, meer is altijd beter. Wat de behoefte die er heel erg is, is dat boeren graag willen doorvertalen wat betekent het echt bij mij op het boerenerf.
AKKERMAN
En dat weten ze dus niet?
JETTEN
Nou, de Wageningen Universiteit is nu in opdracht van het kabinet daar ook nog een rekentool voor aan het uitwerken die in de komende periode beschikbaar wordt. En daarmee krijg je veel meer grip op wat het voor jouw eigen boerenbedrijf betekent.
AKKERMAN
Dat werkbezoek gisteren, hoe moeten we dat zien? Was dat een soort lijmpoging met LTO?
JETTEN
Die stond al lang gepland. Ik vind dat LTO, NEJK en anderen hebben echt tijdens de kabinetsformatie, maar ook in de afgelopen maanden, heel veel nuttige input geleverd voor de aanpak van het kabinet. Ook duidelijk gemaakt waar ze het niet met het kabinet eens zijn. Ik heb toen met Ger Koopmans, voorzitter LTO, afgesproken dat we elkaar regelmatig treffen. Niet alleen hier in Den Haag, maar ook bij boeren tijdens werkbezoeken. En die van gisteren, die viel nu toevalligerwijs samen met het debat in Brabant, want die datum stond al langer gepland.
AKKERMAN
En in hoeverre is het belangrijk voor u dat die clubs aan boord blijven, want in principe heeft u ze niet nodig. Want met PRO heeft u gewoon steun om door te gaan met uw plannen?
JETTEN
Ik heb ook aan de voorkant gezegd dat wij als politiek, als kabinet en Kamer, moeten gewoon een aantal keuzes maken die de afgelopen jaren vooruit zijn geschoven. We moeten ook niet boeren, natuurorganisaties of anderen mede verantwoordelijk daarvoor maken. Het is gewoon onze taak om helder te zijn over hoe je in dit land op een fatsoenlijke manier voedsel kan produceren tegen een eerlijke prijs. We willen wel graag in de uitwerking dat heel veel met boeren samen doen, omdat je hele mooie dingen kan bedenken in een Haagse toren, maar het gaat uiteindelijk wel om de uitwerking in die doelsturing bijvoorbeeld. Hoe ziet die grondgebondenheid eruit? Hoe kan je als boer die investeringen doen? Dus we hebben elkaar gewoon kaart nodig en daarom blijven we elkaar ook opzoeken.
AKKERMAN
Maar dan zegt u ook een beetje, die boeren kunnen blijven protesteren wat ze willen, maar die plannen gaan door.
JETTEN
Nou, kijk, het hoort er ook bij dat boeren nu, vandaag in Brabant, maar anders op andere momenten hun stem laten horen. Dat is ook onderdeel van het publieke debat. We hebben wel voor de zomer gezegd: als je Nederland van het slot wil en je wil vergunningverlening voor woningbouw, maar zeker ook voor boeren weer op gang krijgen, dan heb je wel een totaalpakket nodig. Dus als je zaken in dat pakket wil aanpassen, dan zul je elders andere maatregelen moeten nemen.
AKKERMAN
Tot slot dan nog over die pluimveehouders, waar u dus ook langs was. Vindt u nou dat zij hun vergunning terug moeten krijgen?
JETTEN
Ik denk dat de minister van Landbouw heel heldere antwoorden heeft gestuurd op Kamervragen, namelijk dat er nu geen onomkeerbare stappen moeten worden gezet en alles moeten doorlopen om te kijken of er een alternatief voor deze vijf pluimveehouders is. Dat is het befaamde trappetje van Remkes met een aantal mogelijkheden om te kijken: kun je met andere maatregelen intrekking van een vergunning voorkomen.
AKKERMAN
Dus nog niet intrekken?
JETTEN
Nog niet, ook omdat we geloven dat we met het pakket van voor de zomer juist dit soort situaties kunnen voorkomen.
VAN BEURDEN (SBS)
De komende weken staan in het teken van de financiën. Zojuist is er ook medegedeeld dat er inderdaad komende weken ook gesproken gaat worden met oppositiepartijen. Waarom gebeurt dat nu pas? Er is nog twee weken voordat het pakket richting de Raad van State moet.
JETTEN
Gesprekken van de komende weken zijn een vervolg op gesprekken die al voor de zomer hebben plaatsgevonden. Daar hebben we ook aan oppositiepartijen toegelicht. Vandaag op vrijdag komen die economische cijfers. Op basis daarvan weten we hoe het staat met de koopkracht, armoede, economische groei. Daar gaat het kabinet gewoon een nette begroting voor maken. Maar daarnaast willen we graag onderzoeken hoe we politieke steun kunnen krijgen voor andere begrotingen en voor het belastingplan. En dat is ook voor oppositiepartijen fijn om dat te doen op basis van de actuele cijfers.
VAN BEURDEN
En wat voor gesprekken worden dat? Is dat een onderhandeling?
JETTEN
Als je steun wil voor je begroting en je belastingplan, dan moet het kabinet waarschijnlijk een deel van de plannen bijstellen en aanpassen. Dus we gaan heel goed luisteren naar die oppositiepartijen, wat zij daarvoor nodig hebben. Ik hoop dat zij dan ook met concrete voorstellen komen. En anders zullen wij concrete voorstellen bij hen op tafel leggen.
VAN BEURDEN
Hoe is het kabinet gekomen tot de selectie van oppositiepartijen waarmee gesproken gaat worden?
JETTEN
We hebben voor de zomer aan partijen gevraagd: is er bereidheid om plannen van het kabinet te steunen? Kan je ook in Tweede en Eerste Kamer helpen richting de route naar een meerderheid? Sommige partijen hebben toen gezegd: fijn dat jullie langskomen, maar ik hoef jullie eigenlijk niet meer te zien na de zomer. We zien jullie wel in het debat bij de politieke beschouwingen. Een aantal partijen heeft gezegd: we hebben daar wel degelijk ideeën over, gaan we graag nader over in gesprek. Dus die zijn nu ingepland en aangekondigd. Maar door de berichtgeving van de afgelopen dagen zijn ook een paar andere partijen al op de lijn gekomen die zeggen: wij willen toch ook wel graag met leden van het kabinet daarover doorpraten. Dus ik sluit zeker niet uit dat er naast de reeds aangekondigde gesprekken nog meer bij gaan komen.
VAN BEURDEN
Eigenlijk is het een hele eenvoudige rekensom in de Eerste Kamer om tot een meerderheid te komen. Je hebt twee opties: of je doet dat met Pro, over links, of met de BBB, over rechts. Nou is BBB niet uitgenodigd, dus heeft het kabinet al een keuze gemaakt? Gaat het wat betreft de begroting over links?
JETTEN
Wij willen zoveel mogelijk brede steun. Als je kijkt naar de grote investeringen in veiligheid, welvaart, woningen en je wil ook een beetje rust voor het land, dat we niet elk jaar weer totaal wat anders gaan doen, dan helpt het als we van links tot rechts op zoek gaan naar die politieke steun. Daar zijn wij als kabinet toe bereid. Ik sluit niet uit dat we ook in de komende weken naast de gesprekken met PRO, JA21 en anderen ook met BBB weer om tafel zitten.
VAN BEURDEN
Maar u begrijpt dat dit het beeld geeft dat er niet heel veel prioriteit is om met de BBB te praten, als er nog twee weken zijn en de komende week wordt er in ieder geval niet met hen gesproken. Wat is daar de reden dan toe?
JETTEN
Nou, omdat we voor de zomer tot de conclusie kwamen dat dat wat minder zin had, als dat nu wel het geval is, ga ik graag dat gesprek aan. Mijn agenda, die van de twee vicepremiers, minister van Financiën, staat eigenlijk 24/7 ter beschikking aan iedereen hier in het parlement die met ons over de begroting wil praten.
VAN BEURDEN
Hebben zij dan gezegd ‘wij willen niet met u praten’, want wat ik begrijp, is dat zij wel wilden praten.
Was het dan een eigen inschatting van het kabinet?
JETTEN
Er was een inschatting op basis van de gesprekken van voor de zomer, maar zoals ik net al aangaf, sommige partijen komen nu bij ons op de lijn. Dan staat de koffie klaar.
VAN BEURDEN
Maar de keuze is nog niet gemaakt?
JETTEN
Nee, zeker niet. Die keuze zal in de komende weken moeten volgen, want wij hebben veel ambities als kabinet. We willen daar graag zoveel mogelijk van waarmaken. Maar dat kunnen we niet alleen. Dat zal met andere partijen samen moeten.
DE ROOY
Hoe belangrijk is het bij het maken van zo'n deal voor de begroting dat er ook een meerderheid in de Eerste Kamer is? Of denkt u dat zien we dan wel?
JETTEN
Nee, we zetten echt in op steun in beide Kamers. Het gaat om begrotingen met grote ambities, om een belastingplan die ook vooral voor bedrijven bijvoorbeeld heel belangrijk is. Wat is nou een voorspelbaar fiscaal klimaat om in dit land te investeren? Dus ik merk ook vanuit de samenleving, vanuit het bedrijfsleven, echt de roep, niet eindeloos in onzekerheid zitten. Dus liever een politieke afspraak die in beide Kamers op een meerderheid kan rekenen.
DE ROOY
Maar u zegt liever. Het is geen must eigenlijk?
JETTEN
Wij gaan er in ieder geval alles aan doen, maar it takes two to tango. Dus ik hoop dat ook oppositiepartijen daartoe bereid zijn.
DE ROOY
Hoe groot acht u op dit moment de kans dat u op Prinsjesdag een begroting presenteert waar een meerderheid van de Kamer achter staat?
JETTEN
Nou, best groot eigenlijk. De minister van Financiën zei dat ook net na afloop van de ministerraad. Als je kijkt naar hoe sterk de Nederlandse economie is, ondanks alle onrusten in de wereld, dan hebben we een hele goede uitgangspositie. En we hebben ook voor de zomer bij het ophalen van ideeën bij de oppositie wel ook geconstateerd, natuurlijk zijn er verschillen, maar op de financiën en op het geld zijn die verschillen eigenlijk best wel overbrugbaar. Ik denk dat het meer ideologische debat in de Kamer over thema's als klimaat en migratie verder uit elkaar liggen dan het zoeken van steun voor een begroting.
DE ROOY
Nou, een van die verschillen is waar ligt de rekening? Moeten bijvoorbeeld vermogenden meer belasting betalen? Uw minister van Sociale Zaken, Vijlbrief, zei zojuist ja, dat vind ik eigenlijk nog steeds. Hoe staat u daarin? Vindt u ook dat vermogenden meer belasting moet betalen?
JETTEN
Nou kijk, wij weten als kabinet dat als je brede steun wil, dat je je plannen op een aantal zaken zal moeten aanpassen. Daar volgt een rekening uit. Wij zijn er wel heel helder over, wij gaan gewoon een nette schatkist afleveren. Dus die rekening moet worden betaald en we zullen dan ook met de oppositiepartijen bespreken waar die rekening komt te liggen, maar het is nu nog te vroeg om te zeggen welke keuze daarin wordt gemaakt.
DE ROOY
Maar ik hoor u ook niet zeggen, nee, we hebben een coalitieakkoord, daar hebben we afgesproken, daar niet aan te sleutelen..?
JETTEN
Nou, we hebben wel natuurlijk een aantal hele duidelijke ijkpunten met die drie coalitiepartijen afgesproken en ik reken er ook wel op dat die drie partijen ook heel goed weten waar hun grenzen liggen. Dus daar zullen we rekening mee moeten houden bij het onderhandelen de komende weken.
VAN ROOIJEN (ANP)
Ja, meneer Jetten, u moet natuurlijk zo meteen de begroting gaan maken. Is er dan nog ruimte om eventueel de oppositiepartijen een financieel cadeautje uit te geven om steun te vergaren?
JETTEN
We zullen heel goed luisteren naar die oppositiepartijen en kijken ook waar wij hen tegemoet kunnen komen. Of zelf voorstellen kunnen doen voor een gezamenlijke oplossing. Ook cadeautjes hebben een rekening, dus zullen wel moeten worden betaald. Dus bij het maken van die brede politieke steun gaat het niet alleen maar om de vraag, wil je een bepaalde bezuiniging niet of wil je ergens meer in investeren, maar ook om de vraag, hoe betalen we dat dan met elkaar. Dus dat pakket zal samen moeten komen.
VAN ROOIJEN
Nu lijkt het erop dat er volgend jaar nog een heel klein beetje ruimte is. CPB raamt op 2,1. Ik neem aan dat jullie vasthouden aan 3%. Dus dat zou suggereren dat er nog een heel klein beetje ruimte is. Gaat u die ruimte ook benutten?
JETTEN
Nou, dat is een goed punt, want wij maken zelf als kabinet een iets somberder weging van het overheidssaldo voor volgend jaar. Het CPB gaat uit van een aantal miljarden die het kabinet niet zou kunnen uitgeven, bijvoorbeeld door krapte op de arbeidsmarkt…
VAN ROOIJEN
Onderuitputting bedoelt u?
JETTEN
Ja, onderuitputting in een goed Haagse term, maar wij zien zelf eigenlijk dat die onderuitputting meevalt, dus maken daar een andere inschatting voor volgend jaar. Dus wij zien minder ruimte dan het CPB ziet.
VAN ROOIJEN
Een ander cijfer wat het CPB vandaag de wereld aan helpt is de verwachting dat in 2027 de koopkracht ietsje gaat dalen met 0,3%, dat is niet zo heel veel, maar is dat iets waarvan het kabinet gaat zeggen, goh, daar willen wij nog aan sleutelen, wij willen die koopkracht weer in het positieve gaan trekken?
JETTEN
Daar gaan wij heel goed naar kijken ook komende week. Kijk, als je 2026 en 2027 bij elkaar neemt, dan was het een heel heftig jaar, omdat naast de Oekraïne-oorlog ook de Iranoorlog enorme effecten had op energieprijzen, inflatie en daar gaat nog meer volgen, maar dan staat eigenlijk de koopkracht in Nederland er goed voor over 2026 en 2027. Maar we weten ook allemaal hoe koopkrachtplaatjes in het politieke debat een hele zware rol spelen, dus we gaan gewoon goed kijken: waar zitten ook nog knoppen waar we aan kunnen draaien om dat beeld nog wat netter te maken.
VAN ROOIJEN
Hoe groot moet die rol zijn wat u betreft? De rol van de koopkrachtplaatjes in de politieke discussie.
JETTEN
Wat ik heel interessant vind, dat nieuwe inzicht dat het CPB samen met het CBS levert, is hoe ontwikkelt die koopkracht door de jaren heen. Dan zie je dat in Nederland werkenden en uitkeringsgerechtigden de afgelopen jaren echt heel goed erop vooruit zijn gegaan. Dat gepensioneerden die volgend jaar een flinke plus hebben eigenlijk een inhaalslag aan het maken zijn. Dus als je vanuit dat meerjarig perspectief kijkt, kun je denk ik wat betere keuzes maken. En het CPB en De Nederlandse bank waarschuwen ons ook dat eigenlijk heel weinig generieke maatregelen nu te bedenken zijn die echt helpen in Nederland, omdat de impact van de Iranoorlog heel ongelijk is verdeeld. En dat je dus eigenlijk ook ongelijke maatregelen nodig hebt om daar te helpen waar deze oorlog echt pijn doet.
VAN ROOIJEN
Laatste vraag, een collega van de NOS die raakte er net ook al een beetje aan, over de politieke steun. En toen zei u van op financieel punt zijn de verschillen helemaal niet zo groot tussen links en rechts. Maar is het niet zo dat door de bank genomen links belastingverhoging wel ziet zitten en dat rechtse partijen eigenlijk zeggen, nou we moeten maar in de overheid de uitgaven gaan snijden? Dat kan toch ook niet samen?
JETTEN
Nee, dat klopt. Maar uiteindelijk, bij welk doel wil men bereiken, is dat verschil eigenlijk niet zo groot. Dat gaat over gewoon geld in je portemonnee voor werkenden. Zorgen dat mensen die een sociaal vangnet nodig hebben daar niet doorheen zakken. En wat heel dominant is, ook in de gesprekken met sociale partners, is hoe zorg je er nou voor dat die economie groeit? Dus welke investeringen helpen om die economische groei aan te jagen, zodat we ook een grotere koek te verdelen hebben met elkaar? En dan is het denk ik aan het kabinet om uit die verschillende smaken van de oppositiepartijen te kijken kan je daar een gemene deler in vinden die kan leiden tot die brede steun voor de begroting?
VAN ROOIJEN
Dus u wil eigenlijk het begrotingstekort laten afnemen door de economie te vergroten. Begrijp ik dat goed?
JETTEN
Nou, dat komt niet altijd uit de formules. Dat leeft sterk bij een aantal polderpartners. Maar het vraagt ook wel echt een paar hele duidelijke keuzes in de begroting.
WESTER (RTL)
Ja meneer Jetten, ik begrijp dat u het optimisme en de hoop op een deal of akkoorden met de oppositiepartijen als het gaat om de begroting nog even levend wilt houden. Maar als je kijkt naar het politieke speelveld, is dat toch ijdele hoop eigenlijk? De manoeuvreerruimte voor het kabinet is vrijwel nul in financiële zin. Kijk je naar de oppositiepartijen, die bewegen niet. Pro gaat niet bewegen zonder dat de bonden gaan bewegen, dat de bonden instemmen. Met de bonden is deze zomer geen contact geweest. Dat gaat niet meer lukken de komende twee weken. Kijk je naar de partijen aan de rechterkant, die vinden dat u behoorlijk wat af moet doen van de stikstof, bijvoorbeeld, en nog wat andere dingen. En als links instemt, doet rechts het niet en als rechts instemt, doet links niet mee. Kortom, al die gesprekken volgende week, is dat niet een beetje zonde van de tijd? Is het niet veel simpeler om gewoon een begroting te maken, iets van een basisbegroting, en kijk maar gaandeweg, als dat een fatsoenlijke begroting is of je bij die begrotingsbehandelingen nog zaken kunt doen op onderdelen met de oppositiepartijen? Is dat niet een veel realistischer tijdpad?
JETTEN
Nou kijk, makkelijk zal het zeker niet worden, maar we gaan er wel alles aan doen. En ook als wij als coalitie of kabinet nu een ruime meerderheid zouden hebben gehad, hadden we ook in deze weken nog een keer gekeken, moeten we onze plannen nog bijstellen? Want sinds het uitkomen van het coalitieakkoord is de wereld gewoon op een aantal thema’s ook weer flink veranderd.
WESTER
Ja, maar dan had u met de coalitie zelf in gesprek gegaan en met elkaar waarmee u akkoorden en afspraken al had. Maar dit is een hele andere situatie.
JETTEN
Ja, maar dat doen we ook. We zijn ook als coalitie en als kabinet natuurlijk met elkaar in gesprek over wat doet bijvoorbeeld zo’n Iranoorlog met de Nederlandse samenleving en economie. Vraagt dat bijstelling van onze plannen? Wij willen graag een sociaal akkoord met partners, vakbonden, werkgevers, omdat we denken dat het goed is om meer mensen in dit land aan het werken te krijgen. Dus wij gaan sowieso goede voorstellen doen bij Prinsjesdag, maar hopelijk doen we dat dan samen met andere partijen.
WESTER
Maar denkt u niet dat in de praktijk dat straks allemaal bij de onderscheiden begrotingen pas komt? Want volgende week, ja, dat wordt een aardige exercitie, omdat die partijen zoiets hebben van ‘kom maar met iets, we zien u later wel in de Kamer’.
JETTEN
Kijk, in de afgelopen jaren, en dat weet u nog beter dan ik, zijn er op allerlei momenten in het najaar politieke akkoorden gesloten. Maar ik denk dat de les ook is dat als je dat juist op één moment samenbrengt, dan kan je ook veel beter met elkaar de leuke dingen en de pijnlijke dingen verdelen. Als je dat per begroting gaat doen, dan wordt het snel een wanboel en dan kan ik me ook voorstellen dat ook oppositiepartijen zeggen ‘ja, dan weet ik ook niet meer waarvoor ik teken’. Dus we doen dat liever in één keer goed.
WESTER
Nou, we zien het over twee weken.
VRAAG (NOS RADIO)
Ja, meneer Jetten, ik wil het graag met u hebben over de droogte. We zagen u, u sprak al over de branden in Limburg, ouderen hebben het zwaar vanwege de hitte, ondernemers hebben het moeilijk, de rivieren komen droog te staan. Waar maakt u en uw kabinet zich nou het meeste zorgen over?
JETTEN
Nou, op de allereerste plaats ben ik echt onder de indruk van het werk van de Waterschappen en Rijkswaterstaat. Als je ziet wat we de afgelopen twintig jaar hebben geleerd van hoe we omgaan met droogte, dan is een van de redenen waarom we er nu relatief oké voor staan, heel veel van de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen. Maar mijn grootste zorg is, dit is niet iets unieks. Door klimaatverandering gaan we de komende jaren steeds vaker zien dat het heel heet wordt, heel droog wordt. Of juist dat er een hele heftige regenval is. En hoe ga je daar je beter op voorbereiden en op wapenen? Dat gaat ook de komende jaren nog een paar forse keuzes en investeringen vragen.
VRAAG
En zijn we daar dan op voorbereid?
JETTEN
Nou, wij zijn als Nederland steeds beter daar op voorbereid. Maar wij zijn natuurlijk een land dat eeuwenlang heel goed is geweest in het vooral wegkrijgen van water om ons te beschermen. En nu zullen we ook ons watermanagement op een andere manier moeten inrichten. Dat je in het kader van klimaatverandering ook veel meer nadenkt hoe houd je water vast? Hoe ga je om met grondwaterstanden? En dat raakt allerlei belangen. En hoe we dat goed met elkaar gaan wegen, dat is gewoon een hele forse klus.
VRAAG
Maar zegt u dan eigenlijk, we moeten eigenlijk met klimaatbeleid veel meer nu naar adaptatie, naar ons aanpassen aan die nieuwe omstandigheden?
JETTEN
Het is gewoon en-en. Alle klimaatexperts waarschuwen ons ook, als je die opwarming van die aarde nog laat doorlopen de komende jaren, dan krijg je alleen nog maar meer extreme weersomstandigheden met grote maatschappelijke impact. En vaak ook in landen waar ze helemaal niet de middelen hebben om dan mensen en economie daar goed tegen te beschermen. Maar het vraagt ook een andere manier van kijken. Hoe bouw je woningen? Hoe leg je infrastructuur aan? Hoe houd je daar altijd al meteen rekening met die extreme weersomstandigheden? En u noemde zelf ook de impact op gezondheid, omdat dat in Nederland nog relatief onderbelicht is, we zien natuurlijk in het zuiden van Europa veel hittedoden deze zomer, maar dat is ook in Nederland het geval - dat er meer sterft is in lange periodes van hitte. Dat mensen slechter slapen, slechter geconcentreerd zijn. Schoolprestaties, werkprestaties, alles heeft eronder te lijden. Dus klimaatverandering gaat niet alleen maar over CO2, het gaat ook gewoon echt om ons eigen dagelijks leven.
VRAAG
En hoe leeft die discussie dan vandaag in het kabinet? U zegt, daar moeten we misschien meer geld voor uittrekken. Gaat dat dan ook daadwerkelijk gebeuren? Of liggen de partijen daar niet op één lijn?
JETTEN
Iedereen onderschrijft de urgentie, zeker als het gaat om klimaatactie, om uitstoot terug te dringen en de bijdrage aan klimaatverandering terug te dringen. Dan moeten we vooral doen wat we de afgelopen jaren al hebben afgesproken. We weten in Nederland heel goed hoe we onze energievoorziening helemaal duurzaam kunnen maken. Hoe we bij mensen thuis de energierekening naar beneden kunnen krijgen. Heel veel bedrijven staan te trappelen om sneller te elektrificeren. Maar dan weten we ook, dan moet stikstofvergunningverlening sneller. Dan moet netcongestie worden opgelost. En dan hebben bedrijven ook behoefte aan voorspelbaar overheidsbeleid. Daar zijn we volop mee bezig.
VRAAG
Maar is dat dan genoeg of moet er meer? Want er zijn intussen ook partijen in de oppositie die zeggen, er moet een crisisaanpak komen. U was ooit de klimaatdrammer. Het is een onderwerp dat u persoonlijk raakt. Gaat u daar dan ook nu aan de knoppen zitten? Gaat u daarvoor staan en meer doen?
JETTEN
We zullen ook volgend voorjaar als kabinet aanvullende klimaatmaatregelen moeten nemen op basis van de actuele klimaatanalyse die er dan ligt. Maar nu is echt alles op alles gericht om uit te voeren wat we hebben afgesproken. Dus wind op zee bouwen, zorgen dat die zonuitrol doorgaat. Dat netcongestie wordt opgelost. En dat we bedrijven helpen om die omslag te maken. Dus het is eigenlijk minder praten en vooral heel veel doen, dat is wat nu nodig is.
VRAAG
Maar u zegt dat is genoeg, daar hoeft niet extra bij.
JETTEN
Ik sluit niet uit dat er extra bij moet. En dat doe je dan niet alleen in Nederland, maar ook Europees. Dat geldt ook voor droogte. Want het is… Hopelijk gaat het de komende weken meer regenen als onderdeel van de oplossing. Maar wat er in Duitsland en in Zwitserland gebeurt - hoeveel water daar de Rijn in stroomt - heeft minstens zoveel impact voor Nederland. Dus we moeten dat ook echt samen met onze Europese partners doen.
VAN BEURDEN (SBS)
Ik zie net nog een ANP’tje binnenkomen dat bij die boerendemonstratie nu ook Davidsterren worden uitgedeeld in de print van een boerenzakdoek met de ‘B’ erop van boer. Wat vindt u daarvan?
JETTEN
Nou, als dit waar is, vind ik dat echt een walgelijke actie. Davidsterren zijn echt onlosmakelijk verbonden met een van de ergste momenten in onze geschiedenis: de Jodenvervolging en de moord op miljoenen joden. Dus ik mag hopen dat het niet waar is. En als het wel waar is, dat ook omstanders tegen degene die dit uitdeelt zeggen: ‘ben je helemaal gek geworden?’
VAN BEURDEN
Dit meldt Omroep Brabant net, ANP heeft het erover genomen. Wat zegt u tegen Farmers Defence Force? Die schijnen dit uit te delen.
JETTEN
Nou, zeer, zeer ongepast. En als je denkt dat je hiermee je punt kan maken, ik denk dat je je eigen zaak alleen maar schade aanbrengt.
VAN BEURDEN
Een grote brug om te slaan, maar het WK-hockey begint. In dezelfde pool zitten Nederland en Argentinië, dinsdag spelen ze tegen elkaar. Voor wie juicht u?
JETTEN
Nou, ik denk echt dat Nederland zowel bij de mannen als de vrouwen wereldkampioen kan gaan worden. Dus het wordt een heel mooi WK-hockey, ook omdat het in ons eigen land plaatsvindt. En als ze het dan toestaan dat mijn partner één keer voor Argentinië scoort, dan heb ik thuis ook niet te veel ruzie.
VAN BEURDEN
Als Nederland er maar minimaal dan twee maakt.
JETTEN
Precies, ja.
DE WINTHER (TELEGRAAF)
Meneer Jetten, wat vond u van de uitspraken van de heer Timmermans in het Belgische De Morgen, waarin hij een vergelijking trok tussen de redenering van wat hij noemt rechts en extreemrechts in Israël. En de redenering van de nazi's?
JETTEN
Ik heb dat interview net als u ook gelezen. Ik vind dit soort historische vergelijkingen nooit heel erg behulpzaam want het zijn twee totaal verschillende situaties met een hele hoop leed en ellende. Laten we het ook gewoon apart bekijken en beoordelen.
DE WINTHER
Maar hij is wel minister van staat?
JETTEN
Ja, en ik ben als minister-president niet verantwoordelijk voor uitlatingen van ministers van staat - dat is een erefunctie. Mensen met grote staat van dienst die we inzetten om bijvoorbeeld Nederland te vertegenwoordigen bij buitenlandse uitvaarten of andere belangrijke ceremonies. En dan ga ik niet over uitlatingen of meningen van die groep ministers van staat die we hebben.
DE WINTHER
Maar bij eretitels hoort het misschien ook bepaald cachet of zo, of terughoudendheid. Zeker omdat die eretitels worden uitgereikt naar mensen die geacht worden aan het einde van hun politieke carrière te zijn waar je eigenlijk niet zo ontzettend veel meer van hen hoort. Ik kan me niet herinneren dat er eerder controversie is ontstaan over politiek omstreden uitspraken, zeker van dit kaliber, van ministers van staat?
JETTEN
We hebben een heel breed scala aan ministers van staat. We hebben er nu weer drie benoemd om ook die groep weer wat aan te vullen. Met verschillende politieke achtergronden, die hebben dus ook verschillende politieke meningen. Maar u mag er wel van uitgaan dat zodra een van hen als minister van staat optreedt dat dat dan altijd gebeurt binnen de lijnen die we als kabinet ook naleven.
DE WINTHER
Dus we hoeven meneer Timmermans niet snel naar Israël gestuurd zien worden, denk ik?
JETTEN
Nou, ik denk dat dat voorlopig ook niet aan de orde is, dat daar een minister van Staat naartoe moet.
DE WINTHER
Nog een laatste vraag daarover, want ik weet dat u het in de laatste ministerraad heeft besloten, maar het is wel heel snel he, normaal duurt het een paar jaar voordat mensen zich uit het politieke ambt ontheffen en ineens was meneer Timmermans koud een halfjaar nadat hij is opgestapt minister van Staat geworden. Waar was die haast eigenlijk voor nodig?
JETTEN
Nou, dat is ook, het heel eerlijke antwoord is dat we inmiddels vrij weinig ministers van Staat hadden en dat ook het vorige kabinet wel eens moeite had om iemand te vinden die beschikbaar was om namens Nederland ergens op te treden, dus we wilden graag als kabinet weer een aantal nieuwe ministers van Staat benoemen en de heer Timmermans is met een enorme staat van dienst in de diplomatie, in de Nederlandse politiek en in de Europese politiek denk ik toch zeer geschikt om deze rol te vervullen.
WESTER
Dan hoop ik ook op een heel eerlijk antwoord. Het is in het verleden regelmatig voorgekomen dat iemand door datgene wat hij had gezegd even geen minister van Staat werd, dat het even wat langer duurde, dat iemand zei dat moeten we voorlopig nog maar even niet doen. Stel nou dat Timmermans deze uitspraak had gedaan vlak voordat u tot die benoeming over moest gaan, had u dan nog getwijfeld?
JETTEN
Dat zijn als-dan-vragen, daar kan ik niet zoveel mee.
WESTER
Nee, ik vraag een eerlijk antwoord.
JETTEN
Nee, maar dat is het eerlijke antwoord. Daar geef ik nooit antwoord op, want dat heeft geen zin.
WESTER
Of zou u dan ook klip en klaar gezegd hebben, nee hoor dat kan prima?
JETTEN
Ik ga niet op als-dan-vragen in.
WESTER
Nee?
JETTEN
Nee. Goed weekend.